YAŞ GRUPLARINA VE YAŞAM EVRELERİNE GÖRE ÖZEL ANALİZ

Sağlık değerlendirmelerinin standart tek bir kalıba sığdırılamayacağını ve kişiye özel bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, çocukluk çağı değerlendirmelerinin pediatri kliniklerinin uzmanlık alanına girdiğini, yetişkinlerde ise sürecin yaş gruplarına göre şekillendiğini bildirdi. Yetişkin dönem taramalarının genel hatlarıyla 40 yaş altı, 40 yaş üstü ve 50 yaş üstü olmak üzere ayrı kategorilerde değerlendirildiğini belirten Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, sporcular ve özel aktivite alanlarında bulunan bireyler için de spesifik paneller oluşturulduğunu dile getirdi. Cinsiyete ve dönemsel ihtiyaçlara bağlı olarak hazırlanan programlarda premenopoz, menopoz, menopoz sonrası süreçler ve kemik yoğunluğu gibi değişkenlerin hassasiyetle incelendiğini ifade eden Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, “Genetik yatkınlık, ailede hipertansiyon veya diyabet gibi kronik hastalık öyküsünün bulunması ve zararlı alışkanlıklar en belirgin risk faktörleri arasındadır. Hiçbir belirti vermeden gizlice ilerleyebilen durumların tespiti için insülin direnci ve gizli şeker gibi kritik parametreleri inceliyor, elde edilen veriler doğrultusunda bireye özgü sağlıklı yaşam planlamalarını devreye alıyoruz” dedi.

SAĞLIĞIN BÜTÜNCÜL KORUNMASI HEDEFLENİYOR

Standart bir check-up sürecinde bireyin ilk olarak iç hastalıkları uzmanı veya alanında deneyimli bir hekim tarafından bütüncül bir genel muayeneden geçirildiğini belirten Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, “Tıbbi gereksinimlere bağlı olarak kardiyoloji, fizik tedavi, göz ile kulak burun boğaz gibi branş muayenelerini de sürece dâhil ediliyor. Bütüncül sağlığın korunması hedeflendiğinde psikolog veya psikiyatrist değerlendirmeleri de büyük önem taşıyor. Laboratuvar ve görüntüleme tetkiklerini tamamen kişinin yaşını ve tıbbi endikasyonlarını göz önünde bulundurarak biçimlendiriyoruz. Örneğin tıbbi bir zorunluluk bulunmadıkça 40 yaş altı kadınlarda öncelikli olarak meme ultrasonografisini tercih ediyor. Mamografi incelemesi ise genellikle 40 yaş sonrasına bırakılıyor. Akciğer grafisi, EKG ve ekokardiyografi rutin incelemeler arasında yer alırken, tomografi ve manyetik rezonans (MR) gibi ileri tanı yöntemlerini yalnızca hekimin gerekli gördüğü özel durumlarda uygulanıyor” dedi.

SAĞLIKLIYIM DEMEK YETERLİ DEĞİL, KANIT GEREK

Tüm muayene ve tetkik sonuçlarının tamamlanmasının ardından genel bir sentez değerlendirmesi yapıldığını belirtilen Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, şüpheli veya sınırda tespit edilen değerlerde ilgili uzmanlık alanlarıyla hızla konsültasyon sağlandığını ifade etti. Kan şekerinde yükseklik saptanan vakaların endokrinoloji, akciğer grafisinde şüpheli bulgu görülen hastaların ise göğüs hastalıkları klinikleri ile koordine edildiğini belirten Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, sürecin tıbbi tedavilerin yerine geçmeyen, ancak doğru beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve kronik durum takibi ile genel sağlığı destekleyen bütüncül bir farkındalık zemini sunduğunu kaydetti. Genel check-up değerlendirmelerinin yılda bir kez tekrarlanmasının ideal standart olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Yavuz Maşrabacı, “Kişinin kendini iyi ve sağlıklı hissetmesi, vücudunda her şeyin yolunda gittiğini gösteren tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Çağdaş tıbbın temeli kanıta dayalı objektif verilere dayanır. Mevcut endokrinolojik veya kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin hekim önerisiyle 6 aylık periyotlarla ara kontrollere girmesi, olası risklerin zamanında yönetilmesini sağlar” açıklamasında bulundu.

Programda, afet ve acil durumlarda görev yapan Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE) personelinin özverili çalışmaları vurgulanırken, gönüllülerin Ulusal UMKE Haftası da kutlandı.

