Ege'nin beyaz altınında rekolte yüzde 14 azaldı

KEMAL ÖZKURT- Ege Bölgesi’nde 2026/27 sezonuna ilişkin pamuk ekili alanların tespiti ve rekolte tahmin çalışmaları tamamlanarak kamuoyuyla paylaşıldı. İzmir Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; İzmir Ticaret Odası, Ege İhracatçı Birlikleri, Tariş Pamuk, Aydın, Söke ve Manisa Ticaret Borsaları iş birliğinde yürütülen çalışmalar, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü’nün teknik desteğiyle gerçekleştirildi. Bölge tarımı ve tekstil sektörü açısından kritik öneme sahip araştırma sonuçları, İzQ Girişimcilik Merkezi’nde düzenlenen geniş katılımlı basın toplantısıyla duyuruldu. Toplantıda üreticinin maliyet yüküne dikkat çeken İzmir Ticaret Borsası Meclis Başkanı Bülent Uçak, 1 kilo pamuğun üretim maliyetinin 35 lira olmasına karşın üreticinin eline 28,8 lira geçtiğini dile getirerek çiftçinin her kilogramda 6 lira zarar ettiğini vurguladı. Yüksek maliyetler nedeniyle ekim alanlarının yüzde 47 daralarak 49 bin hektara gerilediğini aktaran Uçak, ortalama verim artışıyla birlikte yeni sezonda kütlü pamuk rekoltesinin 247 bin ton, mahlıç pamuk üretiminin ise 93 bin 755 ton olarak tahmin edildiğini dile getirdi.

ÜRETİCİ ZARARINA ÜRETİM YAPIYOR

Sektörün içinde bulunduğu ekonomik baskıyı ve üreticinin maliyet yükünü aktaran İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bülent Uçak, “Bugün üretici tarlasına girmeden önce iki kere düşünüyor. Tohumun, gübrenin, mazotun, sulamanın, işçiliğin hesabını yapıyor. Hasat sonunda eline ne geçeceğini kestirmeye çalışıyor. Sanayicimiz bir yandan dünya piyasalarındaki sürdürülebilirlik trendlerine uyum sağlamaya çalışırken, diğer yandan artan maliyetler ve döviz kurlarındaki dezavantajlı duruma rağmen rakipleriyle rekabet etmeye uğraşıyor. Çırçır işletmeleri de bütün bu koşulların ortasında ayakta kalmanın mücadelesini veriyor. Kısacası sektörün tüm paydaşları için zor bir süreçten geçtiğimizi söyleyebiliriz. Geçtiğimiz yıla bakalım. 1 kilo pamuğun üretim maliyeti 35 lira iken, prim ve desteklemeler dahil üreticinin eline geçen ortalama fiyat 28,8 lirada kaldı. Özetle pamuk üreticisi ürettiği her 1 kilo pamukta 6 lira zarar etti. Üç sezondur zarar eden bir üreticinin alternatif ürünlere kaçması son derece anlaşılır ve rasyonel bir reflekstir. Bu sezon ise bölgeye ve verime göre değişmekle birlikte, kütlü pamukta kilogram maliyetinin 40-45 lira arasında olmasını bekliyoruz. Yeni sezon kütlü pamuk fiyatlarının 38-40 lira olduğu düşünülürse üreticimizin bu sezonda para kazanamayacağını söyleyebiliriz” dedi.

