OSTİM Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Metin Balcı ve ekibi, AFAD’ın 2023 yılında Ankara’da düzenlediği sergide gördükleri yabancı menşeli bir sonar cihazından yola çıkarak yerli sonar geliştirmek üzere çalışma başlattı. KOSGEB desteğiyle yaklaşık iki yıl süren Ar-Ge çalışmalarının ardından 6 sonar cihazı üretildi. Üretilen cihazlardan 5’i, arama ve kurtarma çalışmalarında kullanılmak üzere AFAD’a teslim edildi.
Yerli sonar cihazı, Samsun’da AFAD tarafından düzenlenen İHA Destekli Arama-Kurtarma Yarışması kapsamında gerçekleştirilen sergide tanıtıldı. Balcı, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, sonar cihazının testlerinin AFAD koordinasyonunda Hirfanlı Barajı, Sapanca Gölü, Ankara’daki Mavi Göl ve Ege Denizi’nde gerçekleştirildiğini belirtti
YERLİ SONAR 60 METRE DERİNLİĞE KADAR TEST EDİLDİ
Sonarın su altındaki hedeflerin tespit edilmesi ve dip yapısının görüntülenmesi amacıyla kullanıldığını anlatan Balcı, "6 ay içinde üretim faaliyetine geçtik ve bugüne kadar 6 tane üretim yaptık. Bu sonarlardan 5'ini AFAD'a teslim ettik. Sonar, su altındaki temasları tespit etmek ve dip yapısını görüntülemek amacıyla kullanılıyor. Bu sistem herhangi bir teknenin arkasından veya yanında denize bırakılarak suyun altındaki tüm temasları tespit etmek, su dip tabiatını göstermek maksadıyla yapılan bir ürün. Diyelim ki suya bir araç düştü, bu aracın ve içindekilerin bulunması işinde kullanılıyor. Veyahut başka bir dip tabiatına yönelik araştırma ihtiyacı var, buna yönelik incelemeler yapılabiliyor. Bunların hepsine cevap verebilecek bir sistem. Sistemimizin testlerini 60 metreye kadar yaptık." diye konuştu.
YERLİ SONAR HEM DERİNLİĞİ HEM YÜKSEKLİĞİ ÖLÇÜYOR
Balcı, sistemin hem deniz tabanına hem de su yüzeyine olan mesafeyi ölçebildiğini belirterek, şöyle devam etti:
"Sistem hem deniz dibinden ne kadar yükseklikte olduğunu veriyor hem de suyun yüzeyinden ne kadar aşağıda olduğunu belirtiyor. Tamamen bize özgü olarak geliştirdik. Dolayısıyla dip derinliğini çok rahat bulabiliyoruz. Son derece portatif bir sistem. Tekne içinde bulunan sistemimiz bir bilgisayar, arayüz kutusu ve aküden oluşuyor. Denize verilen kısım ise kablolar ve 'balık' dediğimiz, sudaki ağırlığı 3,5 kilogram, havadaki ağırlığı 7,3 kilogram olan sistemden oluşuyor."
Geliştirdikleri teknolojinin önemli özelliklerinden birinin sinyal işleme sürecinin suya bırakılan birimde gerçekleştirilmesi olduğunu vurgulayan Balcı, şunları kaydetti:
"Şimdiye kadar gerek teknolojik zorluklar gerekse maliyetten dolayı sinyal işleme kısımları hep deniz biriminde, yani zodyak botta veya teknede yapılıyordu. Fakat biz gelişen teknolojiler ve arkadaşlarımızın üstün yetenekleri vasıtasıyla bütün sinyal işlemeyi, analogdan dijitale geçme işini 'balık' dediğimiz suya atılan cisim üzerinde yapıyoruz. Dolayısıyla suyun içerisine istediğimiz kadar salabiliriz. Verisi ethernet kablosuyla yukarı çıkıyor. Bundan dolayı da bizim bir derinlik sıkıntımız yok. Analogdan dijitale geçişi çok kısa zamanda sudayken yaptığımız için temaslarımız, görüntülerimiz son derece keskin, net ve daha doğru olarak ortaya çıkıyor. Verileri anlık olarak da yukarıya aktarıyoruz."
“HEM DAHA İYİSİNİ HEM DAHA UCUZUNU YAPIYORUZ”
Yerli sonarın aynı sınıftaki yabancı menşeli sistemlere göre daha uygun maliyetle üretildiğini ifade eden Balcı, "Bu sonarı başta AFAD olmak üzere sahil güvenlik, jandarma, emniyet, belediye ve itfaiye ekipleri kullanabilir. Yabancı menşeli aynı sınıftaki sistemlerden en az 2 kat daha iyiyiz, en az 2 kat daha ucuzuz. Yani aradaki fark 4 kat oluyor aşağı yukarı. Hem daha iyisini hem daha ucuzunu yapıyoruz. Sonarın üzerindeki transdüserler hariç her şey yerli. Öbür taraftan bizden 7-8 kat daha pahalı sistemler var. Biz görüntü hassasiyeti olarak en az onlar kadar iyiyiz. Suda yaklaşık 4-5 saat kalabiliyor." diye konuştu.