KEMAL ÖZKURT – ÖZEL HABER- Yeni yıl yaklaşırken asgari ücret, memur ve emekli maaşlarına yapılacak zamlar gündemin ana başlıklarından biri haline geldi. On binlerce çalışan ve emekli, yıl başında gerçekleştirilecek asgari ücret görüşmelerini büyük bir heyecanla bekliyor. Türkiye’de şu anda ortalama5 milyonun üzerinde ücretli çalışan, 5 milyonun üzerinde memur, 2 milyonun üzerinde memur emeklisi ve6 milyona yakın SSK ve Bağ-Kur emeklisi bulunuyor. Son0 yılda asgari ücret 773,01 TL’den7 bin 2 TL’ye yükselirken, yıllık ortalama artış oranı ise yüzde7,67 olarak kaydedildi. Uzmanların değerlendirmelerine göre, bu yıl asgari ücrette yüzde 25 civarında bir artış beklenirken, memur ve emeklilere yapılacak zamların ise yüzde0-15 bandında gerçekleşmesi öngörülüyor.
YÜZDE 65 ZAM YAPILMASI GEREKİYOR
İktidarın hedef enflasyonu bahane ederek düşük bir artış vermeye çalışacağına dikkat çeken Ekonomist Prof.Dr. Hüsnü Erkan, “Artışın en azından yıllık enflasyonu baz alan bir artış olması ve onun biraz üzerinde gerçekleşmesi gerekir. Daha yüksek bir artış için istikrar paketi bahane gösterilerek engellenecektir. Kısacası iktidar yüzde 25’i baz almak isteyecek, ancak mevcut durumda en az yüzde 65-70 arası bir zam yapılması gerekiyor” dedi.
Ekonomist Dr. Ayhan Bülent Toptaş da ekonomi yönetiminin 2025 yılı için hedeflediği enflasyon oranını dikkate alarak yüzde 25’lik bir zam yapmayı planladığını ifade etti.
ZOR BİR YIL OLACAK
Asgari ücret, memur ve emekli maaşlarındaki zam oranının uygulanan sıkı enflasyon politikalarına uygun olarak yüzde 25’i aşmayacağını belirten ekonomist Prof.Dr. İbrahim Atilla Acar, “Bu sene program içinde zor bir yıl olacak. Yakında seçim yok. Hükümetin elinin güçlü olduğu ve ‘yaptı, yaptı olacak’ bir yıl. Gerekçemiz 2025 için belirlenen yüzde7,5’lik enflasyon hedefidir. TCMB, bu rakamın yüzde 7’ye kadar oynayabileceğini söylediği için üst sınır kendiliğinden oluşmuş oldu. Bütçe üzerinden gidersek, 2025 yılı bütçe açığının 2025 GSYH’ye oranı yüzde 3,1 ve açığın bütçe payı yüzde3,1’dir. Bütçe açığı enflasyonu da artırır. Mevcut hesap kitabı buna göre yaparlar. Belki emekliler için yukarı yönlü bir miktar esneme, memurlarda ise biraz düşük bir miktar söz konusu olabilir. Maaş ücret yoluyla da olsa, hükümet kamu harcamaları yoluyla tüketimi artırmak istemeyecek ve üst limiti burada tutacaktır” diye konuştu.
SON0 YILDA YÜZDE7’LİK ARTIŞ
Türkiye’de son0 yıllık süreçte asgari ücret miktarı 773 TL’den7 bin 2 TL’ye geldi. Bu süreçte yapılan zamlar baz alındığında ise ortalama yüzde7,67 olarak kaydedildi. Yıllık asgari ücretlere ve yapılan zamlara bakıldığında ise sırasıyla 2013 yılında 773,01 TL olan asgari ücret yüzde 9,44 zamlanarak 846 TL’ye, yüzde2,17 zam ile 949,07 TL’ye, yüzde2,17 zamlanarak.300,99 TL’ye, yüzde 37 zamlanarak.404,60 TL’ye, yüzde 8 zamlanarak.603,12 TL’ye, yüzde4,17 zamlanarak 2 bin 20 TL’ye, yüzde 26 zamlanarak 2 bin 324,70 TL’ye, yüzde5,05 zamlanarak 2 bin 825,90 TL’ye, yüzde 21,56 zamlanarak 2022 Ocak-Temmuz döneminde 4 bin 253,40 TL ardından Temmuz-Aralık döneminde 5 bin 500,35 TL’ye, yüzde 29,32 zamlanarak 2023 Ocak-Temmuz döneminde 8 bin 506,80 TL ardından Temmuz-Aralık döneminde1 bin 402 TL’ye ve son olarak gelen yüzde 49 zam ile7 bin 2 TL’ye yükseldi.
KIRILMA NOKTASI 2019
Peki asgari ücret ve emekli maaşları artarken Türkiye’de enflasyon rakamları nasıl seyretti? Türkiye’de enflasyon canavarı, son0 yıllık döneme bakıldığında ilk olarak 2019 yılında kendini hissettirdi. 2018 yılı Ocak ayında yüzde0,35 olan yıllık enflasyon, 2019 yılında yaklaşık yüzde 50 oranında yükselerek yüzde 20,35 seviyelerine ulaştı. 2020 yılında yapılan müdahalelerle yüzde2,15’e düşen enflasyon, 2021 yılında düşük de olsa artış göstererek yüzde4,97’ye çıktı. İkinci büyük artışın yaşandığı 2022 yılının ardından ise enflasyonun önü alınamadı. 2024 yılının Ocak ayında yıllık enflasyon son0 yılın rekorunu kırarak yüzde 64,86 olarak açıklandı. Eylül ayı sonu itibarıyla beklenen enflasyon oranı ise yıllık bazda yüzde 49,38 olarak duyuruldu.
3 AYLIK FARK YÜZDE 8,92
2024 Temmuz ayında SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş artışı yüzde 24,73, memur ve memur emeklileri için ise yüzde9,31 olarak gerçekleşti. Eylül ayıyla birlikte üç aylık enflasyon verileri de açıklanırken, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarındaki toplam enflasyon oranı yüzde 8,92 olarak kaydedildi. Yeni yıl emekli maaş zammı, 2024’ün son altı aylık enflasyon farkına göre belirlenecek. Yıl sonu enflasyon rakamları, emekli maaşlarının yeniden şekillenmesinde belirleyici rol oynayacak.
KARAHAN, YÜZDE 25 DEDİ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın Washington’da yatırımcılarla gerçekleştirdiği görüşmelerde 2025 para politikasını şekillendirirken asgari ücret artışı boyutunu da değerlendirecekleri mesajını verdiği belirtildi. Merkez Bankası Başkanı görüştüğü yatırımcılara yüzde 25 civarında bir asgari ücret artışının 2025 enflasyon görünümüyle uyumlu olacağı mesajını verdi. Eğer Karahan’ın tavsiyesi gerçekleşirse yılbaşında asgari ücret 21 bin 252 lira olacak.
4 İŞÇİ KOMİSYONDA OLACAK
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda asgari ücretli adına 4 işçi olacağını açıklayan Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, geçtiğimiz haftalarda “Geçen sene geldiler, yazdılar, dediler ki ‘18 bin lira olsun, yılda 2 kere olsun.’ Aynısını ülkeyi yönetenlerin önüne koyduk. ‘Yok, biz bu masada olmuyoruz’ dediler. Aynısını bu sene de yapacağız. Onlar ne karar alırsa, o aldıkları karara harfiyen uyacağız” ifadelerini kullanmıştı.