Amerika Birleşik Devletleri (ABD), son yılların en büyük havacılık krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Ülke genelinde radar ve telsiz haberleşme sistemlerinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle Federal Havacılık İdaresi (FAA), olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçelerini dikkate alarak tüm uçuşların geçici olarak durdurulmasına karar verdi.
Kararın ardından ABD genelindeki havalimanlarında büyük yoğunluk ve kaos yaşandı. Saat 02.00 itibarıyla 10 binden fazla uçuş ertelenirken, bin 700'den fazla uçuş iptal edildi. Yaklaşık 4,5 saat süren uçuş durdurma uygulaması, yerel saatle 08.15 itibarıyla kaldırıldı. Ancak hava sahasının yeniden açılması, uçuşların normal seyrine hemen döneceği anlamına gelmedi.
ABD'DE UÇUŞLAR NEDEN DURDURULDU?
FAA'nın uçuşları durdurma kararına radar ve telsiz haberleşme sistemlerinde yaşanan kesintiler gerekçe gösterildi. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kurum yetkililerinin teknik sorunu ayrıntılı şekilde incelediğini açıkladı.
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de Beyaz Saray bahçesinde yaptığı açıklamada, FAA genelinde bir telekomünikasyon kesintisi yaşandığını ve uçuşların tedbir amacıyla durdurulduğunu belirtti.
Havada bulunan uçakların durumunun kontrol altında olduğunu ifade eden Mullin, inişlerin öncelik sırasına göre gerçekleştirildiğini söyledi.
ABD'DEN 11 EYLÜL AÇIKLAMASI: SALDIRI BULGUSU YOK
Yaşanan krizin ardından kamuoyunda olası bir saldırı ihtimali gündeme gelirken, ABD İç Güvenlik Bakanı Mullin, şu ana kadar kötü niyetli bir saldırıya ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmadığını açıkladı.
Mullin, yaşananların bir telekomünikasyon kesintisinden kaynaklandığını belirterek olayın Amerikan halkı için bir güvenlik tehdidi oluşturmadığını vurguladı. ABD'nin yeni bir 11 Eylül saldırısıyla karşı karşıya olmadığını ifade eden Mullin, sorunun çözümü için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ise uçuşlarda yaşanan aksaklıkların olası bir yazılım güncellemesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırmaya başladı.
TRUMP SORUNUN KAYNAĞINI ESKİ ALTYAPIYA BAĞLADI
ABD Başkanı Donald Trump, uçuş krizine ilişkin Fox News'e yaptığı açıklamada, yaşanan sorunun siber saldırıdan veya yapay zekadan kaynaklanmadığını söyledi. Trump, krizin arkasında eskiyen altyapının bulunduğunu savundu.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ve İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de hava sahasının yeniden açılmasının ardından Beyaz Saray'da basın toplantısı düzenledi.
Radar ve haberleşme sistemlerinde dengesizlikler tespit edildiğini belirten Duffy, sistemlerin tamamının devre dışı kalmadığını ancak güvenlik gerekçesiyle uçuşların durdurulmasına karar verildiğini söyledi.
Duffy, Trump döneminde yenilenen ve yapay zeka destekli Smart Sistem olarak adlandırılan teknolojik altyapıda herhangi bir kesinti yaşanmadığını belirterek sorunun eski donanımlardan kaynaklandığını ileri sürdü.
Hava sahasının yeniden açıldığını ancak uçuş trafiğinin normale dönmesinin zaman alacağını ifade eden Duffy, mümkün olduğunca fazla seferin gerçekleştirilmesi için çalıştıklarını kaydetti.
YAPAY ZEKA VE SİBER SALDIRI İHTİMALLERİ ARAŞTIRILIYOR
Uçuşların durmasına neden olan kesintinin kaynağına ilişkin farklı ihtimaller de gündeme geldi. NTV Washington Muhabiri Begüm Dönmez, ABD basınında FAA'nın kısa süre önce hava trafiğini modernize etmek amacıyla devreye aldığı yapay zeka destekli sistemin tartışıldığını aktardı.
Sistemde yaşanmış olası bir arıza veya yazılım güncellemesinin krize neden olup olmadığı araştırılırken, siber saldırı ihtimali de gündeme taşındı.
Ancak CNN'e konuşan kaynakların bu ihtimali desteklemediği, FAA ve İç Güvenlik Bakanlığı yetkililerinin de şu ana kadar siber saldırıya ilişkin bir bulguya ulaşmadığı belirtildi.
İç Güvenlik Bakanı Mullin, olay ile Microsoft arasında bağlantı kurulduğuna yönelik iddiaları da reddetti. Mevcut bulguların siber saldırı ihtimaline işaret etmediğini belirten Mullin, teknik incelemelerin devam ettiğini söyledi.
AVRUPA'DAN ABD'YE UÇUŞLAR DA ETKİLENDİ
ABD'deki havacılık krizi uluslararası uçuş trafiğini de etkiledi. FAA, Avrupalı muadili Eurocontrol'den İspanya, İsveç, Ukrayna ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 42 Avrupa ülkesinden ABD'ye gerçekleştirilen uçuşların askıya alınmasını istedi.
Bu gelişmeyle birlikte kriz, yalnızca ABD içindeki uçuşlarla sınırlı kalmadı ve uluslararası hava ulaşımında da aksamalara neden oldu.
FAA'NIN ESKİYEN ALTYAPISI TARTIŞMA KONUSU OLDU
ABD'de yaşanan uçuş krizinin ardından Federal Havacılık İdaresi'nin teknolojik altyapısı ve son dönemde yaşanan sistem sorunları yeniden gündeme geldi.
FAA, geçen yıl eskiyen havacılık sistemlerinin onarılması, yenilenmesi ve altyapıda kullanılan bazı kabloların değiştirilmesi amacıyla ABD Kongresi'nden 12,5 milyar dolarlık bütçe almıştı. Beyaz Saray'ın da 30 milyar dolarlık ek bütçe talebinde bulunduğu belirtildi.
Yaşanan kesintiler, FAA'nın mevcut altyapısının yeterliliğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Demokratlar ise krizle ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütülmesini talep etti.
ABD genelindeki uçuşların durdurulmasına benzer bir olay en son Ocak 2023'te yaşanmış, FAA sistemlerindeki teknik sorun nedeniyle ülke genelindeki uçuşlar yaklaşık 2 saat boyunca durdurulmuştu. Ülke çapındaki tüm uçuşların durdurulması ise 11 Eylül saldırılarının ardından alınan kararları da yeniden hatırlattı.
İNGİLTERE'DE ABD ÜSSÜNDE DRON ALARMI
ABD'deki havacılık krizi devam ederken İngiltere'den gelen bir güvenlik haberi de dikkat çekti. ABD askeri unsurlarının bulunduğu Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne (RAF) bağlı Lakenheath Hava Üssü yakınlarında şüpheli dron faaliyeti tespit edildi.
Gelişmenin ardından ABD personeline sığınaklara geçmeleri yönünde talimat verildi. ABD'deki uçuşların durdurulması ile İngiltere'deki dron alarmı arasında herhangi bir bağlantı olup olmadığına ilişkin ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.