Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay ortamında bitki yetiştirme çalışmalarıyla bilim dünyasına önemli katkılar sunuyor. 2006’da Ege Üniversitesi’nden mezun olan Uzilday, Japonya Kumamoto Üniversitesi’nde yüksek lisansını tamamladı ve 2010’da Ege Üniversitesi’ne dönerek doktora çalışmalarına başladı. Bitki moleküler biyolojisi ve fizyolojisi alanındaki araştırmalarını sürdüren Uzilday, 2021’de Japonya’daki Tohoku Üniversitesi mikro yerçekimi laboratuvarında araştırmacı olarak görev yaptı.
UZAYDA BİTKİ ARAŞTIRMALARINDA TÜRKİYE’DEN ÖNCÜ ADIM
TÜBİTAK’ın uzay biyolojisi projelerinde yer alan Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, aynı bölümden eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ile birlikte, ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki deneylerinden ilkinin yürütücüleri arasında görev aldı. “Ekstrem Halofit Schrenkiella parvula’nın Tuz Stresine Verdiği Yanıtların Uzay Ortamında Araştırılması” adlı deneyde, tuz stresine maruz bırakılan bitkilerin tepkileri incelendi. Uzilday, uzay biyolojisi alanındaki çalışmalarını bu deneyle sınırlı bırakmayarak Türkiye Uzay Ajansı koordinasyonunda hastalık ve çevresel strese dayanıklı bitki çeşitleri geliştirme çalışmalarına devam etti. Bu kapsamda Çin Ulusal Uzay İdaresi’nin “Shijian-19” uydusuyla Arabidopsis (fenotipik) bitkisi tohumları uzaya gönderildi.
“VERİLERİ BİLİM İNSANLARININ KULLANIMINA SUNUYORUZ”
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, çalışmalarında mikro yerçekimi koşullarında bitki yetiştirme ve dayanıklı türlerin geliştirilmesine odaklandığını söyledi. Ay ve Mars toprağı benzeri regolit (toz, toprak, kırık kaya ve buna benzer maddeler) kullanarak bitki yetiştirme projeleri yürüttüğünü anlatan Uzilday, uzay ortamına özgü koşullarda daha dayanıklı bitki türlerini araştırdığını ifade etti. Uzilday, "Dünyada ekstrem koşullarda yetişen türler acaba uzayda da yetişebilirler mi?" soruları için laboratuvar çalışmaları ve denemeler yaptıklarını ifade ederek, "Elde ettiğimiz verileri, tarım biyoteknolojisi alanında çalışan bilim insanlarının kullanımına sunuyoruz” açıklamalarında bulundu.
“ÇALIŞMALARIMIZIN İLHAM KAYNAĞI OLMASINI İSTERİM”
Uzaya gönderilen tohumlarla yürütülen çalışmalarda herhangi bir dış radyasyon kaynağı kullanılmadığını ve doğal mutasyonların oluştuğunu belirten Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, bu yöntemin radyoaktif atık içermediğini vurguladı. Uzilday, “Bu sayede çok daha ucuz şekilde mutant bitkiler elde edebiliyoruz. Elde ettiğimiz türlerin dünyada daha iyi koşullarda yetişip yetişemediğini, kuraklığa ve sıcaklığa karşı dayanıklılığını araştırıyoruz” dedi. 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla kız öğrencilere de seslenen Uzilday, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyada keşfedilmeyi bekleyen pek çok şey olduğu gibi, uzayda da keşfedilmeyi bekleyen çok fazla fırsat var. Laboratuvar ve biyoloji çalışmalarında daha fazla kız öğrenci yer aldıkça, bilim dünyası daha güçlü hale gelir. Umarım yaptığımız çalışmalar ilham kaynağı olur.”