Program kapsamında, Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinesinde merkezde 5 gündür devam eden UMKE Psikososyal Destek Eğitici Eğitimi’nin son gününde kursiyerlere katılım belgeleri takdim edildi.

Etkinlikte, Ulusal UMKE Haftası dolayısıyla düzenlenen kutlama programı kapsamında İzmir’de görev yapan UMKE gönüllüleri ile UMKE Psikososyal Destek Eğitici Eğitimi’ne 40 farklı ilden katılan 70 kişiyle birlikte pasta kesimi gerçekleştirildi.

Programda konuşan Sağlık Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Şuayip Birinci ise UMKE’nin afet ve acil durumlarda üstlendiği kritik role dikkat çekerek, “UMKE, sadece afet anında değil, sonrasında da toplumun psikososyal uyum sürecine katkı sağlayan çok önemli bir yapıdır. Türkiye’nin dört bir yanında ve dünyanın farklı bölgelerinde görev alarak insanlığa dokunan güçlü bir organizasyondur” dedi.

UMKE’nin uluslararası alanda da etkin bir rol üstlendiğini vurgulayan Birinci, gönüllülere özverili çalışmalarından dolayı teşekkür etti.

Program, pasta kesiminin ardından çekilen hatıra fotoğrafı ile sona erdi.

Özellikle İzmir gibi sıcak iklimin hâkim olduğu şehirlerde klimaların günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ifade eden Prof. Dr. İn, düzenli temizlenmeyen ve bakımı yapılmayan cihazların zararlı mikroorganizmaların üremesi için uygun ortam oluşturduğunu söyledi.

Prof. Dr. İn, bu mikroorganizmalar arasında yer alan Lejyonella bakterisinin neden olduğu ve halk arasında "Lejyoner Hastalığı" olarak bilinen enfeksiyonun, yaz aylarında görülen zatürre vakalarının önemli nedenlerinden biri olduğuna dikkat çekerek, klima bakımının ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

İLERİ YAŞLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜYOR

Hastalığın bazı klima sistemlerinden bulaştığını ifade eden Prof. Dr. İn, “Bu hastalığın bütün klima sistemlerinden bulaştığını söyleyemeyiz. Lejyonella bakterisinin evlerde kullanılan kuru sistem klimalarda üremesi çok zor. Daha çok avm, oteller, ofisler gibi büyük su tankı içeren soğutma sistemlerinde üreyerek çoğalan ve bu şekilde bulaşan bir bakteri. Dolayısıyla bu tür ortamları kullanan kişilerin çok daha dikkatli olması gerekiyor. Biraz sinsi ilerliyor. Klasik bir solunum yolu enfeksiyonu gibi başlıyor. Boğaz ağrısı, eklem ağrısı gibi durumla başlıyor sonra tablo değişkenlik gösterebiliyor. Bu bakterinin sağlıklı insanlarda zatürre yapma olasılığı düşük ancak özellikle KOAH, astım gibi kronik hastalığı olanlar, bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç alanlar, sigara tüketenler ve ileri yaşlarda olanlarda daha sık görülüyor” dedi.

Yüksek ateş, öksürük, boğaz, kas ve eklem ağrısı çekenlerin vakit kaybetmeden uzman bir doktora danışmaları gerektiğini ifade eden Prof. Dr. İn, “Bu enfeksiyon alerjik hastalıkları tetikliyor, üst hava yollarında birtakım rahatsızlıklara neden oluyor. Alerjik yakınması artan hastalara alerji ilaçları, nefes açıcı birtakım ilaçlar ve mukozayı nemlendirici ilaçlar veriyoruz. Zatürre tablosu geliştiyse durumun ağırlaşmaması için çeşitli antibiyotiklere başvuruyoruz” diye konuştu.

KLİMAYI DOĞRU KULLANIN

Klimaları doğru şekilde kullanmanın hastalık riskini büyük ölçüde ortadan kaldırdığını sözlerine ekleyen Prof. Dr. İn, “Her şeyden önce her yıl klima bakımı yaptırmak önemli. Bunun yanında filtrelerin 15 günde bir temizlenmesi lazım. Çünkü burada çeşitli tozlar, mantarlar ve küfler birikip alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor. Bunun yanı sıra ortam sıcaklığını 23- 25 derecede tutmak ve klimanın yarattığı rüzgar akımına doğrudan temas etmemek lazım” dedi.

