Greenpeace, Çernobil Nükleer Santrali’nde bulunan iç radyasyon bariyerinin kontrolsüz şekilde çökmesi durumunda çevreye radyoaktif madde yayılımı riskinin artabileceği uyarısında bulundu. Kuruluşun yayımladığı raporda, mevcut koruyucu sistemlerin beklenen düzeyde çalışmadığına dikkat çekildi.
1986 yılında, o dönem Sovyetler Birliği’ne bağlı Ukrayna topraklarında yer alan Çernobil reaktörlerinden birinin patlamasıyla büyük bir nükleer felaket yaşanmış, Avrupa’nın geniş bir bölümüne yayılan radyasyon nedeniyle çok sayıda insan tahliye edilmişti.
Patlamanın ardından reaktör kalıntıları, hızla inşa edilen çelik ve beton karışımı bir yapı ile kapatılmış, daha sonra bunun üzerine daha gelişmiş “Yeni Güvenli Muhafaza” sistemi kurulmuştu.
DIŞ KORUMA ZAYIFLAMIŞ DURUMDA
Ukrayna makamları, Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı saldırılardan bu yana Çernobil bölgesinin zaman zaman hedef alındığını belirtiyor. Geçtiğimiz yıl meydana gelen bir saldırının dış koruyucu kabukta hasar oluşturduğu ifade ediliyor.
Greenpeace’in raporuna göre, bazı onarım çalışmaları yapılmış olsa da koruma yapısının tamamen eski işlevine kavuşamadığı vurgulanıyor. Bu durumun, iç yapıda olası bir çökme halinde radyoaktif sızıntı riskini yeniden gündeme getirdiği belirtiliyor.
CİDDİ BİR FELAKETE YOL AÇABİLİR
Greenpeace’in Ukrayna nükleer alanlarıyla ilgili kıdemli uzmanlarından Shaun Burnie, yapının içinde son derece yüksek tehlike barındıran radyoaktif materyaller bulunduğunu belirtti.
Burnie, kalkanın içerisinde yaklaşık dört ton yüksek seviyede radyoaktif toz, yakıt kalıntıları ve yoğun radyasyon içeren parçacıkların yer aldığını ifade ederek, olası bir çöküşün ciddi bir felakete yol açabileceğini söyledi. Mevcut durumda dış koruyucu kabuğun da tam olarak restore edilemediğini vurgulayan uzman, bu nedenle yapının tasarlandığı şekilde işlev göremediğini ve radyasyon sızıntısı riskinin devam ettiğini dile getirdi.
SAVAŞ KOŞULLARI ÇALIŞMALARI ZORLAŞTIRIYOR
Uzmanlara göre, iç yapının kontrolsüz şekilde çökmesini engellemek için risk oluşturan ve dengesiz hale gelen bölümlerin sökülmesi gerekiyor. Ancak devam eden savaş ortamı, bu tür teknik müdahalelerin yapılmasını oldukça zorlaştırıyor.
Burnie, Rusya uçak ve füzelerinin hâlâ Çernobil Nükleer Santrali hava sahası üzerinden geçtiğini, bu koşullarda güvenli bir çalışma yürütmenin mümkün olmadığını ifade etti.
Santral Direktörü Sergiy Tarakanov ise bölgedeki durumun son derece kritik olduğunu belirterek, ““Bir roket doğrudan yapıya değil, 200 metre yakınına bile düşse, deprem benzeri bir etki yaratır ve iç kabuğun çökme riskini artırır.” dedi.
ONARIM MAALİYETİ YÜKSEK
Greenpeace, Çernobil Nükleer Santrali’deki koruyucu yapıya ilişkin onarım çalışmalarının yüksek maliyetli olduğuna dikkat çekti.
Fransa, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, 2025’teki Rusya saldırılarının ardından santraldeki koruyucu kubbenin onarımı için yaklaşık 500 milyon euroya ihtiyaç duyulduğunu bildirmişti.
Greenpeace ise mevcut tehlikelerin azaltılabilmesi için acil müdahale edilmesi ve kapsamlı teknik çalışmaların gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.