Taliban Afganistan’da köleliği geri getirdi: Cezalar sosyal statüye göre verilecek

Afganistan’da Taliban yönetimi, ülkede uygulanacak yeni ceza uygulamalarını duyurdu. Açıklanan düzenlemeler, ceza hukukunun dini aidiyet, mezhep, cinsiyet ve toplumsal konuma göre farklı biçimlerde işletileceğini ortaya koydu.

Yeni metin kamuoyunda geniş tepki toplarken, en çok dikkat çeken başlıklardan biri köleliğe ilişkin hükümler oldu. Ceza hukuku kapsamında köleliğe açık biçimde yer verilirken, metinde “efendi” ve “köle” ifadeleri sıkça kullanılıyor. Kölelerin cezalandırılmasına ilişkin yetkinin ise doğrudan “efendiye” bırakıldığı belirtiliyor.

KÖLELİK YASALLAŞTI

Taliban’ın düzenlemesi, toplumu sosyal statülere göre ayırıyor. Buna göre toplum; din âlimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf olmak üzere dört gruba ayrılıyor. Suçlara verilecek cezaların da bu sınıflamaya göre belirleneceği ifade ediliyor. Örneğin bir suç din âlimi tarafından işlendiğinde yalnızca uyarı verilmesi öngörülürken, seçkinler için mahkemeye çağrı ve ihtar, orta sınıf için hapis cezası gündeme geliyor. Alt sınıfa mensup kişiler için ise hapisle birlikte fiziksel cezaların da uygulanabileceği ileri sürülüyor.

MUHALİFLERE İDAM

Yeni ceza kurallarıyla Taliban mahkemelerine, muhalifler ve eleştirmenler hakkında ölüm cezası verme yetkisi tanınıyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin topluma zarar verdiği ve bu zararın ancak öldürülmeleriyle ortadan kaldırılabileceği savunuluyor. Ayrıca muhalifleri yetkililere bildirmeyenler için de hapis cezası öngörülüyor.

SİVİLLERE CEZALANDIRMA YETKİSİ VERİLDİ

Bu kapsamda, tüm vatandaşlardan Taliban karşıtı faaliyetleri ihbar etmeleri istenirken, aksi durumda kendilerinin de cezai yaptırımlarla karşılaşacağı belirtiliyor. Düzenlemede öne çıkan bir başka madde ise sivillere cezalandırma yetkisi tanınması oldu. Taliban, “günah” işlendiğine tanık olan vatandaşların, ilgili kişileri bizzat cezalandırmasına izin verileceğini ifade ediyor.

Taliban’ın açıkladığı yeni yasalar, ülkede kız çocuklarının eğitimine yönelik yasağın da devam edeceğini ve bu alanda herhangi bir esneklik tanınmayacağını ortaya koyuyor.

KEMİK KIRILMADIĞI YA DA DERİ YIRTILMADIĞI SÜRECE ŞİDDET SERBEST

Taliban yönetimi, Afganistan’da dans etmeyi ve dans edenleri izlemeyi yasakladı. Ayrıca “ahlaka aykırı” olduğu öne sürülen mekânların yıkılmasını öngören maddeler de düzenlemede yer aldı. Ancak bu yerlerin hangi alanları kapsadığı net biçimde tanımlanmadı. Bu belirsizliğin, keyfi uygulamalara ve cezalandırmalara zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.

Yeni ceza kurallarında şiddete ilişkin hükümler de dikkat çekiyor. Kemik kırığına ya da deri yırtılmasına yol açmayan fiziksel müdahalelere ceza öngörülmezken, çocuklara yönelik istismar ve şiddetin de yaptırımsız bırakıldığı belirtiliyor. Hatta bir maddede, bir babanın 10 yaşındaki oğlunu namazı aksattığı gerekçesiyle cezalandırabileceği ifade ediliyor. Bunun yanı sıra, aralarında akrabalık bağı bulunmayan kadın ve erkeğin birlikte bulunması da suç kapsamına alınıyor.

“MEZHEBİNİ TERK EDENE HAPİS”

Taliban’ın benimsediği Hanefi mezhebi esas alınarak hazırlanan düzenlemelerde, mezhebini terk eden kişilerin “inkârcı” olarak nitelendirildiği ve bu durumun hapis cezası ile sonuçlanabileceği aktarılıyor.

Uluslararası insan hakları normlarına, temel özgürlüklere ve adil yargılanma ilkelerine aykırı olduğu yönünde yoğun eleştiriler bulunsa da Taliban, 2021 yılında ABD’nin ülkeden çekilmesinin ardından kontrolü ele geçirdiği Afganistan’da bu tür yasaları yürürlüğe koymaya devam ediyor.