Yemen’de neden ‘geçiş süreci’ ilan edildi?

Yemen'in Hadramevt vilayetindeki askeri durumun hızla değiştiği bir dönemde, Güney Geçiş Konseyi (GGK) Başkanı Ayderus ez-Zubeydi, iki yıl sürecek bir "geçiş süreci" ilan etti. Zubeydi, bu sürecin, Güney halkının kaderini belirleyecek bir referandumla tamamlanacağını ve Birleşmiş Milletler gözetiminde gerçekleşeceğini belirtti. Ancak bu açıklama, GGK'nın bazı kritik askeri mevzileri kaybetmesinin hemen ardından yapıldı ve Yemen hükümeti tarafından "meşru yönetime karşı bir başkaldırı" olarak değerlendirildi. Geçiş süreci ilanı, bölgedeki askeri güç dengeleri ve uluslararası ilişkiler açısından büyük bir tartışma başlattı.

"MEŞRU YÖNETİME BAŞKALDIRI" TEPKİSİ

Yemen hükümeti, GGK’nin ilanını sert ifadelerle reddetti. Yemen Adalet Bakanlığı yetkilisi Faysal el-Mecidi, Zubeydi’nin açıklamasının "hukuki ve anayasal hiçbir geçerliliği olmadığını" belirterek, bunun "meşru yönetime karşı açık bir başkaldırı" olduğunu söyledi.

Mecidi, Hadramevt ve el-Mehra gibi stratejik vilayetler olmadan herhangi bir devlet yapılanmasının mümkün olmayacağını vurguladı.

Buna karşılık, GGK’ye yakın medya organları, Hadramevt dahil bazı güney kentlerinde "kutlamalar" düzenlendiğini ve havai fişekler atıldığını öne sürdü.

SİYASİ MANEVRA VE İLERİYE KAÇIŞ

Yemenli siyaset analisti Abdulcabbar el-Ceriri, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Zubeydi’nin ilanını, "Hadramevt’te yaşanan askeri yenilgiye verilen öfkeli bir tepki" olarak değerlendirdi.

Ceriri, GGK’nin bu adımla hem tabanını konsolide etmeyi hem de olası siyasi müzakerelerde avantaj sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Ceriri’ye göre Konsey, uluslararası müdahaleye zemin hazırlamak ve hükümet güçlerinin Şebve, Ebyen ve Aden’e ilerlemesini durdurmak istiyor.

Analist Ceriri, GGK’nin bu süreci "ileriye doğru bir kaçış" olarak kurguladığını ve sahadaki kayıpların siyasi bir hamleyle telafi edilmeye çalışıldığını ifade etti.

BÖLGESEL BOYUT

Zubeydi’nin açıklaması, Yemen hükümetinin BAE ile imzalanan ortak savunma anlaşmasını iptal ettiğini duyurmasından ve Abu Dabi’nin Yemen’deki askeri varlığını sonlandırmasının ardından geldi.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun, GGK’ye ait bazı askeri mevzileri hava saldırılarıyla hedef aldığı iddiaları da bölgede tansiyonu artırdı.

GGK, bu saldırıların Suudi Arabistan tarafından düzenlendiğini öne sürerken, hükümet cephesi bu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

Güney Geçiş Konseyi, 2017’den bu yana Yemen’in güneyinin siyasi ve ekonomik olarak ihmal edildiğini savunarak ayrılıkçı bir söylem benimsiyor. Yemen hükümeti ise ülkenin toprak bütünlüğünün korunmasının kırmızı çizgi olduğunu vurguluyor.

Yemen Arap Cumhuriyeti (Kuzey) ile Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti (Güney), 22 Mayıs 1990’da birleşerek Yemen Cumhuriyeti’ni kurmuştu. Bölünmeye yönelik her türlü girişim, bölgesel ve uluslararası aktörler tarafından da reddediliyor.

Yemen’de, GGK'ya bağlı güçler aralık ayı başlarında ülkenin doğusundaki vilayetlerde askeri operasyonlarla sahadaki varlığını genişletti.

Yemen hükümeti de 30 Aralık’ta, ülkede askeri güç bulunduran BAE ile imzalanan ortak savunma anlaşmasını iptal ettiğini duyurdu.

Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, BAE’den gelen askeri araçları hedef aldı.

Riyad yönetimi ise Yemen hükümetinin talebi doğrultusunda BAE'den bu ülkedeki askerlerini 24 saat içinde çekme çağrısında bulundu.

2 Ocak'ta GGK'ye bağlı güçlerin geçen ay ele geçirdiği Hadramevt vilayetindeki askeri mevziler hava saldırılarıyla vuruldu.

Saldırıların Suudi Arabistan tarafından düzenlendiğini ileri süren GGK, "bağımsızlık için" iki yıllık geçiş süreci ilan etti.