Ege Üniversitesi (EÜ) akademisyenlerinin yer aldığı, Parkinson hastalarında yutma bozukluğunun erken tespitine yönelik geliştirilen proje, TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında destek almaya hak kazandı. “Parkinson hastalarında derin öğrenme yaklaşımı kullanılarak akustik ses analizi ile disfajinin tespit edilmesi” başlıklı proje; Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi yürütücülüğünde, dört üniversite ve özel sektör iş birliğiyle hayata geçirilecek. Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan’ın danışmanlığını yaptığı projede, EÜ Tıp Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Sibel Eyigör, Prof. Dr. Kerem Öztürk ve Doç. Dr. Ahmet Acarer araştırmacı olarak yer alırken, yürütücülüğü Doç. Dr. Furkan Bilek üstleniyor. Proje kapsamında geliştirilecek “Akıllı Karar Destek Sistemi” ile Parkinson hastalarında hayati risk oluşturan yutma bozukluklarının (disfaji) yapay zekâ ve akustik ses analizi yöntemleriyle erken dönemde tespit edilmesi hedefleniyor. Klinik çalışmalar ise Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde gerçekleştirilecek. EÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, yerli ve milli imkânlarla geliştirilecek sistemin sağlık teknolojileri alanında önemli bir adım olduğunu belirterek proje ekibini tebrik etti.
“KARAR DESTEK SİSTEMİ GELİŞTİRMEYİ HEDEFLİYORUZ”
Projenin danışmanı EÜ Ödemiş Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan, Parkinson hastalarının yaşam kalitesini doğrudan etkileyen yutma bozukluklarının artık yapay zekâ destekli sistemler aracılığıyla izleneceğini ifade etti. Dr. Yeşilbakan, “Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Furkan Bilek’in yürütücülüğünde hazırlanan ve TÜBİTAK 1001 programı kapsamında desteklenen proje ile hastaların yutma seslerini analiz ederek hekimlere teşhis aşamasında rehberlik edecek bir ‘Karar Destek Sistemi’ geliştirmeyi hedefliyoruz. Bu çalışma, sıradan bir akademik araştırma olmanın ötesinde, Türkiye’nin farklı bölgelerinden ve yurt dışından katılan çok kıymetli uzmanlıkların birleştiği dev bir teknoloji ağını da temsil ediyor. Ege Üniversitesi projenin tıbbi ve klinik temelini oluşturuyor. Tıp, sağlık, mühendislik ve bilişim dünyasını buluşturan bu disiplinler arası güç birliği, Parkinson hastaları için geliştirilen ‘Karar Destek Sistemi’nin hem yerli hem de dünya çapında rekabet edebilir bir teknoloji olmasını sağlıyor” dedi.
“HAYATİ RİSKLER ERKEN FARK EDİLECEK”
Projenin hedeflerini anlatan Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan, “Bu proje ile hekimlere veriye hızlı erişim, kolay ve zahmetsiz izleme olanağı sunulurken, hastalıkla ilgili hayati riskleri erkenden fark etme imkânı sunulacak. Yapay zekânın, insan kulağının fark edemeyeceği ses detaylarını analiz ederek hekime saniyeler içinde bir risk raporu sunması planlanıyor. İnvaziv (vücut içine müdahale gerektiren) ve maliyetli yöntemlere gerek kalmadan, sadece ses analiziyle hastanın durumu düzenli olarak takip edilebilmesi amaçlanıyor. Yutma güçlüğü nedeniyle besinlerin akciğere kaçması sonucu oluşan zatürre ve beslenme bozukluğu gibi ölümcül riskler erkenden fark edilecek. Ayrıca ülkemizin Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuna katkı sunularak, Türkiye’nin sağlık teknolojisinde dışa bağımlılığı azalacak ve tüm hastanelerde kullanılabilecek ekonomik bir tanı sistemi geliştirilecek” ifadelerini kullandı.
BİLİMSEL KADROYA YATIRIM VURGUSU
Araştırma sürecinin aynı zamanda genç bilim insanlarının yetişmesine katkı sağlayacağını belirten Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan, projenin yalnızca yenilikçi bir teknoloji geliştirmeyi hedeflemediğini, Türkiye’nin sağlık ve teknoloji alanındaki geleceğine yön verecek nitelikli insan kaynağına da yatırım yaptığını ifade etti. Deneyimli akademisyenlerin rehberliğinde projede yer alan genç araştırmacıların, farklı disiplinlerin bir araya geldiği bir çalışma ortamında yapay zekânın sağlık uygulamalarına dair doğrudan deneyim kazanacağını vurguladı. Bu sürecin, geleceğin multidisipliner bilim anlayışına güçlü bir örnek oluşturduğunu dile getirdi.
GENİŞ KATILIMLI AKADEMİK İŞ BİRLİĞİ
Projenin yürütücülüğünü Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fethiye Sağlık Bilimleri Fakültesi Gerontoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Furkan Bilek üstleniyor. Danışmanlık görevini ise EÜ Ödemiş Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Öznur Usta Yeşilbalkan ile University College Cork (İrlanda) School of Nursing and Midwifery Kıdemli Araştırma Koordinatörü İsmail Toygar yürütüyor. Araştırma ekibinde; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Sibel Eyigör, Doç. Dr. Ahmet Acarer ve Prof. Dr. Kerem Öztürk’ün yanı sıra Atatürk Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Aslı Nur Polat ve özel sektörden Bilgisayar Mühendisi Dr. Hüseyin Yaman araştırmacı olarak yer alıyor. Ayrıca EÜ Hemşirelik Fakültesi’nden Arş. Gör. İrem Gül, doktora öğrencisi İrem Karaman ve İzmir Tınaztepe Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Kağan Şahin de bursiyer olarak projeye katkı sunuyor.