Ege Üniversitesi ev sahipliğinde, Marmara Üniversitesi ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen “Doğu Anadolu Arkeolojisi Çalıştayı III”, EÜ Edebiyat Fakültesi Prof. Dr. Nuri Bilgin Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Çalıştayın açılışında konuşan Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Selami Fedakar, fakülte olarak küresel ölçekte güçlü bir bilimsel diyalog ortamı yaratmayı hedeflediklerini belirtti. Prof. Dr. Fedakar, “Edebiyat Fakültesi olarak, üniversitemizin uluslararası akademik iş birliklerini geliştirme ve küresel ölçekte güçlü bir bilimsel diyalog ortamı yaratma hedefine destek vermek amacıyla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. 3. Uluslararası Doğu Anadolu Arkeolojisi Çalıştayı da bu hedefe hizmet eden, insanlık tarihine katkı sağlayan ve ülkeler arası bağları güçlendiren önemli bir adımdır. Etkinlikte arkeolojik araştırmalar, arkeometrik çalışmalar, arazi çalışmaları, epigrafik araştırmalar, disiplinler arası çalışmalar ile Doğu Anadolu arkeolojisi ve kültür tarihine katkı sağlayacak araştırmalar sunulacak. Böylelikle ülkemizin doğusunda varlık göstermiş eski kültürlere ışık tutacak disiplinler arası bilgi ve fikir alışverişi ortamı sağlanacaktır. Bu tür bilimsel faaliyetler şüphesiz ki bilginin uluslararası ölçekte yayılması için elverişli ortamlar yaratmaktadır” dedi.
DİSİPLİNLERARASI KATKI VE HEDEFLER
Çalıştayda konuşan düzenleme kurulu başkanı Prof. Dr. Atilla Batmaz, toplantının hedefinin yalnızca Türkiye’deki değil Doğu Anadolu arkeolojisine katkı sağlayan tüm birikimi bir araya getirmek olduğunu vurgularken İran’daki savaş nedeniyle İranlı meslektaşların çalıştaya katılamamasına üzüldüğünü belirtti. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hüseyin Cevizoğlu ise Doğu Anadolu Arkeolojisi ile ilgili bir araştırma alanının ülkenin batısında İzmir Ege Üniversitesi’nde tartışılıyor olmasının anlamlı olduğunu ifade ederek bunu gerçekleştirmekten duyduğu onuru dile getirdi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdür Yardımcısı Bülent Gönültaş ise bölgenin çok katmanlı geçmişine dikkat çekerek, “Prehistorik dönemlerden Demir Çağı’nın sonuna kadar uzanan geniş bir zaman dilimini kapsayan bu organizasyon, Doğu Anadolu’nun arkeolojik potansiyelini çok yönlü bir şekilde ele alan önemli bir bilgi platformudur” diye konuştu. Toplantıda ayrıca kariyerlerini Doğu Anadolu arkeolojisine adamış ancak hayatını kaybetmiş Altan Çilingiroğlu, Taner Tarhan, Charles Burney ve Antonio Sagona gibi duayen isimler anıldı.
COĞRAFYA VE YERLEŞİM İLİŞKİSİNE VURGU
“Doğu Anadolu Yaylalarının Prehistorik Arkeolojisi: Güncel Yaklaşımlar ve Gelecek Perspektifler” başlıklı sunumunu gerçekleştiren Prof. Dr. Geoffrey D. Summers, bölgenin coğrafi yapısının yerleşim üzerindeki etkisine dikkat çekti. Prof. Dr. Summers, “Bugün burada Doğu Anadolu arkeolojisini konuşurken, öncelikle altını çizmemiz gereken çok temel bir gerçek var. Bu bölgenin coğrafi ve iklimsel özellikleri, tarih boyunca insanların yerleşim biçimlerini doğrudan ve kesin bir şekilde etkilemiştir. Bizler, Doğu Anadolu dediğimizde; Kafkaslar, Orta Anadolu ve İran Platosu arasında adeta bir köprü vazifesi gören, yaklaşık 300 bin kilometrekarelik devasa bir alanın parçasından söz ediyoruz. Özellikle Aras Havzası, Erzurum Platosu ve Van Gölü çevresinde yoğunlaşan antik yerleşimleri incelediğimizde, bu bölgelerdeki mikroklimatik çeşitliliğin insan yaşamına nasıl yön verdiğini çok net görebiliyoruz. Bu mikroklima sadece insanların evlerini nereye inşa edeceklerini seçmelerini sağlamadı; aynı zamanda o dönemdeki tarım pratikleri, üretim kapasitesi ve nüfus yoğunluğu üzerinde de en büyük belirleyici rolü oynadı” dedi.
BİLİMSEL OTURUMLARDA YENİ BULGULAR
Üç gün süren çalıştayın bilimsel oturumlarında, Doğu Anadolu arkeolojisine dair güncel veriler paylaşıldı. Prof. Dr. Kemalettin Köroğlu moderatörlüğündeki ilk oturumda Dr. Yakup Memmedov, Azıh Mağarası’nın önemini anlattı. Prof. Dr. Francesca Balossi Restelli ve Dr. Elisa Biancifiori ise Arslantepe bulgularını değerlendirdi. Tozkoparan Höyük kazısına ilişkin güncel veriler de uzman ekipler tarafından katılımcılara aktarıldı. Prof. Dr. Mahmut Bilge Baştürk ve Prof. Dr. Krzysztof Jakubiak’ın başkanlığındaki oturumlarda ise Nahçıvan’ın Yakın Doğu ile ilişkileri, Erzurum Ovası’ndaki Karaz kültürü öncesi izler ve Doğu Anadolu seramiklerindeki geometrik tasarımlar ele alındı. Çalıştay boyunca bölgenin komşu coğrafyalarla kültürel ve ticari etkileşimleri bilimsel perspektifle değerlendirildi.