17 Ağustos999'da saat 03.02'de meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki Marmara Depremi, 45 saniye içinde Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce başta olmak üzere geniş bir bölgede büyük yıkıma yol açtı. Binlerce kişinin yaşamını yitirdiği, yüz binlerce yapının hasar gördüğü deprem, Türkiye'nin afetlere hazırlık politikalarında önemli bir dönüm noktası oldu. TBMM Deprem Riskinin Araştırılarak Deprem Yönetiminde Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonunun Temmuz 2010 tarihli raporuna göre, depremde7 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 43 bin 953 kişi yaralandı. Yaklaşık 200 bin kişinin evsiz kaldığı afette 66 bin 441 konut ve0 bin 901 iş yeri yıkıldı. Depremden yaklaşık6 milyon kişi farklı düzeylerde etkilendi. Hasar tespit çalışmalarında ise 285 bin 211 konut ile 42 bin 902 iş yerinin hasar gördüğü belirlendi.
İSTANBUL'DA DA AĞIR BİLANÇO ORTAYA ÇIKTI
Marmara Depremi'nin İstanbul'daki bilançosu da ağır oldu. Kentte doğrudan deprem nedeniyle 454 kişi yaşamını yitirirken, Yalova, Düzce ve Gölcük'ten İstanbul'daki hastanelere sevk edilen yaralılardan hayatını kaybedenlerle birlikte can kaybı 981'e ulaştı. İstanbul'da880 kişi yaralandı. Kent genelinde yaklaşık 41 bin konut ve iş yerinde hasar meydana gelirken,8 bin62 konut orta ve ağır hasar nedeniyle kullanılamaz hale geldi. Deprem eğitim altyapısını da etkiledi. İstanbul'daki 3 bin71 okuldan 820'sinde hasar tespit edildi. Bu okulların18'i orta,3'ü ise ağır hasarlı olarak kayıtlara geçti. Yaklaşık0 bin kamu binasının137'si az, 387'si orta, 37'si ağır hasar gördü. İstanbul'da depremden en fazla etkilenen ilçe Avcılar oldu. İlçede 270 kişi hayatını kaybederken çok sayıda kişi yaralandı. Avcılar'da823 konut ile 326 iş yeri yıkıldı veya ağır hasar aldı. Bunun yanında 5 bin06 konut ve 872 iş yerinde orta, 3 bin 685 konut ve 461 iş yerinde ise hafif hasar meydana geldi.
KOCAELİ'DE YAPI STOKU DÖNÜŞÜYOR
Depremin merkez üssüne yakın konumda bulunan ve en ağır kayıpların yaşandığı Kocaeli'de, afetin ardından yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar hız kazandı. Kent genelinde deprem yönetmeliğine uygun yeni konutlar inşa edilirken, riskli bölgelerde kentsel dönüşüm projeleri uygulanmaya başlandı. ‘Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi’ kapsamında riskli bölgeler belirlenerek çok sayıda bağımsız birime ilişkin teknik inceleme ve etüt çalışmaları gerçekleştirildi. Gölcük, Çayırova, Gebze, Körfez, Derince ve İzmit başta olmak üzere kentin farklı noktalarında dönüşüm projeleri sürdürülüyor.
CEDİT'TE DÖNÜŞÜMDE SONA GELİNDİ
Kocaeli'nin yapı stoku bakımından riskli bölgeleri arasında bulunan Cedit Mahallesi'nde ‘Yerinde Kentsel Dönüşüm Projesi’ hayata geçirildi. Proje kapsamında105 hak sahibine ait097 konut ile 8 ticari birimin yeniden yapılması planlandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin finansmanıyla yürütülen proje,2,6 hektarlık alanda gerçekleştirildi.3 Haziran 2026'da yapılan kura çekimiyle097 konutun hak sahipleri belirlendi. Tamamlanma oranının yüzde 99'a ulaştığı projede anahtar teslimleri başladı. Gölcük'te ise Merkez Mahallesi'nde yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları devam ediyor. Yaklaşık 36 dönümlük alanda0 blokta 360 daire, 406 iş yeri ve 985 araç kapasiteli iki katlı otopark inşa ediliyor.