NADİR HASTALIK TESADÜFEN ORTAYA ÇIKTI

Mardin’de yaşayan Şehmus Doğan, uzun süredir devam eden baş dönmesi, göz kararması ve göğüs ağrısı şikayetleri nedeniyle Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesi’ne başvurdu.

Kardiyoloji Uzmanı Dr. Ferdi Ekinci ve ekibinin gerçekleştirdiği tetkikler sonucunda, Doğan’da kalıtsal bir kalp ritim hastalığı olan Bundgaard Sendromu tespit edildi.

İncelemelerde hastalığın Doğan’ın 4 yaşındaki kızında ve bazı aile bireylerinde de bulunduğu belirlendi. Doğan ve ailesi, ilaç tedavisiyle birlikte düzenli takibe alındı.

"DÜNYADA 67 HASTA VARDI, 68’İNCİSİNİ BİZ BULDUK"

Dr. Ferdi Ekinci, hastalığın oldukça nadir görüldüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Dünyada bu vaka dışında 67 hasta var. Biz 68’inci hastayı bulduk. Türkiye’de ilk vaka olarak saptadık. Bu, ritim bozukluğu yapabilen ve ani ölüme neden olabilen bir hastalık.”

Bundgaard Sendromu’nun ailesel geçişli bir hastalık olduğunu belirten Ekinci, anne veya babada bulunması halinde çocuklarda görülme ihtimalinin yüksek olduğunu söyledi.

Hastalığın ilk kez 2018 yılında Danimarkalı bilim insanı Henning Bundgaard ve çalışma arkadaşları tarafından tanımlandığını aktaran Ekinci, Doğan’ın vakasıyla ilgili hazırlanan makalenin dünyaca ünlü kardiyoloji dergisi JACC’da yayımlandığını ifade etti.

AİLE BİREYLERİNDE DE TESPİT EDİLDİ

Yapılan EKG incelemelerinde hastalığın Doğan’ın babasında, babasının dayısında, ablasında, kız kardeşinde ve 4 yaşındaki kızında da görüldüğü belirlendi.

Dr. Ekinci, hastalığın ailesel yönü nedeniyle aile taramalarının büyük önem taşıdığını vurguladı.

KALP PİLİ GEREKİP GEREKMEDİĞİ TAKİP EDİLİYOR

Hastalarda oluşabilecek ritim bozukluklarını takip etmek için holter cihazından yararlandıklarını belirten Ekinci, yüksek riskli hastalara kalp pili veya şok pili tedavisi önerilebildiğini söyledi.

Şehmus Doğan’ın şu anda ciddi bir ritim bozukluğu yükünün bulunmadığını belirten Ekinci, hastanın ilaç tedavisiyle şikayetlerinin azaldığını ve düzenli takip altında olduğunu kaydetti.

KALP KRİZİYLE KARIŞTIRILABİLİYOR

Bundgaard Sendromu’nun bazı durumlarda kalp kriziyle karıştırılabileceğine dikkat çeken Ekinci, Doğan’ın EKG sonuçlarında kalp krizine benzeyen bir bulgu görüldüğünü ancak yapılan anjiyoda damarlarında tıkanıklık olmadığının belirlendiğini söyledi.

Ekinci, hastalığın bilinmemesi halinde ani kardiyak ölüm riskinin ortaya çıkabileceğini belirterek, erken tanının hayati önem taşıdığını vurguladı.

"İLAÇLARLA ŞİKAYETLERİM AZALDI"

Şehmus Doğan ise yaşadığı süreci anlatarak, başlangıçta baş dönmesi, göz kararması ve göğüs ağrısı şikayetleri yaşadığını söyledi.

Daha önce farklı bir hastaneye başvurduğunu ancak sonuç alamadığını belirten Doğan, Diyarbakır’daki tetkikler sonucunda nadir bir hastalığa sahip olduğunu öğrendiğini ifade etti.

Doğan, “4 yaşındaki kızımda da tespit edildi. Hocamızın verdiği ilaçları kullandım, etkisini gördüm. Göğüs ağrım ve baş dönmesi şikayetim azaldı. Takibimiz devam ediyor. İnşallah kısa zamanda sağlığıma kavuşurum.” dedi.

GÜNEŞ KREMİ KULLANIRKEN EN SIK YAPILAN 7 HATA

Günlük hayatta güneş kremi kullanırken yapılan en yaygın 7 hatayı sizler için derledik:

1. Güneş Kremini Dışarı Çıktıktan Sonra Sürmek

En yaygın yanlışlardan biri, güneş koruyucuyu plaja ya da dış ortama ulaştıktan sonra uygulamak. Oysa ürünün cilt tarafından emilmesi ve etkisini göstermesi belirli bir süre gerektiriyor.

