İzmir’den yenilenebilir enerjiye yapay zeka dokunuşu: ‘Maça’ sahada

Güvenlik, verimlilik ve veri odaklı robotik çözümler geliştirmek amacıyla yaklaşık 5 yıl önce şirket kuran girişimciler, büyük ölçekli rüzgar türbinlerinin bakım ve kontrol süreçlerinde yaşanan zorluklara çözüm üretmek için harekete geçti.

İnsanların erişiminin ve çalışma koşullarının oldukça zor olduğu türbin kanatlarının iç kısmındaki hasarları tespit edebilecek bir sistem üzerine yoğunlaşan ekip, “Maça” adını verdikleri robotu geliştirdi.

Kompakt yapısı ve özel tasarımı sayesinde kanat içerisinde rahatlıkla ilerleyebilen yapay zeka destekli Maça’nın, LIDAR ve kamera tabanlı sensörlerden topladığı verilerle iç yapının üç boyutlu haritasını oluşturduğu ifade edildi. Bu sayede çatlaklar, yüzey kabarmaları ve deformasyon gibi hasarların yüksek hassasiyetle tespit edilebildiği aktarıldı.

‘RÜZGAR TÜRBİNİ KANATLARININ İÇERİSİNDE YAPILAN MUAYENELER VERİMSİZDİ’

Robotun geliştiricilerinden, Dokuz Eylül Üniversitesi Coğrafya Öğretmenliği mezunu Emre Onan, rüzgar enerjisi sektöründe kanat içi denetimlerin en problemli alanlardan biri olduğunu vurgulayarak, bu sürecin hem iş güvenliği açısından risk taşıdığını hem de yeterince verimli olmadığını dile getirdi.

Sorunu çözmek için robot fikrinde birleşerek önce yazılımı sonrasında ise tasarımı geliştirdiklerini dile getiren Onan, "Sorun, rüzgar türbini kanatlarının içerisinde yapılan muayenelerin verimsizliğiyle alakalıydı. Hem iş güvenliği büyük sıkıntıydı hem verimsiz bir muayene çalışması oluyordu. Bu kanatların ömrü yaklaşık 20 yıl ve yaşlandıkça daha fazla bakıma, muayeneye ihtiyaç duyuyor. Ülkemizdeki pek çok kanat da 10 yaşını geçmiş durumda, Avrupa'dakiler daha da yaşlı. O yüzden robot üzerine çalıştık." dedi.

Onan, robotun geliştirilmesi sürecinde KOSGEB desteğinin önemli rol oynadığını, KOSGEB ve TÜBİTAK'ın sağlamış olduğu katkıyla çalışmalarının ivme kazandığını belirtti.

Maça'nın 45 santimetre uzunluğunda, 25 santimetre genişliğinde ve 28 santimetre yüksekliğinde olduğunu dile getiren Onan, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

"Üzerinde kameralar var. Kanatın içi karanlık oluyor ve aydınlatmamız gerekiyor, onun için her tarafında ışıklarımız var. 7 kilometreye yakın menzilimiz var, robotu kontrol edip veri alabiliyoruz. Müşterimizle iletişime geçtikten sonra sahaya gidiyoruz. Sonra robotumuzu alıp rüzgar türbinin tepesine çıkıyoruz. Orada robotu kanadının içerisine bırakıyoruz, veri toplamaya başlıyor. Kameraların farklı açılardan çektiği fotoğraf ve videoları birleştiriyor, buna anlık haritalandırma verilerini de ekleyerek kanadın dijital bir fotokopisini çıkarıyoruz. Bu fotokopiden çatlak, kabarma ve hasarları bulup müşterimize raporluyoruz."

BİR KANAT 17 DAKİKADA MUAYENE EDİLİYOR

Yaklaşık bir yıllık sürede 150'den fazla türbinde hizmet verdiklerini aktaran Onan, "Bir türbini (3 kanat) bir teknisyen yaklaşık 4-5 saatte muayene ederken biz bir kanadı yaklaşık 17 dakikada muayene ediyoruz." diye konuştu.

Onan, teknisyenin elinde bir kamerayla yerde sürünerek bilgi toplamasının, verimsiz ve güvenlik açısından sıkıntılı olduğunu söyleyerek "Kanadın içine insan girmediği için iş güvenliği riskini sıfıra indiriyoruz. Biz çok hızlı şekilde davrandığımız için santral de kalan vakitte enerji üretmeye devam ediyor." dedi.

Onan, ilk hizmet ihracatlarını Ürdün'e yaptıklarını, Almanya, Azerbaycan ve Yunanistan'dan da talep aldıklarını ifade etti.