KOCAELİ SANAYİSİ DEPREMDEN SONRA İHRACATTA ZİRVEYE ÇIKTI
1999 depreminde üretimin kesintiye uğradığı Kocaeli, geçen yıllar içerisinde sanayi altyapısını yeniden güçlendirerek Türkiye ekonomisinin lokomotif kentlerinden biri haline geldi. TİM verilerine göre Kocaeli, 2025 yılında 22 milyar 928 milyon 716 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Kent, Türkiye'nin aynı yılki 273,4 milyar dolarlık toplam ihracatından yüzde 8,4 pay aldı. Kocaeli'nin ihracatında otomotiv sektörü başı çekti. Sektör, 2025'te yüzde 30 artışla2 milyar 344 milyon 307 bin dolarlık dış satım gerçekleştirdi. Böylece Kocaeli, otomotiv ihracatında Bursa ve İstanbul'u geride bırakarak Türkiye'nin lider ili oldu. Kimya, çelik, demir ve demir dışı metaller ile elektrik-elektronik sektörleri de kentin ihracatında önemli yer tutuyor. İstanbul'un ardından Türkiye'nin en fazla ihracat gerçekleştiren ikinci ili konumundaki Kocaeli, aynı zamanda limanları, otoyolları, demir yolu bağlantıları, Osmangazi Köprüsü ve D-100 kara yoluyla ülkenin önemli ulaşım merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
SAKARYA'DA DEPREM SONRASI YENİ YERLEŞİM BÖLGELERİ OLUŞTURULDU
Marmara Depremi'nin en ağır sonuçlarının görüldüğü kentlerden biri de Sakarya oldu. Depremde 3 bin 891 kişinin hayatını kaybettiği kentte 24 binden fazla bina yıkıldı. Afetin ardından kentte yeni yerleşim alanları oluşturularak yapılaşmada deprem güvenliği öncelik haline getirildi. Camili, Korucuk ve Karaman mahallelerinde oluşturulan yeni yerleşim bölgesinde deprem yönetmeliğine uygun konutların yanı sıra hastaneler ve sosyal donatı alanları inşa edildi. Sakarya'da sonraki dönemlerde yatay mimari anlayışı da kent planlamasının temel unsurlarından biri haline geldi. Büyükşehir Belediyesi tarafından olası afetlerde kriz yönetiminin yürütülmesi amacıyla depreme dayanıklı Afet Koordinasyon Merkezi oluşturuldu. Kent genelinde Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarafından kentsel dönüşüm çalışmaları da devam ediyor.
TIĞCILAR'DA 718 BAĞIMSIZ BÖLÜM DÖNÜŞECEK
Sakarya şehir merkezindeki Tığcılar Mahallesi'nde 4,67 hektarlık alanda başlatılan kentsel dönüşüm projesinin ilk etabı09 yapı ve 718 bağımsız bölümü kapsıyor. Yaklaşık 800 hak sahibini ilgilendiren projede tahliye çalışmalarının7 Ağustos deprem yıl dönümünde tamamlanması hedefleniyor. Serdivan'da yürütülen ‘Advas Evleri Kentsel Dönüşüm Projesi’ kapsamında ise 6 bloktaki 48 konut yeniden inşa edilecek. Projenin tamamlanmasıyla bölgede 71 konut ve0 iş yerinden oluşan yeni bir yaşam alanı oluşturulacak. Erenler ilçesinde Yenimahalle ve Küpçüler mahallelerini kapsayan yaklaşık 666 dönümlük alanda da 9 etaptan oluşan kentsel dönüşüm projesi yürütülüyor. Yıkılan yapıların yerine inşa edilen konutlar hak sahiplerine teslim edilirken, proje belediye bütçesiyle etaplar halinde sürdürülüyor.
SAKARYA İHRACATINI 30 KATIN ÜZERİNDE ARTIRDI
Deprem sonrasında yeniden yapılanan Sakarya'da ekonomik ve sanayi altyapısının geliştirilmesi için uygulanan teşvikler de kent ekonomisinin büyümesine katkı sağladı.999 yılında yaklaşık80 milyon dolar seviyesinde bulunan Sakarya'nın ihracatı, 2024'te 6 milyar doların üzerine çıktı. TİM verilerine göre kent, 2024 yılında 6 milyar 279 milyon 938 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Sakarya'nın 2025 yılındaki ihracatı ise 5 milyar 893 milyon 867 bin dolar oldu. Kent,47 ülke ve 8 serbest bölgeye ürün göndererek Türkiye'nin ihracatında 7'nci sırada yer aldı. 2026'nın ilk 7 ayında ise Sakarya'nın dış satımı 3 milyar 209 milyon 705 bin dolara ulaştı.
ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN SAYISI ARTTI
Sakarya'da999 yılında yalnızca bir organize sanayi bölgesi bulunurken, bugün yaklaşık900 hektarlık alanda 7 organize sanayi bölgesi faaliyet gösteriyor. Bu bölgelerde yaklaşık 300 firma üretim gerçekleştiriyor. Sakarya. OSB, Sakarya 2. OSB, Sakarya 3. OSB, Ferizli OSB, Karasu OSB, Kaynarca Mobilya İhtisas OSB ve Doğu Marmara Makine İmalatçıları İhtisas OSB'de 30 binden fazla kişi istihdam ediliyor. Sakarya Otomotiv ve Metal İhtisas OSB ile Sakarya Söğütlü OSB'de ise firma yatırımları, kamulaştırma ve altyapı çalışmaları devam ediyor.
DEPREM SONRASI DEĞİŞEN ŞEHİRLER
17 Ağustos999 Marmara Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçerken Kocaeli ve Sakarya'da yalnızca yapıların değil, kentlerin ekonomik ve sosyal yapılarının da önemli ölçüde değiştiği görülüyor. Depremin ardından başlatılan yeniden yapılanma sürecinde riskli yapıların dönüştürülmesi, yeni konutların deprem yönetmeliğine uygun inşa edilmesi ve afet yönetim kapasitesinin geliştirilmesi ön plana çıktı. Kocaeli ve Sakarya bugün sanayi ve ihracat kapasitesiyle Türkiye ekonomisinde önemli bir konumda bulunurken, kentsel dönüşüm ve afetlere hazırlık çalışmaları da kentlerin gündemindeki yerini koruyor.