Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) Aralık 2025 Fenolojik Değerlendirme Raporu, Türkiye’nin tarımsal üretim haritasındaki köklü değişimleri verilerle ortaya koydu. Rapora göre ülke genelinde su kısıtı, artan girdi maliyetleri ve bazı ürünlerdeki fiyat belirsizlikleri, çiftçiyi geleneksel ürünlerden uzaklaştırarak buğday ve arpa üretimine yöneltti. Özellikle Ege Bölgesi ve İzmir çevresinde pamuk ve mısır ekim alanlarında ciddi bir daralma gözlenirken, bu boşluğun alım garantisi bulunan hububat ürünleriyle doldurulması 2026 yılı için rekor üretim beklentisini beraberinde getirdi.
PAMUKTAN KAÇIŞ HIZLANDI
Ege Bölgesi özelindeki duruma bakıldığında, baraj doluluk oranlarının düşük seyretmesi ve pamuk fiyatlarının maliyetlerin altında kalması üretim tercihlerini doğrudan etkiledi. İzmir, Aydın ve Denizli çevresinde su ihtiyacı yüksek olan pamuk ve mısırdan hububata doğru belirgin bir yönelim gerçekleşti. İzmir’in Bergama ve Menemen gibi önemli tarım merkezlerinde maliyet artışları nedeniyle pamuktan kaçış hızlanırken, mısır kurutma maliyetlerinin yüksekliği de üreticinin bu üründen vazgeçerek buğday ve arpayı tercih etmesinde temel rol oynadı. Bölgedeki diğer illerden Afyonkarahisar’da makarnalık buğdaydan yem bitkilerine, Burdur ve Antalya’da ise makarnalık buğdaydan ekmeklik buğdaya geçişler yaşandı.
SU KISITI HUBUBATI ÖNE ÇIKARDI
Türkiye buğday üretiminin üçte birini karşılayan İç Anadolu’da, Konya, Karaman ve Aksaray gibi illerde su sorunu nedeniyle şeker pancarı ve mısır ekilişleri kısıtlanırken, bu araziler yüzde 15’e varan oranlarda buğday ve arpaya ayrıldı. Marmara Bölgesi’nde ise ayçiçeğinde yaşanan kuraklık kayıpları nedeniyle Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nde kanola ve arpa ekimi öne çıktı. Sakarya’da mısırın yerini buğday alırken, bölge genelinde nadas alanlarındaki artış ve yeterli yağış alınamaması nedeniyle ürün deseninin hububat lehine değiştiği gözlemlendi. Ayrıca Karadeniz Bölgesi'nde Amasya ve Tokat çevresinde su sıkıntısı nedeniyle ayçiçeği ve soğan yerine buğday ekimi tercih edildi.
GÜNEYDOĞU VE AKDENİZ’DE PAMUK ÜRETİMİ GERİLİYOR
Pamuk üretiminin merkezi olan Güneydoğu ve Akdeniz bölgelerinde, hem ekonomik nedenler hem de biyolojik zararlılar ekim alanlarını daralttı. Şanlıurfa ve Diyarbakır’da pamuk fiyatlarının dört sezondur düşük seyretmesi ve pembe kurt zararlısının yarattığı verim kayıpları, üreticiyi kırmızı mercimek, yer fıstığı ve buğdaya yöneltti. Şanlıurfa’da pamuk alanlarında yüzde 15 daralma beklenirken, Akdeniz’de Kahramanmaraş ve Hatay çevresinde de benzer nedenlerle pamuktan buğdaya geçişler tespit edildi. Doğu Anadolu’da ise Erzurum ve Erzincan gibi illerde hububattan yem bitkilerine doğru bir kayış yaşandığı, Kars'ta ise sınırlı da olsa yem bitkilerinden buğdaya dönüş olduğu kaydedildi.
