Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelikle gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve kamu kurumları tarafından açılan aile danışma merkezlerinin kuruluş, işleyiş, personel, hizmet standartları, ücretlendirme, devir, nakil, kapatma ve denetim süreçlerine ilişkin kurallar yeniden belirlendi.
Düzenleme kapsamında aile danışma merkezlerinin faaliyet gösterebilmesi için açılış izin belgesi alması zorunlu hale getirilirken, merkezlerde görev yapacak aile danışmanlarının eğitim ve mesleki yeterlilik şartları da açıkça tanımlandı.
Yeni yönetmelikte özellikle danışmanlık ücretlerinin belirlenmesi, ücretsiz hizmet zorunluluğu, sosyal medya tanıtımları, çevrim içi görüşmeler ve denetimlerde tespit edilen eksikliklere uygulanacak yaptırımlar dikkat çekti.
AİLE DANIŞMA MERKEZİ AÇMAK İSTEYENLER İÇİN YENİ ŞARTLAR
Yönetmeliğe göre aile danışma merkezi açmak isteyen gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve kamu kurumları, ilgili il müdürlüğüne başvuruda bulunacak.
Başvuruların değerlendirilmesi için il müdürü onayıyla Başvuru İnceleme ve Denetim Komisyonu oluşturulacak. Komisyon, il müdür yardımcısı veya şube müdürü başkanlığında en az üç asıl ve iki yedek üyeden oluşacak.
Merkez açmak isteyen gerçek kişilerden nüfus kayıt örneği, arşiv kayıtlarını içeren adli sicil belgesi ve kişisel veri sorgulama izni istenecek. Özel hukuk tüzel kişilerinin başvurularında ise kurucu temsilcisinin yetki belgesi ve tüzel kişinin faaliyet alanına ilişkin belgeler de sunulacak.
Merkezin hizmet vereceği binaya ait yapı kullanım izin belgesi, numarataj belgesi, tapu veya kira sözleşmesi, itfaiye raporu ve yerleşim krokisi de başvuru dosyasında bulunacak.
Komisyon, başvuruyu 10 iş günü içerisinde inceleyerek değerlendirme raporu hazırlayacak. Başvurusu uygun bulunan merkez ise 15 iş günü içerisinde yerinde incelenecek. Yerinde incelemede eksiklik tespit edilmesi halinde bunların giderilmesi için en fazla 60 gün süre tanınacak.
AİLE DANIŞMA MERKEZLERİNDE EN AZ BİR DANIŞMAN BULUNACAK
Yeni yönetmelikle merkezlerde görev yapacak personelin nitelikleri de yeniden düzenlendi. Buna göre bir aile danışma merkezinin açılabilmesi için en az bir aile danışmanının bulunması zorunlu olacak.
Aile danışmanları dışında büro ve temizlik işlerini yürütecek personel de çalıştırılabilecek. Ancak çalışma izin belgesi düzenlenmeyen kişiler merkezlerde görev alamayacak.
Merkezin açılmasının ardından 10 iş günü içerisinde aile danışmanlarından biri sorumlu müdür olarak görevlendirilecek. Sorumlu müdür, merkezin hizmetlerinin yönetmeliğe ve mesleki standartlara uygun yürütülmesini takip edecek.
Ayrıca personelin görevinden ayrılması halinde en geç 10 iş günü içerisinde durumun il müdürlüğüne bildirilmesi gerekecek.
AİLE DANIŞMANI OLMAK İÇİN HANGİ EĞİTİM ŞARTLARI ARANACAK?
Yönetmelikte aile danışmanı olarak çalışabilmek için gerekli eğitim koşulları da açıklandı.
Buna göre psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet, tıp ve çocuk gelişimi lisans programlarından mezun olanların aile danışmanlığı, klinik psikoloji veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanlarından birinde tezli ya da tezsiz yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlamış olması gerekecek.
Bunun yanı sıra ruh sağlığı ve hastalıkları veya çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları alanlarında tıpta uzmanlık eğitimini tamamlayanlar da aile danışmanı olarak görev yapabilecek.
Aile danışmanlarının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunması ve yönetmelikte sayılan suçlardan mahkûm olmaması da şartlar arasında yer aldı.
AİLE DANIŞMA MERKEZLERİNDE HANGİ HİZMETLER SUNULABİLECEK?
Yönetmeliğe göre aile danışma merkezlerinde bireysel danışmanlık, grup danışmanlığı, çift danışmanlığı ve aile danışmanlığı hizmetleri verilebilecek.
Ayrıca ailelere yönelik koruyucu, bilgilendirici ve geliştirici eğitim faaliyetleri de düzenlenebilecek.
Bireysel ve grup danışmanlığı kapsamında stres yönetimi, problem çözme, karar verme, iletişim becerileri, duyguları tanıma ve günlük yaşamdaki değişikliklere uyum sağlama gibi konular ele alınabilecek.