Uzmanlar, güneş kreminin dışarı çıkmadan yaklaşık 20 dakika önce sürülmesini öneriyor. Ürünün cilde eşit şekilde yayılması ve açıkta kalan hiçbir bölgenin unutulmaması da koruyuculuğun artmasını sağlıyor.

2. Gereğinden Az Miktarda Kullanmak

Birçok kişi güneş kremini ince bir tabaka halinde uyguluyor. Ancak bu durum, ürünün ambalajında belirtilen SPF korumasının sağlanamamasına neden oluyor.

Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), tüm vücudu koruyacak kadar yeterli miktarda ürün kullanılmasını tavsiye ediyor. Uzmanlara göre yüz bölgesi için ise yaklaşık madeni para büyüklüğünde güneş kremi uygulanması ideal kabul ediliyor.

3. Göz Kapakları ve Dudakları Unutmak

Güneş kremi sürerken en fazla ihmal edilen bölgelerin başında göz kapakları ve dudaklar geliyor.

Araştırmalar, birçok kişinin göz çevresini tamamen korumasız bıraktığını ortaya koyuyor. Oysa göz kapağı, cilt kanseri açısından en hassas bölgeler arasında yer alıyor.

Dudaklar ise melanin açısından zayıf olduğu için UV ışınlarından daha fazla etkileniyor. Uzmanlar, en az SPF 15 içeren dudak koruyucu ürünlerin kullanılmasını öneriyor. Koruyucu içermeyen dudak parlatıcılarının ise güneş ışınlarının etkisini artırabileceği belirtiliyor.

4. Gün İçinde Yeniden Uygulamamak

Sabah sürülen güneş kremi gün boyunca koruma sağlamıyor. Terleme, yüzme ve uzun süre güneşe maruz kalma nedeniyle ürünün etkisi azalıyor.

Dermatologlara göre güneş kremi en geç iki saatte bir yeniden uygulanmalı. Suya dayanıklı ürünler bile en fazla yaklaşık 80 dakika boyunca etkin koruma sağlayabiliyor. Bu nedenle özellikle deniz veya havuz sonrası koruyucu mutlaka tekrar sürülmeli.

5. Ürünü Eşit Şekilde Dağıtmamak

Güneş koruyucunun ciltte homojen şekilde yayılmaması da koruyuculuğu düşüren önemli nedenlerden biri.

Özellikle sprey formdaki ürünlerde tüm bölgenin kaplanıp kaplanmadığını anlamak zor olabiliyor. Uzmanlar, sprey ürünlerin cilt tamamen kaplanacak şekilde uygulanmasını ve ardından elle yayılmasını tavsiye ediyor.

6. Bulutlu Havada Güneş Kremi Kullanmayı İhmal Etmek

Havanın kapalı olması, güneş ışınlarının zararlı etkilerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Uzmanlara göre UV ışınlarının büyük bölümü bulutlardan geçerek cilde ulaşabiliyor. Ayrıca camlar UVB ışınlarını büyük ölçüde engellese de, cilt yaşlanmasına neden olan UVA ışınlarının önemli kısmı camdan geçebiliyor.

Bu nedenle yalnızca yaz tatilinde değil, günlük yaşamda ve kapalı havalarda da güneş koruyucu kullanılması öneriliyor.

7. Son Kullanma Tarihi Geçmiş Güneş Kremlerini Kullanmak

Güneş kremlerinin de belirli bir kullanım ömrü bulunuyor. Uzun süre bekleyen ürünlerde koruyucu bileşenlerin etkisi azalabiliyor.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) verilerine göre güneş kremleri uygun koşullarda ortalama 3 yıl etkinliğini koruyor. Ambalaj üzerinde son kullanma tarihi bulunmuyorsa, satın alma tarihinin not edilmesi ve üç yılı geçen ürünlerin kullanılmaması tavsiye ediliyor.

GÜNEŞ KREMİNİ DOĞRU KULLANMAK NEDEN ÖNEMLİ?

Uzmanlar, doğru kullanılan güneş koruyucuların yalnızca güneş yanıklarını önlemekle kalmadığını; aynı zamanda erken yaşlanma belirtilerini geciktirdiğini, leke oluşumunu azalttığını ve uzun vadede cilt kanseri riskini düşürdüğünü belirtiyor.

