Yükseköğretim alanında önemli değişiklikler içeren “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında öğrencileri, akademisyenleri ve yükseköğretim kurumlarını ilgilendiren çok sayıda yeni hüküm hayata geçirildi. Öğrenci affına ilişkin düzenlemelerin yanı sıra azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı, öğretim üyelerinin çalışma süreleri ve disiplin soruşturmalarına ilişkin yeni kurallar getirildi.
ÖĞRENCİLERE EK SINAV VE TAMAMLAMA HAKKI
Yeni düzenlemenin öğrencileri ilgilendiren en önemli başlıklarından biri, azami öğrenim süresini tamamlayan son sınıf öğrencilerine tanınan ek haklar oldu.
İntörnlük dönemi hariç olmak üzere, mezuniyet aşamasındaki son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.
Derslerini başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecine başlayamayan, bu eğitimleri tamamlayamayan ya da söz konusu eğitimlerde başarısız olan öğrenciler de eğitimlerini tamamlama imkanından yararlanabilecek.
Buna karşılık, azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri için ek sınav hakkı uygulanmayacak. Uygulamalı eğitim ve intörnlük süreçlerinin nasıl yürütüleceğine ilişkin esasları ise Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.
ÖĞRETİM ÜYELERİNİN ÇALIŞMA SÜRELERİNE YENİ DÜZENLEME
Kanunla, yaş haddine ulaşan öğretim üyelerinin belirli şartlar altında görevlerini sürdürebilmesinin önü açıldı.
Emeklilik yaş haddine ulaşmadan önce başvuru yapan ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrosunda bulunan kişilerden, üniversitelerin belirlediği bölüm ve programlarda görev yapmaya devam etmesinde akademik açıdan fayda görülenler, YÖK kararıyla 75 yaşını aşmamak üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalışabilecek.
Bu kapsamda görev yapacak sözleşmeli öğretim üyelerinin sayısına bölüm, program veya üniversite bazında sınırlama getirme yetkisi de Yükseköğretim Kurulunda olacak.
ÖZLÜK HAKLARI KORUNACAK
Yaş haddinden sonra sözleşmeli olarak görevine devam eden öğretim üyelerinin, kadrolu olarak çalıştıkları dönemde sahip oldukları özlük haklarının korunması da düzenleme kapsamında güvence altına alındı.
Ayrıca kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında fiili çalışmaya bağlı ödemeler bakımından uygulama birliğinin sağlanması hedefleniyor.
YURT DIŞINDA GÖREV ALACAK AKADEMİSYENLERE İZİN İMKANI
Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarında bulunan yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla üç yılı geçmemek üzere aylıklı izin verilebilecek.
Uluslararası anlaşmalar kapsamında kurulan üniversitelerde veya YÖK'ün taraf olduğu protokoller doğrultusunda yurt dışındaki üniversitelerde açılan programlarda görev alınması halinde bu süre beş yıla kadar uzatılabilecek.
AKADEMİK ÇALIŞMALARDA USULSÜZLÜĞE DAHA AĞIR YAPTIRIM
Yeni kanunla akademik etik açısından da önemli bir değişiklik yapıldı. Kişinin kendi emeği ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından hazırlanmış yayın veya çalışmaların atama, yükselme, unvan ve derece elde etmek amacıyla kullanılması durumunda meslekten çıkarma cezası uygulanabilecek.
Söz konusu eylemleri başka kişiler adına gerçekleştiren veya bu tür işlemlere aracılık eden kişiler de aynı yaptırım kapsamında değerlendirilecek.
DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA YENİ USUL
Kanunda disiplin soruşturmalarına ilişkin süreçler de yeniden düzenlendi. Düzenlemede, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dikkate alınarak hukuki güvenlik, belirlilik ve savunma hakkının daha etkin şekilde korunması amaçlandı.
Soruşturma kapsamında kişiye gönderilecek ifade davetinde, hakkındaki iddiaların açık şekilde belirtilmesi gerekecek. İfade için verilecek süre en az 7 gün olacak.
Bu süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde, soruşturma mevcut deliller üzerinden sürdürülebilecek.
Savunmaya davet yazısında ise isnat edilen eylemin ne olduğu, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezası ve savunma için tanınan süre açıkça belirtilecek. Savunma süresi yine 7 günden az olamayacak.
Ayrıca soruşturulan kişiye, savunmasını hazırlamadan önce soruşturma dosyasını inceleyebileceği bildirilecek. Süresi içerisinde savunma yapılmaması halinde ise savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği belirtilecek.
AKADEMİSYENLERİN EK ÖDEME HAKLARINDA DEĞİŞİKLİK
Tıpta uzmanlık mevzuatı kapsamında yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavanları da yeniden düzenlendi.
Bu kişilere uygulanacak ek ödeme oranlarının, Sağlık Bakanlığı bünyesinde görev yapan aynı nitelikteki emsallerin aldığı ödemelerle uyumlu hale getirilmesi öngörüldü.
ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZLERİNE İLİŞKİN YENİ HÜKÜMLER
Ortak araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim elemanlarının, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine yaptıkları katkı da dikkate alınarak ek ödemelerden yararlanmaya devam etmeleri sağlanacak.
Projeler kapsamında elde edilen dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve ortak araştırma merkezi üniversitelerinin kullanımına tahsis edilebilecek.
Projenin tamamlanmasının ardından söz konusu taşınırların hangi yükseköğretim kurumuna devredileceğine ortak araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek. Koordinatör üniversitenin değişmesi halinde merkezin borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye aktarılacak.
ÜNİVERSİTELERDE BİLİMSEL ARAŞTIRMALARA KAYNAK ARTIRILACAK
Birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bilimsel araştırma projelerine sağlayacağı katkı da kanunda yer alan başlıklardan biri oldu.
Buna göre, birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl elde ettiği gayrisafi hasılatın yüzde 2,5'i, ilgili üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden üniversite bütçelerine ödenek olarak aktarılacak.
Bir sağlık tesisi birden fazla üniversiteyle ortak kullanılıyorsa, ayrılacak yüzde 2,5'lik pay üniversitelerin tesiste görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre paylaştırılacak.
Bu uygulamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşleri alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte öğrenci affı, ek sınav hakkı, akademik personelin çalışma koşulları, disiplin süreçleri ve üniversitelerin araştırma imkanları başta olmak üzere yükseköğretim sisteminin birçok alanında değişiklik yapılmış oldu.