Aile ve çift danışmanlığında ise aile bireylerinin iletişim becerilerinin geliştirilmesi, çatışmaların çözülmesi, aile içindeki rol ve sorumlulukların belirlenmesi, anne baba olma becerilerinin güçlendirilmesi ve boşanma sürecine uyum gibi alanlarda hizmet sunulabilecek.
Merkezlerde bu kapsamda belirtilen alanların dışında eğitim hizmeti verilemeyecek.
ÇEVRİM İÇİ AİLE DANIŞMANLIĞINA DA DÜZENLEME GETİRİLDİ
Yeni yönetmelikle aile danışma merkezlerinin çevrim içi hizmet sunmasının da önü açıldı. Ancak bu hizmetlerin merkezin bulunduğu adreste ve onaylanan çalışma saatleri içerisinde verilmesi gerekecek.
Çevrim içi danışmanlık hizmetlerinde yalnızca çalışma izin belgesi bulunan aile danışmanları görev yapabilecek. Aile danışmanı olarak çalışma izni bulunmayan kişilerin hizmet sunabildiği internet siteleri ve mobil uygulamalar kullanılamayacak.
Ayrıca çevrim içi görüşmeler sırasında ses ve görüntü kaydı alınması yasaklandı. Hizmetlerde kişisel verilerin güvenliğini sağlayan, uçtan uca şifreleme özelliğine sahip dijital platformların kullanılması zorunlu olacak.
AİLE DANIŞMANLIĞI ÜCRETLERİNİ KOMİSYON BELİRLEYECEK
Yönetmeliğin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de aile danışma merkezlerinde uygulanacak ücretlerle ilgili oldu.
Buna göre ücretler, her ilde oluşturulacak ücret tespit komisyonları tarafından belirlenecek. Komisyon; il müdürü veya il müdür yardımcısının başkanlığında, defterdarlık, il ticaret odası, belediye ve il sağlık müdürlüğü temsilcilerinden oluşacak. Ayrıca ilde faaliyet gösteren aile danışma merkezlerinin de bir ila üç temsilciyle komisyonda yer alması sağlanacak.
Ücret belirlenirken ilin sosyoekonomik koşulları dikkate alınacak ve hizmet alanlarına göre taban fiyat oluşturulacak.
Ücretler her takvim yılının sonunda bir sonraki yıl için belirlenecek. Valilik onayından geçirilen tarife ocak ayı itibarıyla yürürlüğe girecek. Yıl içerisinde yeni açılan merkezler için ücret belirlenmesi durumunda ise tarife, valilik onayından sonraki 10'uncu iş gününde uygulanmaya başlayacak.
Merkezler, komisyon tarafından belirlenen ücretlerin dışında herhangi bir ücret talep edemeyecek. Görüşme kapsamında yapılan test, ölçek ve benzeri uygulamalar için de ayrıca ücret alınamayacak.
MERKEZLERİN YÜZDE 3 ÜCRETSİZ DANIŞMANLIK HİZMETİ SUNMASI ZORUNLU OLACAK
Yeni düzenlemeyle aile danışma merkezlerine ücretsiz hizmet sunma yükümlülüğü de getirildi.
Buna göre merkezler, kapasitelerinin yüzde 3'ü oranında bireysel danışmanlık veya aile danışmanlığı kapsamında ücretsiz hizmet vermek zorunda olacak.
Ücretsiz görüşme kapasitesi, her aile danışmanının merkezdeki haftalık çalışma saatleri esas alınarak hesaplanacak. Aile danışmanının haftalık çalışma saatinin yarısı kapasite olarak kabul edilecek ve bu rakamın 48 katı üzerinden yıllık görüşme kapasitesi belirlenecek. Yıllık kapasitenin yüzde 3'ü kadar görüşmenin ücretsiz yapılması gerekecek.
Ücretsiz hizmet alacak kişiler, il müdürlükleri tarafından Bakanlık hizmetlerinden yararlanan kişiler ve aileler arasından belirlenecek. Merkezlere yönlendirilen kişilere en geç 15 iş günü içerisinde hizmet verilmeye başlanacak.
Merkezlerde sunulan eğitim hizmetlerinde de yıllık katılımcı sayısının yüzde 3'ü oranında ücretsiz hizmet sağlanması zorunlu olacak.
AİLE DANIŞMA MERKEZLERİ YILDA EN AZ BİR KEZ DENETLENECEK
Yönetmelikle aile danışma merkezlerinin denetim usulleri de belirlendi. Buna göre şikâyet, soruşturma veya Bakanlık tarafından gerçekleştirilecek olağan dışı denetimler dışında merkezler yılda en az bir kez denetlenecek.
Denetimler, il müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon tarafından gerçekleştirilecek. İncelemelerde merkezin fiziki koşulları, personel belgeleri, hizmet kayıtları, tanıtım faaliyetleri ve danışanlarla ilgili belgeler değerlendirilecek.
