Hukukçular uyarıyor: IBAN transferleri risk doğurabilir

Son dönemde vatandaşların ödemelerde yoğun biçimde tercih ettiği IBAN yoluyla para transferleri, bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek amacıyla bazı işletmelerin IBAN üzerinden tahsilat talep etmesi, ödeme yapan kişiler açısından da hukuki sorunlara yol açabiliyor. Para gönderilen IBAN’ın suç gelirleri kapsamında izlenmesi ya da başka gerekçelerle takibe alınması, o hesaba transfer yapan kişilerin de soruşturmalara dahil edilmesine neden olabiliyor.

DEĞİRMENCİ: IBAN İLE GÖNDERİLEN PARA HUKUKİ SONUÇ DOĞURABİLİR

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki açıdan sebebe dayalı bir işlem olduğuna işaret etti. Değirmenci, açıklama kısmına gönderim nedeninin yazılmasının olası yanlış anlamaları önleyebileceğini belirterek, şu değerlendirmeyi yaptı: “Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi söz konusu olduğunda bir vergi de oluşuyor. Eğer IBAN üzerinden para gönderimi herhangi bir sözleşme edimi ise söz konusu hususun not edilmesi gereklidir.”

Değirmenci, IBAN’a gönderilen paranın hesap sahibi bakımından da sonuçlar doğurabileceğini vurgulayarak, şu ifadeleri kullandı: “IBAN'ına para gönderilen kişi açısından, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından söz konusu örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüpheyi oluşturabilir. IBAN'a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN'ın suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda bazı sorunlarla karşılaşılması muhtemel olacaktır. Tabii ki gerek suç gelirlerinin aklanması gerekse de terörizmin finansmanı kapsamındaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade bir örgü teşkil etmesi durumu daha önemlidir.”

Tacir veya esnafa yapılan ödemelerde alınan mal ya da hizmetin mutlaka belirtilmesi gerektiğini dile getiren Değirmenci, “Para gönderimi süreklilik arz edecekse mutlaka mal ve hizmet alımına ilişkin notun düşülmesi, gelecekte alınan mal veya hizmetin bedelinin ödendiğine ilişkin ihtilafları önleyecektir” dedi.

İŞLETME ADINA KAYITLI IBAN VURGUSU

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Mustafa Çolak ise kayıt dışılığın ekonomide temel sorunlardan biri olduğuna dikkat çekerek, dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin bu alandaki mücadeleye katkı sunduğunu söyledi. IBAN ile yapılan ödemelerde yasal sorumluluk doğmaması için bazı noktalara özen gösterilmesi gerektiğini belirten Çolak, “Herhangi bir işletmeden mal ve hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin veya bir çalışanın şahsi IBAN'ının değil, işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanımına özen gösterilmelidir” ifadesini kullandı.

Çolak, açıklama bölümünde işlemin kısa ve net şekilde belirtilmesinin önemine işaret ederek, “Örneğin 'araç tamir karşılığı', 'X konutun satış tutarı', 'Y plakalı aracın kaporası', 'özel ders bedeli', 'taksi ücreti' ve 'muayene parası' gibi. İleride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilecek, kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

YÜKSEK VE DÜZENLİ TRANSFERLER RİSK OLUŞTURUYOR

IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin yeterli şekilde gerekçelendirilmemesi halinde ciddi mali ve hukuki sorunlara yol açabileceğini belirten Çolak, ticari nitelik taşımayan bireysel borç, alacak ve hibe dışındaki yüksek tutarlı ve düzenli transferlerin, vergi denetimleri sonucunda kayıt dışı gelir olarak değerlendirilip cezalı vergilendirmeye konu olabileceğini aktardı.

ÇOLAK: AÇIKLAMASIZ TRANSFERLER SORUŞTURMA DOĞURABİLİR

Kaynağı belirsiz ve yüksek tutarlı işlemlerde suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı şüphesi doğması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabildiğini belirten Çolak, adli soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin de gündeme gelebileceğini söyledi. Çolak, şu uyarılarda bulundu: “İleride kişilerin mağduriyet yaşamaması için yaptıkları IBAN transferlerine, 'açıklama' yazmaları ve gerekçelendirmeleri, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri, ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri yerinde olacaktır.”

Hizmet sunan kişi veya işletmelerin IBAN ile ödeme talep etmesi halinde fatura veya fiş istenmesinin hem hak hem de yasal yükümlülük olduğuna işaret eden Çolak, belge düzenlemeyen veya almayanlara yönelik artırılmış özel usulsüzlük cezalarının uygulandığını hatırlattı. Çolak, “Hizmet veren kişi IBAN ile ödemeyi zorunlu tutuyor ancak geçerli bir belge vermiyorsa Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden süresinde bu işlemlerin ihbar edilmesi, tüketiciler açısından en güvenli yol olacaktır.” ifadelerini kullandı.