TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi 2. Başkanı Banu Onan Erdal ile Türkiye’de ziraat mühendisi olarak çalışan kadınların çalışma koşullarını, iş arama ve bulma noktasındaki süreçlerini, kadın ziraat mühendislerinin arazide tercih edilme oranları gibi birçok konuyu ele aldık. Kadın ziraat mühendislerinin yaşadığı avantaj ve dezavantajları sıralayan Erdal, “Çalışma durumunu bildiğimiz üyeler incelediğinde, toplam üyelerimiz açısından kamu ve özel sektörde ortalama üç kat, serbest çalışan meslektaşlarımızda ise iki kattan fazla erkek üyelerin çoğunlukta olduğu görülmektedir” dedi.
FARKLI ALANLARA YÖNELİYORLAR!
Kadın Ziraat Mühendisleri iş arama ve bulma noktasında ne gibi sıkıntılar yaşıyor?
Toplumsal cinsiyet eşitsizliğin en acı örneklerinden biri de tarım iş kolunda yaşanmaktadır. Mevsimlik kadın tarım işçileri, aynı işi yapmalarına karşın erkek işçilere göre daha düşük ücretle çalıştırılmaktadır. Tarım iş kolu kadın emeğinin en yoğun olduğu iş kollarından biri olmasına karşın maalesef eril çalışma ortamı hakimiyetindedir. Kadınlar arazi koşullarında emek yoğun işlerde çalıştırılırken inisiyatif gerektiren karar alma mekanizmalarının çoğunda yer bulamamaktadır. Sektörde yerleşmiş olan bu düşünce sistemi ne yazık ki bu mesleğin beyaz yakalı kadınlarını da ister istemez etkilemektedir. Büyük bir umutla üniversitelerden mezun olan kadın meslektaşlarımız, yaptıkları iş görüşmelerinde arazi koşullarının zorluğuna dayanıp dayanamayacakları, evliyseler doğum yapmayı düşünüp düşünmedikleri, köy kahvehaneleri ve benzeri yerlerde nasıl bulunabilecekleri gibi birçok soruyla karşı karşıya kalmakta ve bu düşünce yapısının sonucu olarak mesleklerinden uzaklaştırılarak farklı alanlara yönelmek zorunda bırakılmaktadırlar.
Arazide çalışma kadınların tercih edilme oranı nedir?
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odasına kayıtlı ortalama 40 bin üye bulunmaktadır. Bu üyelerin kadın ve erkek dağılımına bakıldığında yaklaşık olarak iki kat erkek üyeler lehine fark bulunmaktadır. İzmir Şubemiz özelinde de aynı oranda fark mevcuttur. Şubemizde yönetim kurulunu oluştururken, eşit temsiliyet diyerek,4 üyeyi 7 -7 olmak üzere eşit belirledik. Asilde 4 kadın üyemiz var. Çalışma durumunu bildiğimiz üyeler incelediğinde, toplam üyelerimiz açısından kamu ve özel sektörde ortalama üç kat, serbest çalışan meslektaşlarımızda ise iki kattan fazla erkek üyelerin çoğunlukta olduğu görülmektedir. Sadece çalışma durumlarını bildiğimiz üyeler açısından baktığımızda bile bu sayılar mesleğimizde hakim olan eril ortamın kaçınılmaz bir sonucu olarak karşımızda durmaktadır.
İZMİR, KÖTÜNÜN İYİSİ
İzmir’in diğer illere göre pozitif anlamda bu konuda farkı var mı?
