Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, “Çoklu Dalgaboyu Gözlemleri ile Seçilen Polar Türü Manyetik Kataklismik Değişenlerin Doğasının Araştırılması” başlıklı projesiyle TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında destek almaya hak kazandı. Proje, evrende güçlü manyetik alanların madde davranışını nasıl şekillendirdiğini anlamaya yönelik kapsamlı bir çalışma yürütecek. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, genç araştırmacıyı tebrik ederek, projenin evrenin bilinmeyenlerine ışık tutacak teknoloji odaklı bir çalışma olduğunu belirtti ve başarılar diledi.
POLAR TÜRÜ YILDIZLAR AYDINLATILACAK
Doç. Dr. Çamurdan, proje kapsamında “polar” olarak adlandırılan ve manyetik alanların belirleyici rol oynadığı çift yıldız türlerinin fiziksel yapısının inceleneceğini söyledi. Çamurdan, 1Polar türü yıldızlar, bir beyaz cüce ile ona kütle aktaran Güneş benzeri bir yoldaş yıldızdan oluşuyor. Bu sistemleri diğer çift yıldızlardan ayıran temel fark ise beyaz cücenin sahip olduğu son derece güçlü manyetik alanlar olarak öne çıkıyor. Bu alanlar, yoldaş yıldızdan gelen maddenin bir disk oluşturmadan doğrudan kutup bölgelerine yönlenmesine neden oluyor. Madde, beyaz cüce yüzeyine yüksek hızlarla çarparak optik, morötesi ve X-ışını bölgelerinde güçlü ışınımlar üretiyor. Bu süreçler hem yüksek enerjili astrofizik hem de manyetik plazma fiziği açısından kritik öneme sahip veriler sunuyor” dedi.
“ÇİFT YILDIZLAR MERCEK ALTINA ALINACAK”
Projenin temel hedeflerini aktaran Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, “Proje kapsamında, literatürde polar adayı olarak tanımlanan ancak fiziksel doğası henüz tam olarak çözülememiş çift yıldızlar mercek altına alınacak. Araştırmada, atmosfer dışındaki X-ışını uyduları ile yer konuşlu optik teleskopların verileri eşzamanlı olarak analiz edilecek. Sistemlerin parlaklık değişimleri, X-ışını ışık eğrileri ve tayfsal özellikleri incelenerek; maddenin hangi kutba yöneldiği, akışın zamanla nasıl değiştiği ve beyaz cücenin dönme hareketi ile yörünge hareketi arasındaki senkronizasyonun durumu araştırılacak. Projenin temel hedeflerinden biri, yalnızca tek tek yıldızları sınıflandırmak değil, aynı zamanda polar türü sistemlerin genel yapısal özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemek. Elde edilecek sonuçların, manyetik alanların madde toplanması üzerindeki etkilerine dair mevcut kuramsal modelleri test etmesi ve geliştirmesi bekleniyor. Proje, sadece bireysel yıldızları sınıflandırmakla kalmayıp, galaksimizdeki X-ışını kaynaklarının kökeninin anlaşılmasına da dolaylı katkı sağlayacak. Bu çalışma ile Türkiye’de yüksek enerjili astrofizik alanındaki akademik birikimin güçlendirilmesi ve uluslararası literatürde kalıcı bilimsel sonuçlar üretilmesi hedefleniyor” ifadelerini kullandı.