Floransa Üniversitesi’nin de dahil olduğu araştırma ekibi, Apenin Dağları çevresindeki çeşitli jeolojik ve jeofizik verileri bir araya getirerek yerin kilometrelerce altında meydana gelen hareketin nasıl ilerlediğini inceledi. Araştırmacılar, kademeli olarak gerçekleşen bu süreci bir fermuarın açılmasına benzetirken, bulguların Apeninler’in bazı kesimlerinde aynı anda görülen gerilme ve sıkışma hareketlerini açıklayabileceğini belirtti.
YER KABUĞUNUN ALT TABAKASI MANTODAN YANA İLERLİYOR
Apenin Dağları, farklı tektonik hareketlerin bir arada gözlemlenmesi nedeniyle uzun süredir bilim dünyasının yakından takip ettiği bölgeler arasında bulunuyor. Dağ kuşağının bazı bölümlerinde yer kabuğu genişlerken, başka kesimlerde sıkışma meydana gelmesi araştırmacıların dikkatini çekiyor.
Yeni araştırmada deprem verileri, GPS ölçümleri, uydu radar gözlemleri ve yer kabuğu ile manto arasındaki sınıra ilişkin veriler birlikte değerlendirildi. Analizler, yer kabuğunun daha yoğun olan alt bölümünün üst katmandan koparak aşağı doğru, mantoya doğru hareket ettiğini gösterdi.
Bilimsel literatürde “delaminasyon” olarak adlandırılan bu süreçte, ayrılmanın tek bir bölgede ve aynı anda gerçekleşmediği belirlendi. Araştırmacıların geliştirdiği modele göre hareket, ilerleyen bir sınır boyunca adım adım devam ediyor. Bu nedenle yer kabuğunun alt kısmındaki ayrışma, tıpkı bir fermuarın açılması gibi aşamalı biçimde gerçekleşiyor.
BİR BÖLGE GENİŞLERKEN DİĞERİ SIKIŞIYOR
Yapılan ölçümlere göre Apeninler’in orta kesimlerinde yer kabuğu yılda yaklaşık 4 milimetre genişliyor. Dağ kuşağının dış bölümünde ise yılda yaklaşık 2 milimetrelik sıkışma görülüyor.
Yer kabuğunun altındaki yoğun tabakanın ayrılarak derinliklere doğru ilerlemesiyle üst bölüm üzerindeki baskı azalıyor. Bunun sonucunda geride kalan kabuk yukarı doğru hareket ederek esneme ve genişleme eğilimi gösteriyor. Ayrılmanın ilerlediği ön bölümde ise yer kabuğu sıkışmaya devam ediyor.
Bu mekanizma, aynı dağ sistemi içerisinde birbirinin tam tersi olan genişleme ve sıkışma hareketlerinin neden eş zamanlı görülebildiğine ilişkin önemli bir açıklama sunuyor. Araştırmacılar, söz konusu sürecin Apenin Dağları’nın günümüzdeki jeolojik yapısının oluşmasında etkili olan temel mekanizmalardan biri olabileceğini değerlendiriyor.
Yerin derinliklerinde devam eden bu hareketlerin ortaya çıkarılması, Apeninler’deki tektonik gerilimlerin kaynağının anlaşılmasına katkı sağlarken, İtalya’nın jeolojik yapısının zaman içerisinde geçirdiği değişimlere ilişkin de yeni bilgiler sunuyor.