Hürmüz Boğazı'nda "Sıkışma" krizi

Hürmüz Boğazı'nda 28 Şubat'ta başlayan gerilim ve devamındaki fiili kapanma süreci, küresel enerji koridorunda son yılların en büyük lojistik şokunu yarattı. Savaş öncesinde günlük ortalama 130 geminin geçiş yaptığı Boğaz'da bu sayı tek haneli rakamlara kadar inerken, 8 Nisan’da sağlanan iki haftalık geçici ateşkes de bölgedeki aksamaları tamamen gideremedi. İsrail'in Lübnan'a yönelik operasyonlarını sürdürmesi ve İran’ın ateşkes ihlali suçlamaları nedeniyle gemi trafiği istenen düzeye ulaşamadı. Bu tablo, özellikle dev ham petrol tankerleri içinBasra Körfezi'ni adeta bir "kapana" dönüştürdü.

DEV PETROL TANKERLERİNİN YÜZDE 6,3'Ü KÖRFEZ'DE MAHSUR

Denizcilik veri analitiği şirketi Veson Nautical'un raporuna göre, krizden en ağır darbeyi "VLCC" olarak bilinen dev ham petrol tankerleri aldı. Basra Körfezi çıkışlı sevkiyatların ana taşıyıcısı olan bu gemilerin ton-mili mart ayında yıllık bazda yüzde 20 oranında azaldı. 8 Nisan itibarıyla yapılan tespitlerde, dünya genelindeki aktif 911 dev tankerin 58'inin bölgedeki liman ziyaretleri sonrası Körfez'den çıkamayarak mahsur kaldığı belirlendi. Toplam 17,9 milyon ton taşıma kapasitesine sahip bu filonun atıl durumda beklemesi, Hürmüz kaynaklı risklerin küresel tedarik zinciri üzerindeki baskısını net bir şekilde ortaya koydu.

ALTERNATİF ROTALARDA AKIŞ SÜRÜYOR

Hürmüz Boğazı'na doğrudan bağımlı olan dev tankerlerin aksine, daha kısa mesafeli ve alternatif rotalarda çalışan Aframax ve Suezmax tipi orta boy tankerler bu süreçten daha az etkilendi. Mart ayında Aframax tankerlerinin ton-mili yıllık bazda yüzde 7 artarken, Meksika Körfezi ve Güneydoğu Asya rotalarındaki hareketlilik dikkat çekti. Bu durum, Körfez dışındaki ticaret ağlarının işleyişini sürdürdüğünü ancak küresel toplamda yaşanan kaybın devasa boyutlara ulaştığını gösterdi.

EYLÜL 2020'DEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYE

Veson Nautical Ticaret Analitiği Yöneticisi Graham Close, mart ayı verilerinin piyasadaki şoku tüm çıplaklığıyla sergilediğini ifade etti. Deniz yoluyla taşınan petrol miktarının martta geçen yıla göre yüzde 17,9 azaldığına işaret eden Close, "Şubat ayındaki düşüşler dikkate alınmadığında, bu Eylül 2020'den bu yana görülen en düşük aylık hacim" değerlendirmesinde bulundu. Nisan ayının kritik bir eşik olacağını belirten uzmanlar, Asya rafinerilerinin Körfez'den gelen arz açığını Atlantik Havzası'ndan karşılamaya yönelmesi durumunda, sevkiyat mesafelerinin uzayacağını ve verilerin yeniden toparlanma eğilimine girebileceğini öngörüyor.