NATO, Finlandiya'nın da katılmasıyla birlikte dikkat çeken bir kuruluş haline gelmiştir. Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO, ne olduğu, kuruluş tarihi ve amacıyla ilgili merak uyandırmaktadır. Peki, NATO nedir? Ne anlama gelir? NATO ne zaman kuruldu? İşte NATO hakkında bilgiler.
NATO NEDİR?
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), 4 Nisan949'da2 ülke tarafından imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması'na dayanarak kurulmuş uluslararası askeri bir ittifaktır. Farklı dönemlerde9 ülkenin daha katılmasıyla genişlemiştir.
NATO üyeleri, herhangi bir dış güçten gelebilecek saldırıya karşı ortak savunma yapmaktadır. NATO'nun merkezi, örgütün Kuzey Amerika ve Avrupa'daki 31 üyesinden biri olan Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunmaktadır.9 ülke NATO'nun "Barış İçin Ortaklık" adlı girişiminde yer alırken,9 ülke kurumlaşmış diyalog programlarına dâhildir. Tüm NATO üyelerinin toplam askeri harcamaları, dünyadaki savunma harcamalarının %70'inden fazlasını oluşturmaktadır. Üyelerin savunma harcamalarının GSYİH'lerinin %2'si kadar olması öngörülmektedir.
NATO, Kore Savaşı sırasında üye ülkeleri harekete geçirene ve iki Amerikalı komutanın yönlendirmesiyle birleşik bir askeri yapı kurulana kadar siyasi bir ittifaktan öte değildi. Soğuk Savaş dönemi,955'te kurulan Varşova Paktı'na üye ülkelerle çekişmelere neden oldu. Avrupa ülkeleri ile ABD arasındaki ilişkilerin gücü üzerindeki şüpheler, bağımsız Fransız nükleer caydırıcılığına ve966'da Fransa'nın NATO'nun askeri kanadından çekilmesine yol açan NATO savunmasının Sovyet işgaline karşı güvenilirliğine duyulan şüphelerle zaman zaman arttı. Berlin Duvarı'nın989'da yıkılmasının ardından, NATO Yugoslavya'nın dağılma sürecine müdahil oldu ve ilk askeri operasyonlarını992-1995 yıllarında Bosna-Hersek'te ve daha sonra999'da Yugoslavya'da gerçekleştirdi. Politik olarak, eski Varşova Paktı ülkeleriyle iyi ilişkiler kurmaya çalıştı ve bu ülkelerin bir kısmı999 ve 2004'te NATO'ya katıldı.
NATO'nun Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesi, örgüte üye ülkelerin silahlı bir saldırıya uğrayan herhangi bir üye ülkeye yardım etmelerini öngörür. Bu madde, NATO tarihinde ilk ve tek kez 2001'deki1 Eylül saldırılarından sonra uygulandı.1 Eylül saldırılarının ardından, askerler NATO liderliğindeki ISAF'in komutası altında Afganistan'a konuşlandırıldı. Ayrıca, örgüt Irak'a eğitmen gönderilmesi, korsanlıkla mücadele operasyonlarını destekleme ve 2011'de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin973 sayılı kararı uyarınca Libya'da uçuşa yasak bölgenin uygulanması gibi çeşitli ek roller üstlendi. NATO'nun daha az etkili olan 4. maddesi, toplamda beş kez uygulandı. Bu uygulamalar arasında, Türkiye'nin 2003'teki Irak Savaşı sırasında, 2012'de Suriye İç Savaşı sırasında yaşanan olaylar, 2015'te Irak ve Şam İslam Devleti'nin tehditleri, ve Polonya'nın 2014'te Rusya'nın Kırım'a müdahalesinden sonra aldığı önlemler bulunmaktadır.
NATO'YA ÜYE ÜLKELER
Almanya -955
Amerika Birleşik Devletleri -949
Arnavutluk - 2009
Belçika -949
Birleşik Krallık -949
Bulgaristan - 2004
Çek Cumhuriyeti -999
Danimarka -949
Estonya - 2004
Fransa -949
Finlandiya - 2023
Hırvatistan - 2009
Hollanda -949
İspanya -982
İtalya -949
İzlanda -949
Kanada -949
Karadağ - 2017
Kuzey Makedonya - 2020
Letonya - 2004
Litvanya - 2004
Lüksemburg -949
Macaristan -999
Norveç -949
Polonya -999
Portekiz -949
Romanya - 2004
Slovakya - 2004
Slovenya - 2004
Türkiye -952
Yunanistan -952