DESTEKLER MALİYETİN GERİSİNDE KALDI

Açıklanan destekleme miktarlarının yetersizliğine ve ithalat faturasının artacağına dikkat çeken Uçak, “Resmî Gazetede yayımlanan kararla pamukta dekar başına 2026 yılı desteği 1.395 liradan 1.652 liraya yükseltildi; 2027 üretim yılı için ise 1.989 lira olarak açıklandı. 2027 yılı desteğin erken açıklanmasını önemsiyor, emeği geçenlere teşekkür ediyoruz. Destek miktarındaki artırımın ise yeterli olmadığını düşünüyoruz. Dekarda 500 kilogramlık bir kütlü verimi hesabıyla destek miktarı kilogram başına 3,3 liraya karşılık geliyor. Açık konuşmak gerekirse, 45 liraya yaklaşan maliyet karşısında bu tutar, makası tek başına kapatmaya yetmiyor. Üstelik, son iki yılda pamuk desteğindeki artış oranı yüzde 28’de kalırken; aynı dönemde TÜFE artış oranı yüzde 75, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksindeki artış oranı ise yüzde 71 oldu. Mazotun, gübrenin, ilacın, işçiliğin katlandığı bir ortamda çiftçinin bu maliyet baskısına tek başına direnmesi mümkün değildir. Pamuk üretimindeki gerileme doğal olarak ithalat faturamızın da artmasına neden olacak. Pamuk üretiminin 425-450 bin ton arasında olacağı düşünülürse ithalatın miktar olarak artması ve ödenecek döviz miktarının da 2 milyar doların üzerine çıkması muhtemel görünmektedir” diye konuştu.

SÖZLEŞMELİ ÜRETİM YAYGINLAŞTIRILMALIDIR

Sektördeki krizin aşılması için atılması gereken çözüm adımlarını sıralayan Uçak, “Bu döngüyü kırmak için atılması gereken adımları şöyle görüyoruz: Birincisi, güncel rakamlarla üretim maliyetlerinin yüzde 7-8’i civarında olan destekleme miktarı en az yüzde 15 seviyelerine çıkarılmalı, girdi maliyetlerine göre güncellenmeli ve zamanında ödenmelidir. İkincisi, üretim maliyetleri düşürülmelidir. Bu amaçla, mazot, gübre ve sulama elektriği maliyetleri hafifletilmeli, modern sulama ve mekanizasyon yatırımları desteklenmelidir. Üçüncüsü, finansmana erişim ve fiyat riskinin yönetilmesi. Lisanslı depoculuk, elektronik ürün senedi karşılığında finansman ve sözleşmeli üretim yaygınlaştırılmalı; yeni açılacak TÜRİB vadeli işlem piyasasında pamukta işlem gören ürünler arasına dahil edilmelidir. Dördüncüsü, yerli pamuğun önceliklendirilmesi. ABD ve Brezilya’nın pamuk ithalatçısı firmalara uyguladığı uygun faiz ve uzun vadeli finansman modellerini yerli pamuk kullanan sanayicilerimize sağlayan finansman mekanizmalar geliştirilmelidir. Beşincisi, kalite, izlenebilirlik ve yeşil dönüşüm standartlarına uyum ihracatımıza rekabet avantajı sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.

EKİM ALANLARI YÜZDE 47 AZALDI

Ege Bölgesi'nin 2026/27 sezonu pamuk rekolte tahmin verilerini açıklayan Uçak, “2026 yılı Ege Bölgesi pamuk sezonu, tarladaki yüksek verim başarısı ile ekim alanlarındaki sert daralmanın tezat oluşturduğu bir yıl oldu. Sezonun en önemli gelişmesi, artan üretim maliyetleri ve pamuktan elde edilen gelirin yetersiz kalması nedeniyle ekim alanlarının önemli ölçüde daralmasıdır. Pamuktan uzaklaşan üreticilerimizin arazilerini ayçiçeği, mısır ve yem bitkilerine ayırdığı görülmüştür. Çalışma sonuçlarına göre bölgemizde pamuk ekim alanlarının bir önceki sezona göre yüzde 47 oranında azalarak 49 bin hektara düştüğü tahmin edilmiştir. Ortalam kütlü veriminin geçen yıla göre yüzde 14 artarak dekarda 499 kilogram olması beklenmektedir. Buna göre kütlü üretiminde rekoltenin 247 bin ton olacağını öngörüyoruz. Yeni sezonda çırçır randıman oranının yüzde 38 olacağı ve bu randıman oranı ile mahlıç pamuk üretiminin 93 bin 755 ton olacağı tahmin edilmektedir” dedi.