Türkiye’nin bitki çeşitliliğine yeni bir tür daha eklendi. Ege Üniversitesi ile Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmasıyla, Bitlis’in Tatvan ilçesindeki İncekaya (Por) Kalderası’nda daha önce bilim dünyasında tanımlanmamış yeni bir çan çiçeği türü keşfedildi. “Campanula porensis” adı verilen tür için Türkçe “Porçanı” ismi önerildi. Keşif, Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacıları Doç. Dr. İbrahim Demir ve Muhammed H. Ölekli’nin saha çalışmaları sırasında ortaya çıkarıldı. Ardından Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım tarafından yürütülen morfolojik ve taksonomik incelemeler sonucunda söz konusu popülasyonun bilim dünyası için yeni bir tür olduğu belirlendi. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve araştırma ekibini tebrik ederek başarılar diledi.
“KURAKLIK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ GELECEKTE RİSK OLUŞTURABİLİR”
Yeni türe ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün yaşam alanı ve karşı karşıya olduğu risklere dikkat çekti. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, “Porçanı, İncekaya Kalderası içerisinde çökmeler sonucu oluşmuş mağara girişleri ve dik volkanik kaya duvarlarında yaşamaktadır. Tür, yıl boyunca nemini koruyan, güneş ışığının sınırlı ulaştığı gölgeli kaya yüzeylerinde gelişmektedir. Bu özel yaşam alanı, birçok kaya bitkisi için doğal bir sığınak niteliğindedir ve bölgenin biyolojik çeşitlilik açısından önemini ortaya koymaktadır. Yapılan arazi çalışmalarında yaklaşık 400–500 ergin birey tespit edilmiş olup türün yayılış alanı oldukça sınırlıdır. Bu nedenle tür, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre ‘Hassas’ (VU) kategorisinde değerlendirilmiştir. Günümüzde doğrudan bir tehdit gözlenmemekle birlikte, türün yalnızca nemli ve gölgeli mikrohabitatlara bağımlı olması nedeniyle iklim değişikliği ve kuraklaşma gelecekte önemli riskler oluşturabilir” dedi.
TÜRKİYE, ÇAN ÇİÇEĞİ ÇEŞİTLİLİĞİNDE ÖNEMLİ BİR MERKEZ
Türün botanik açıdan önemine dikkat çeken Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Campanula cinsinin Türkiye’deki çeşitliliğine ilişkin bilgiler de paylaştı. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, “Yaklaşık 450 türle temsil edilen Campanula (çan çiçeği) cinsinin en önemli çeşitlilik merkezlerinden biri Türkiye'dir. Ülkemizde40'tan fazla Campanula taksonu bulunmakta ve bunların yaklaşık yarısı endemik olarak bilinmektedir. Porçanı'nın keşfi, Anadolu'nun özellikle dağlık ve ulaşılması güç bölgelerinde hâlen keşfedilmeyi bekleyen yeni türlerin bulunduğunu göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu keşif, İncekaya Kalderası'nın yalnızca jeolojik değil, aynı zamanda biyolojik çeşitlilik açısından da korunması gereken önemli doğal alanlardan biri olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır” diye konuştu. Keşfedilen yeni türün bilimsel örnekleri de koruma altına alındı. Türün tip örneği Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde muhafaza edilirken, eş örnekleri Ege Üniversitesi ve Bitlis Eren Üniversitesi Herbaryumu’nda (BEUH) saklanıyor.