Ege Üniversitesi (EÜ) bünyesinde geliştirilen yerli hayvan aşısı projesi, TEKNOFEST 2026’da iki ödüle birden layık görüldü. EÜ Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde görevli Dr. Özlem Günay Eşiyok’un danışmanlığını yaptığı ProVax-T ekibi, biyoteknoloji alanındaki çalışmasıyla hem Türkiye ikinciliğini elde etti hem de projesinin Ticarileşme Potansiyeli Ödülü’nün sahibi oldu.
REKTÖR ALCI’DAN TEBRİK
Takım kaptanı Gizem Mutlu ve takım üyesi Ayşe Çarşanlı’dan oluşan ekip, koyun yetiştiriciliğinde önemli ekonomik kayıplara yol açan Toxoplasma gondii parazitini hedef aldı. Genetik mühendisliği tekniklerinden CRISPR/Cas9’un kullanıldığı proje, 2026 Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması Proje Kategorisi Üniversite ve Üzeri Seviyesi Final Yarışması’nda ödüllendirildi. Ekip, Diyarbakır’da Ticarileşme Potansiyeli Ödülü’nü kazanırken Şanlıurfa’da da kategorisinde Türkiye ikincisi oldu. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, projede emeği bulunan Dr. Özlem Günay Eşiyok ve ekibini tebrik ederek başarılarının devamını diledi.
PARAZİTİN HASTALIK YAPICI GENİ HEDEFLENDİ
Projenin çıkış noktasının Türkiye’de hayvancılık sektöründe ekonomik zararlara ve hayvan ölümlerine neden olan toksoplazmozis hastalığı olduğunu belirten Dr. Özlem Günay Eşiyok, geliştirdikleri çalışmanın amacını şöyle anlattı: “TEKNOFEST’ten iki çok değerli ödülle ayrılmanın gururunu yaşıyoruz. Temel amacımız, ülkemizde hâlâ ciddi ekonomik kayıplara ve hayvan ölümlerine yol açan 'Toxoplasma gondii' parazitine karşı koyunlarda virulansı zayıflatılmış canlı bir aşı geliştirmekti. Türkiye'de bu hastalığa karşı ticarileşmiş bir aşı bulunmadığı için bu alana yöneldik. Genetik mühendisliği yöntemlerini ve CRISPR/Cas9 teknolojisini kullanarak, parazitin hastalık yapma yeteneğinden (virülansından) sorumlu bir geni genomdan tamamen çıkardık ve hücre kültürü çalışmalarımızda konak hücreyi enfekte etme özelliğinin önemli ölçüde azaldığını gözlemledik.”
FARE DENEYLERİNDE YÜZDE 100 KORUMA
Araştırma ekibinin açıklamasına göre, geliştirilen aşı adayı fare modeli üzerinde test edildi ve güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturduğu belirlendi. Aşılanan deneklerin gerçek parazitle karşılaştırılması sonucunda yüzde 100 koruma elde edildiği bildirildi. Bu sonuçların ardından ekip, çalışmayı biyoteknolojik bir ürüne dönüştürmek için yeni adımlar atmayı hedefliyor. Projenin geleceğine ilişkin değerlendirmede bulunan Dr. Eşiyok, “Geliştirdiğimiz aşıyı fare modeli üzerinde test ettiğimizde, bağışıklık yanıtını çok güçlü bir şekilde uyardığını tespit ettik. Aşılanmış denekleri gerçek parazitlerle karşılaştırdığımızda ise yüzde 100 oranında bir koruma sağladığımızı gördük. Bu başarılı sonuçlar sayesinde projemiz hem ikincilik ödülüne layık görüldü hem de 'ticarileşme potansiyeli olan proje' seçilerek ikinci bir ödül daha kazandı. Rektörümüz Prof. Dr. Musa Alcı ve üniversite yönetimimizin destekleriyle projemizi ticarileşmiş bir biyoteknolojik ürüne dönüştürme yolunda kararlılıkla ilerlemeye devam edeceğiz” diye konuştu.