Yapay zeka teknolojilerinin görsel ve video üretiminde ulaştığı seviye, dijital dünyada yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Güncel verilere göre üretken yapay zeka modelleri aracılığıyla günde yaklaşık 34 milyon yeni görsel oluşturulurken, 2022’den bu yana 15 milyar sahte görsel üretildiği tahmin ediliyor. Sosyal medyada paylaşılan içeriklerin büyük bölümünün yapay zeka kaynaklı olduğu belirtilirken, uzmanlar bu içeriklerin insan hafızasını doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab tarafından yürütülen bir çalışmada, yapay zeka ile düzenlenmiş görsel ve videolara maruz kalan katılımcıların, diğer gruba kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla sahte anı oluşturduğu tespit edildi. Araştırmada katılımcıların gerçekte yaşanmamış olaylara ilişkin ayrıntılı ve tutarlı anılar geliştirdiği ve bu hatıralara yüksek düzeyde güven duyduğu belirlendi. Uzmanlara göre bu durum, beynin görsel bilgiyi güçlü ve güvenilir bir kaynak olarak değerlendirmesinden kaynaklanıyor.
MEVCUT ANILARI DEĞİŞTİRMEK MÜMKÜN
ABD’deki California Üniversitesi Irvine Kampüsü’nde görev yapan psikolog Prof. Elizabeth Loftus, yapay zeka üretimi görüntülerin insanların anılarını çarpıtabileceğini ve zamanla gerçekmiş gibi hatırlanabileceğini söyledi. Loftus, uzun yıllardır yürütülen hafıza araştırmalarının, insanların belleğinin yönlendirici ifadeler ve medya içerikleriyle değiştirilebildiğini ortaya koyduğunu belirterek, “İnsanların hafızasına yeni şeyler eklemek, mevcut anıları değiştirmek ya da bozmak mümkün” dedi. Sosyal medyanın bu süreci hızlandırdığına işaret eden Loftus, yapay zekanın hafızayı manipüle etmek yerine olumlu amaçlarla kullanılabileceğini de ifade etti.
GÖRSELLER METİNDEN DAHA ETKİLİ
Polonya’daki SWPS Sosyal ve Beşeri Bilimler Üniversitesi’nden Dr. Magdalena Kekus ise insan hafızasının esnek yapısına dikkat çekerek, yapay zeka ile üretilen görüntülerle gerçek görüntüler arasındaki farkın giderek zorlaştığını söyledi. Kekus’a göre beyin, görselleri metinlere kıyasla daha hızlı işliyor ve bu da görüntülerin hafıza üzerindeki etkisini artırıyor. “Görüntüler insanlara daha fazla gerçeklik ve doğrudanlık hissi verebilir” diyen Kekus, bir anının her hatırlandığında beynin onu yeniden oluşturduğunu ve bu sürecin hatıraların değişmesine açık olduğunu vurguladı. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve sosyal medyada yoğun zaman geçiren bireylerde sahte hatıra riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekerek, yapay zeka üretimi içeriklere karşı bilinçli tüketim alışkanlığının geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