Çalışma durumunu bildiğimiz üyeler açısından İzmir özelinde istihdam dağılımına baktığımızda aradaki farkın iki kattan daha az olduğunu görmekteyiz. Bu veriler kadın meslektaşlarımız açısından İzmir’de durumun kısmen daha iyi (kötünün iyisi) olduğunu göstermektedir. Türk Ulusal Eğitim İstatistikleri 2018-2019 veri tabanı 25 yaş üstü nüfusta eğitime katılım oranlarına bakıldığında, üniversite eğitimi oranının erkekler için yüzde 23,1 kadınlar için yüzde8,5 olduğu görülmektedir. TÜİK 2014-2019 istihdam verilerinde ise erkek9 bin56 kadın 8 bin 924 olarak açıklanmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) dünyada yüzde 72 erkek yüzde 34,4 kadın istihdamı olduğunu belirtmektedir. Tüm bu veriler bize çalışma yaşamında genel anlamda kadınların ne kadar zorlandığını ya da istihdam dışı kaldığını gösterse de söz konusu tarım olunca kadınlar için durum daha da trajik bir hal almaktadır. Bunun en önemli nedeni kadın emeğin yoğun olduğu bu sektörde kadınların gerek kayıt dışı gerekse görünmez emek olarak çalıştırılması ve mühendis unvanı almış meslektaşlarımızın çalışma koşulları bahane edilerek istihdam dışı bırakılmasıdır. Bunun kabul edilmesi mümkün değildir. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası olarak mesleğimizde her türlü ayrımcılığı şiddetle ret ederek görev tanımımızda böyle bir cinsiyetçi farkın söz konusu olmasının mümkün olmadığını her alanda ifade etmekteyiz. Şubemizce hiçbir firmanın cinsiyet ayrımcılığı içeren iş talebi kabul edilmemekte hatta bu bakış açısının yanlışlığı anlatılarak, değişmesi yönünde gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Mesleğini yapan kadın meslektaşlarımızın başarıları, çalışmalarındaki titizlik, mesleklerine duydukları sevgi ve saygı bu düşünce yapısının yanlışlığının en güzel kanıtını oluşturmaktadır. Uzun çalışma saatleri, seyahatler, zorlu arazi koşulları, toplumda oluşan ön yargılar kadın ziraat mühendislerinin mesleğini yapmasına engel olmak yerine aksine daha güçlü ve inatçı olmalarına katkı sağlamaktadır. Doğası gereği güçlü ve yaratıcı olan kadın tarım iş kolunun vaz geçilmezidir.
MESLEĞİMİN GURURUNU YAŞIYORUM
Sizin bir tercih şansınız olsaydı yine Ziraat Mühendisi olmak ister miydiniz?
Tüm bunların ışığında 20 yıllık meslek hayatımı düşündüğüm zaman, geçtiğim en zorlu dönmelerde bile mesleğime olan sevgimin katlanarak büyüdüğünü ifade etmek isterim. Gerek arazi koşullarında çalışırken gerekse kırsalda verdiğim eğitimlerde hissettiğim tek şey ziraat mühendisi olarak işimi en doğru şekilde yapmanın huzuru olmuştur. Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi olarak mesleğimizde yaşanan bu toplumsal cinsiyetçi yaklaşımın, gelecekte meslektaşımız olacak öğrenci üyelerimizi etkilememesi bizler için çok büyük önem taşımaktadır. Onlarla yaptığımız seminer ya da toplantılarda da ‘asla cinsiyetçi yaklaşımların sizleri engellemesine izin vermeyin’ cümlesi önceliğimizi teşkil etmektedir. Kariyer basamaklarında karşılarına çıkabilecek cam tavanların neler olduğu, nasıl aşılabileceği vb. konular onlara sektörde tecrübeli meslektaşlarımız aracılığı ile anlatılmakta ve iş hayatına hazırlanmaları sağlamaktadır. Ziraat mühendisi bir kadın olarak mesleğimi yapmanın huzuru, gururu ve mutluluğunu yaşamakta ve aynı zamanda meslek odamın onurla İzmir Şube İkinci Başkanlık görevini yürütmekteyim. Son olarak şunu ifade etmek isterim ki kadın ya da erkek ayırt etmeksizin uzun çalışma saatleri, ağır arazi koşulları, iklim şartları ve birçok zorluğu içeren tarım iş kolu ziraat mühendislerinin omuzlarında bilimin ışığında yükselecektir.