Bu nedenle güneş kremi, sadece deniz tatillerinde değil yılın her döneminde günlük cilt bakım rutininin önemli bir parçası olarak görülüyor.

PREMATÜRE DOĞUMDA ANNE SÜTÜ BEBEĞİN İHTİYACINA GÖRE DEĞİŞİYOR

Anne bedeninin prematüre doğuma özel bir uyum mekanizması geliştirdiğini belirten Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. İnan Can Buran, erken doğum yapan annelerin sütünde daha fazla protein, mineral ve bağışıklık destekleyici bileşen bulunduğunu söyledi. Uzm. Dr. İnan Can Buran şöyle konuştu: "Anne bedeni mucizevi bir yapıya sahip. Prematüre doğum yapan annelerin sütü, ilk haftalarda zamanında doğum yapan annelerin sütünden farklı özellikler taşıyor. Bebeğin erken geldiğini fark etmişçesine daha yüksek protein, bazı mineraller, bağışıklık güçlendiriciler ve koruyucu antikorlar içeriyor. Bebeğin daha hızlı büyümesini sağlayacak, tamamen ona özel bir süt üretimi oluyor. Ülkemizde anne sütü transferi yasak olduğu ve süt her bebeğe özel olduğu için, prematüre bebeklerde bu konu çok daha elzemdir."

STRES SÜT ÜRETİMİNİ AZALTABİLİYOR

Prematüre bebek sahibi ailelerin yaşadığı kaygının anne sütü üzerinde de etkili olabileceğini ifade eden Uzm. Dr. İnan Can Buran, annelerin psikolojik olarak desteklenmesinin önemine dikkat çekti. Uzm. Dr. İnan Can Buran şu uyarıda bulundu: "Yoğun stres süt üretimini tamamen durdurmasa da özellikle sütün memeden boşalmasını sağlayan refleksi zorlaştırabilir. Aileyi kaygılandırmamak gerekir ancak stres sütü belirgin oranda azaltabilir. Burada aileyi rahatlatmak önemlidir; ilk günlerde çıkan birkaç damla bile çok kıymetlidir ve süt üretimi çoğu zaman düzenli sağım ile devamlılık gerektirir."

ANNE SÜTÜ YETERSİZSE ÖZEL MAMALAR DEVREYE GİRİYOR

Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda izlenen yöntemlere de değinen Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. İnan Can Buran, önceliğin her zaman annenin kendi sütü olduğunu belirtti. Uzm. Dr. İnan Can Buran şöyle konuştu: "Tercihimiz her zaman annenin kendi sütüdür. Anne sütü yetersiz olduğunda mevcut miktarı vermeye devam ediyoruz. Türkiye'de kullanılmasa da yurt dışında donör anne sütleri tercih edilebiliyor. Bunların bulunmadığı durumlarda ise bu alanda geliştirilmiş özel mamalar mevcuttur. Tam olarak anne sütünün yerini tutmasa bile protein, karbonhidrat, yağ, immünoglobulinler ve vitaminler açısından anne sütünü taklit edebilen, en azından besleyicilik sağlayan gıda takviyeleriyle destek sağlanıyor."

EMME REFLEKSİ İÇİN YALNIZCA KİLO YETERLİ DEĞİL

Prematüre bebeklerin doğrudan anne memesinden beslenmeye başlamasında yalnızca kilo kriterinin yeterli olmadığını vurgulayan Medicana International İzmir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. İnan Can Buran, emme, yutma ve nefes alma koordinasyonunun gelişmesinin beklendiğini söyledi. Uzm. Dr. İnan Can Buran sözlerini şöyle tamamladı: "Bebeği ağızdan beslemeye sadece kilosuna bakarak karar vermiyoruz; solunumunun stabil ve genel durumunun iyi olması gerekir. Bizim için düşünmeden yaptığımız yemek yerken nefes alma işlevi, bebek için emme, yutma ve nefes alma koordinasyonunu sağlamayı gerektirir ve bu ciddi bir çaba ile zaman ister. Bu beceri prematüre bebeklerde çoğunlukla 32, 34 veya 35’inci haftalarda gelişmeye başlar. Bu nedenle 35’inci haftadan önce ve 2000 gramın altındaki bebeklerde genelde emme refleksi tam olarak bulunmaz; ancak istisnai durumlar da olabilir. Bebek henüz bu haftalara ve kiloya gelmeden önce anne memesine temas etmesi için kısa denemeler, kanguru bakımları ve küçük buluşturmalar yapıp sonrasında bebeği emmeye hazır hale getiriliyor."