Merve Ağrıç - İzmir’de Basmane Çukuru’nun geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken Kültür Park Platformu, arazinin kamu mülkiyetinde kalması ve Kültür Park’ın bütünlüğünün korunması çağrısında bulundu. Düzenlenen basın açıklamasında platform sözcüsü Zehra Akbıyık, Basmane arazisinin İzmir halkına ait olduğunu vurgulayarak, alanda gökdelen, AVM veya benzeri yapıların hayata geçirilmesine karşı olduklarını ifade etti. Arazinin geçmişten bugüne uzanan mülkiyet sürecini ve devam eden hukuki gelişmeleri değerlendiren Akbıyık, belediyenin elindeki bilirkişi raporlarının tapu iptali ve tescil talebini desteklediğini belirtti. Basmane Çukuru’nun Kültür Park’ın ayrılmaz bir parçası ve kentin hafıza mekânlarından biri olduğunu dile getiren Akbıyık, alanın geleceğine ilişkin kararların akademik çevreler, meslek odaları ve kent paydaşlarının katılımıyla, şeffaf ve ortak akla dayalı biçimde alınması gerektiğini söyledi. Akbıyık, arazinin sermayeye devredilmesine ve kamusal niteliğini kaybetmesine karşı mücadelelerini sürdüreceklerini kaydetti.
“BASMANE'NİN BÜTÜNLÜĞÜNÜ BOZACAK”
Basmane arazisinin şahsın değil, kamunun olduğunu vurgulayan Akbıyık, “Basmane arazisi, Basmane Çukuru olarak bilinen bu alanda Basmane'nin incisidir. 2’nci derece tarihi ve doğal sit alanı olarak tescillenmiş bu bölgede, tarihi Kemeraltı çarşısının hemen yeni başında yer alır ve Kültür Parkı’nın ayrılmaz bir parçası konumunda. Buraya yapılacak Gökdelen, AVM gibi herhangi bir yapı, Kültür Park'ın Basmane'nin bütünlüğünü bozacaktır. Tarihi ve doğal sit alanı özelliğini yitirmesine, işlev ve öneminin etkisiz kılınmasına yol açacaktır. Bu arazi, Ermeni Hastanesi, otobüs terminali, ESHOT otobüs garajı gibi nasıl kamusal alan olarak görülüp kullanıldıysa haksız, hukuksuz şekilde sermayeye devredilen arazinin tapusu iptal ettirilerek, tekrar İzmir halkına kamuya devri sağlanmalı. Burhan Özfatura, aynen Hilton arazisi gibi, Konak Pier gibi Basmane arazisini de ilk belediye başkanlığı döneminde 1988'de lüks bir otel ve alışveriş merkezi inşası talebi ile hasılat paylaşımı, kat karşılığı veya doğrudan satış odaklı projelendirerek satışa çıkarttı. İhale Asil Nadir'de kaldı. 1990'da Yüksel Çakmur başkanlığı aldığında Asil Nadir'e yatırıldığı para iade edildi ve ihale iptal edilerek Basmane arazisi geri alındı” dedi.
“KAMU MALI GÜVENCESİZ BIRAKILDI”
Özfatura 1994'te yeniden seçildiğinde Basmane arazisinin satışı konusu hala aklında olduğunu ifade eden Akbıyık, “1997'de Burhan Özfatura kat karşılığı bir ihale açtı. Katlar henüz ortada yokken inşaatın en başında tapunun tamamı ihaleyi alan şirketlere verilerek kamu malı güvencesiz bırakıldı. Süreç içinde bu şirketlerin hakları tasarruf mevduatı sigorta fonuna devroldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ahmet Piriştina'nın vefatının ardından 2004'te Aziz Kocaoğlu başkanlığa getirildi. Kocaoğlu ve ekibinin yanlış politikaları, İzmir emek ve demokrasi güçlerini hem Kültür Parkı’nın hem de Basmane arazisini konuma yöneltti ve 2016'da Kültür Park Platformu kuruldu. TMMOB'un zorlamasıyla Kocaoğlu ve TMSF'nin Folkart'ın sunduğu Basmane arazisi Asil Nadir sürecinde olduğu gibi yatırılan para iade edilerek belediyeye geri döndürüldü. 2022'de Tunç Soyer'in belediye başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ile verilen teminat mektubunun nakde çevrilerek belediyeye ödenmesi talebiyle dava açıldı. Dava için mahkeme tarafından üç ayrı bilirkişi raporu hazırlattırıldı. Her üç bilirkişi raporu da belediyenin tapu iptali ve tescil talebini haklı bulduğu ve tapunun belediyeye dönüşünden yana görüş bildirdi” diye aktardı.
“HAK EDİLMEMİŞ TAPULARIN İADESİ ZORUNLUDUR”
“Üç kişiler arazinin mülkiyeti konusunda mutabakat içindeyken yalnızca alacak miktarları konusunda farklı hesaplamalar yaptı” diyen Akbıyık, “Bilirkişiler yüklenicilerin edinimlerini yerine getirmediği, çukur kazımının mülkiyet hakkını doğurmadığı, başlangıçta yüklenicilerin işi bitirme ehliyeti konusunda yeterliğin tartışmaya açık olduğu, sözleşmenin feshinin belediyenin, kamunun malını koruma hakkı olduğu savundular. Bilirkişiler asli edinim yani inşaatın en az yüzde 90'ının tamamlanmamış olması, gelecekte yapılacak inşaata güvenerek peşinen verilen tapuların geçersizliği, yüklenicilerin TMSF yönetimine geçmesiyle mali ve hukuki eyliklerini kaybetmiş olmaları, 30 yıl süren bu ilkesizliği haklı gösterecek bir durumun söz konusu olmaması, geriye etkili fesih geçerli olarak tanımladı. Olduğunu, süresini tamamladığını, kazılan çukurun bugün için kamuya hiçbir yararı olmadığını, yüklenicilerin temel için yapılan masraflara ilişkin taleplerin Basmane arazisinin mülkiyetinden ayrı olduğunu vurgulamışlardır. Öncelikle talebin mülkiyetin geri kazanılması, ikinci aşamada da parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiye olması gerektiğini belirtmişlerdir. Üç ayrı bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde tablo nettir. Hak edilmemiş tapuların iadesi zorunludur. Geriye etkili fesih kesindir. Mali yetersizlik sabittir ve parasal talepler tapu devrine engel değildir. Bu zemin kamunun lehindedir. Cemil Tugay seçildiği günden bu yana tüm bu iş birliği bilirkişi raporlarını bilirkişi raporlarını bilirken Basmane arazisini sermayeye peşkeş çekmek için hepsini görmezden geldi. Kente ilişkin süreçlerin şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmesi gerekiyor. Kültür Park Platformu Basmane arazisinde kent suçlarına konu olacak bir yapılaşmanın olmasına bugüne kadar olduğu gibi asla izin vermeyecektir. Araziyi Kültür Park'ın ayrılmaz bir parçası olarak görüyor, İzmir halkının, İzmir'in yaşayan belleğinin, ruhunun yok olmasına izin vermeyeceğimizi belirtiyoruz. Kültür Park Platformu olarak kentin önemli sit alanları, hafıza mekânı kültür parkın ayrılmaz parçası olan Basmane arazisinin kamu malı olduğu ve bu alanda ve bu alan hakkında bir tasarruf geliştirmeden önce kamuda kalmasına yönelik yöntemlerin tartışmaya açılarak tüketilmesi, ortak aklın devreye sokulması, akademik meslek odaları ve kent paydaşlarıyla bu durumun şeffaf bir şekilde tartışılması gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz” sözlerine yer verdi.