Orta Doğu’da tırmanan savaş atmosferinin küresel petrol piyasalarını sarsması, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Yarından itibaren motorine yapılacak yüzde 10,5 oranındaki zamla fiyatların 70 TL sınırına dayanması üzerine, Hazine ve Maliye Bakanlığı dezenflasyon sürecini korumak için "eşel mobil" sistemini tekrar masaya yatırdı. En son 2021 yılında uygulanan sistemin devreye alınmasıyla, uluslararası piyasalardan kaynaklanan fiyat artışlarının ÖTV’den feragat edilerek tüketiciye yansıtılmaması hedefleniyor.
EŞEL MOBİL YENİDEN MASADA
Bloomberg’ün haberine göre, petrol fiyatlarındaki sert yükselişlerin ardından eşel mobil sistemi tekrar gündeme geldi. Hazine’nin başlattığı etki analizlerinin sonuçlarına göre bu hafta karar verilecek. Artışların tüketiciye yansımaması için devlet vergi gelirinden feragat edebilir.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemek amacıyla uygulanıyor. Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı oluşacak fiyat artışları, Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanarak pompa satış fiyatına yansıtılmıyor.
Örneğin, motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş artarsa, ÖTV aynı tutarda düşürülerek pompa fiyatı sabit tutuluyor. Daha sonra fiyat düşerse, ÖTV tekrar artırılarak devlete kayıp telafi ediliyor. Böylelikle tüketici ve dezenflasyon süreci artan fiyatlardan korunmuş oluyor.
Türkiye’de eşel mobil sistemi, 2021’in son çeyreğinde artan döviz kuru nedeniyle akaryakıt ürünlerinde kaldırılmıştı. Şimdi, küresel kriz ve petrol fiyatlarındaki ani artışlarla birlikte sistemin yeniden uygulanması gündemde.