Denetimlerde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için merkezlere süre verilecek. Bu süre 30 günü geçemeyecek.
Eksikliklerin verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde ilk tespitte uygulanan idari para cezasının iki katı tutarında yeniden ceza kesilecek. Aykırılığın devam etmesi durumunda ise 30 günü geçmemek üzere ek süre tanınacak. Bu sürenin sonunda da eksikliklerin giderilmemesi halinde merkezin kapatılması kararı alınacak.
Ayrıca denetim sonucunda eksiklik veya aykırılık tespit edilen merkezler, sorunlar giderilinceye kadar yeni danışan kabul edemeyecek.
AİLE DANIŞMA MERKEZLERİ HANGİ DURUMLARDA KAPATILACAK?
Yönetmelikte merkezlerin faaliyetlerinin sonlandırılmasına yol açabilecek durumlar da açıkça sıralandı.
Buna göre bir merkezin bir yıl içerisinde beş kez idari para cezası alması, onay alınmadan devredilmesi veya başka bir adrese taşınması kapatma gerekçeleri arasında yer alacak.
Bunun yanı sıra kurucu veya sorumlu müdürün, merkezde hizmet verilen kişilere yönelik tehdit, baskı, fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren eylemler nedeniyle cezalandırılması da kapatma nedeni olabilecek.
Açılış sırasında sunulan belge ve beyanların gerçeği yansıtmadığının sonradan tespit edilmesi veya açılış izin belgesi olmadan hizmete başlanması halinde de merkez kapatılabilecek.
Merkezin kurucu tarafından kapatılmasının talep edilmesi durumunda ise il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayıyla kapatma işlemi gerçekleştirilecek.
AİLE DANIŞMANLARININ ÇALIŞMA İZİNLERİ HANGİ DURUMLARDA İPTAL EDİLECEK?
Yönetmelik, aile danışmanlarının çalışma izinlerinin iptal edilebileceği durumları da düzenledi.
Buna göre danışmanın gerekli eğitim ve mesleki nitelikleri taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartları kaybetmesi halinde çalışma izin belgeleri iptal edilecek.
Ayrıca yürüttüğü hizmet kapsamında denetim formuna göre ikinci kez uygunsuzluk tespit edilen danışmanların çalışma izinleri de iptal edilebilecek.
Hizmet verilen kişilere yönelik tehdit, baskı veya fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik ya da ekonomik açıdan zarar veren eylemler nedeniyle cezalandırılma durumunda da çalışma izni iptal edilecek.
MERKEZLERİN SOSYAL MEDYA HESAPLARI BİLDİRİLECEK
Yeni yönetmelikle aile danışma merkezlerinin tanıtım faaliyetlerine de kurallar getirildi.
Merkezler, hizmet alanları ve sundukları faaliyetler hakkında toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilecek. Ancak yanıltıcı, yanlış yönlendirici, bilimsel olarak doğrulanmamış uygulamalara dayanan veya etik kurallara aykırı tanıtımlara izin verilmeyecek.
Ayrıca merkezlerin tanıtım amacıyla kullanacağı internet siteleri ve sosyal medya hesaplarını il müdürlüğüne bildirmesi zorunlu olacak. Bildirilmeyen hesaplar üzerinden merkezin tanıtımı yapılamayacak.
Merkezlerin tabela ve tanıtım materyallerinde de açılış izin belgesinde kayıtlı isim kullanılacak. Tabelada Bakanlığın kurumsal logosu bulunacak, bunun dışında özel logo, amblem veya görsele yer verilemeyecek.
MEVCUT AİLE DANIŞMA MERKEZLERİNE 6 AY SÜRE TANINDI
Yönetmelikte mevcut merkezler için geçiş süreci de düzenlendi.
Buna göre yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce açılmış aile danışma merkezleri, 6 ay içerisinde 6'ncı maddede belirtilen belgeleri tamamlamak ve fiziki şartlar başta olmak üzere yönetmelikteki gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlü olacak.
Uyum sürecinin tamamlanmasının ardından merkezlerin açılış izin belgeleri yeniden düzenlenecek. Aile danışmanı olarak görev yapan personel için çalışma izin belgesi, sorumlu müdür olarak görev yapan personel için ise sorumlu müdür belgesi hazırlanacak.
Öte yandan daha önce aile danışmanlığı alanında görevlendirilmiş ancak yeni yönetmelikte belirtilen nitelikleri karşılamayan bazı personelin mevcut çalışma izinleri sonlandırılıncaya kadar görev yapabilmesine ilişkin geçiş hükümleri de getirildi.
2012 TARİHLİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni düzenlemeyle 4 Eylül 2012 tarihli ve 28401 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Yeni Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Yönetmelik hükümlerinin yürütülmesinden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı sorumlu olacak.