BERKAY ERDEN / ÖZEL HABER - İzmir’de kurulan kurban pazarlarında besiciler zorlu bir sezon geçiriyor. Türkiye’nin farklı illerinden yüzlerce kilometre yol kat ederek İzmir’de Tarım ve Orman İl Müdürlüğü’nün yayımladığı listeye göre Çiğli’nin tek kurban satış noktası olan Kaklıç Mahallesi’ndeki kurban pazarına gelen üreticiler, artan yem, nakliye ve kira giderlerine rağmen satışların geçen yılın çok gerisinde kaldığını söyledi. Bazı besiciler günlerdir siftah yapamadıklarını belirtirken, yalnızca0-15 günlük satış dönemi için 400 bin liraya varan kira bedelleri ödediklerini aktardı. Üreticiler, vatandaşın alım gücünün düştüğünü, gençlerin kurban ibadetine ilgisinin azaldığını ve bayram tatilinin uzamasıyla birlikte insanların kurban yerine tatili tercih ettiğini ifade etti. Pazarda günlük yem giderinin 20 bin lirayı bulduğunu söyleyen besiciler, artan maliyetlere rağmen satış fiyatlarının yerinde saydığını, bazı üreticilerin ise gelecek yıl pazara gelmeyi düşünmediğini dile getirdi.
SİFTAHSIZ GÜNLER GEÇİRDİLER
Pazara gelmek için çok yüksek yol masrafına katlanmak zorunda kaldıklarını söyleyen Yetiştirici Ömer Özmen, alan kirasının ise çok yüksek olduğuna dikkat çekti. Tuvalet ve hijyen konusunda da eksiklikler olduğunu vurgulayan Özmen, “Diyarbakır’dan geliyoruz. Buraya14 küçükbaş hayvan getirdik. 66 bin lira nakliye masrafımız oldu. Burayı da telefonla anlaşarak kiraladık. 8’e0 metrekarelik alan için yaklaşık30 bin lira verdik.0-15 günlük bir süre için kiraladık ama şu ana kadar hiç satış yapamadık, daha siftah bile etmedik. Gelen giden oluyor ama çoğu sadece fiyat sormaya geliyor. ‘Bakacağız, fiyat öğrenmeye geldik’ diyorlar. Yine de Allah’tan umut kesilmez, inşallah satış olur diye bekliyoruz. Buradaki şartlardan biraz şikayetçiyiz. Alan çok elverişli değil, eksikleri var. Mesela ihtiyaçlarımızı gidermek için otların arkasına gitmek zorunda kalıyoruz. Tuvaletler uzak, uzak olması bir yere kadar sorun değil ama çeşmeler arızalı, kötü kokuyor. Biriken sular var, koku var. Kesimhaneler ile biraz daha ilgilenseler daha iyi olur. Sonuçta burada sağlık da söz konusu. İnsan sağlığı her şeyden önemli. Yetkililerin biraz daha ilgilenmesini istiyoruz. Sadece gelip sinek ilacı attılar, poşetleri hâlâ orada duruyor. Bizim beklediğimiz düzeyde bir ilgi yok. Fiyatlar konusunda da şunu söyleyeyim; eğer bu kadar masraf yapmasaydık daha uygun satabilirdik. Eğer satış olursa belki üç beş kuruş kazanırız ama satılmazsa zarar ederiz. Sonuçta bu ticaret, insan bazen zarar da eder. Ama mesafe çok uzak. Bin 500 kilometre geldik, dönüşüyle 3 bin kilometre yol yapıyoruz. Burada birkaç kişiyiz, herkesin yevmiyesi var. Hayvanların günde üç öğün yemesi, suyu var. Hepsi masraf. Önümüzde daha bayram günleri var. Umudumuzu kaybetmiyoruz, inşallah satarız” diye konuştu.
SENEYE GELMEYİ DÜŞÜNMÜYORLAR
Geçen seneye kıyasla satışların çok düştüğünü dile getiren Kurban Satışçısı Mustafa Bey günlük masraflarının 20 bin lirayı bulduğunu söyledi. Koşullar düzelmezse seneye pazara gelmeyi düşünmediklerini aktaran Mustafa Bey, “Geçen seneye göre bu yıl işler çok daha durgun. Geçen yıl 60 tane hayvan satmıştık, bu sene ise şu ana kadar ancak 7 tane satabildik. Bayrama kadar da en fazla0 tane satarız diye düşünüyorum. İnsanlar sürekli pazarlık yapıyor. Mesela hayvana 350 bin lira diyorsun, 300 hatta 250 bine kadar düşürmeye çalışıyorlar. Masraf çok büyük. Sadece buranın kirası 400 bin lira. Yem masrafıyla birlikte bayrama kadar toplam giderimiz yaklaşık 520-550 bin lirayı buluyor. Biz de herkes gibi umutla bekliyoruz. Herkes “Belki fiyat düşer” diye bekliyor. Ailece gelenler oluyor, 5-6 kişi gelip bakıyorlar ama alan çıkmıyor. Gün içinde 20’den fazla kişi fiyat soruyor ama kimsenin alım gücü yok. Hayvanların masrafı da çok ağır. Bunlar sürekli yem tüketen hayvanlar. Bir çuval yemi bin 200 liraya alıyoruz. Burada günde yaklaşık2 çuval yem veriyoruz. Samanla birlikte günlük masrafımız neredeyse 20 bin lirayı buluyor. Bu durum bizi düşündürüyor. Eğer böyle devam ederse seneye gelmeyi düşünmüyoruz” ifadelerini aktardı.
GAZCI: VETERİNER OĞLUM BU İŞİ İSTEMİYOR
Pazara çıkarana kadar geçen sürede hayvanların yetiştirme maliyetlerinin çok yüksek olduğunu belirten Yetiştirici Adnan Gazcı, “Ben buralıyım, Küçük Çiğli’denim. Hayvanlara Kaklıç’ta bakıyoruz. Buraya geleli bugün 5 gün oldu.3 kuzu sattık ama bu sene işler ağır gidiyor. Geçen sene daha iyiydi, bu seneye göre daha iyiydi. Geçen sene bu zamanlar ben 50-60 kuzu boyamış, satmıştım yani. Bu sene fiyat aralığı 20 bin liradan başlar, 35 bin liraya kadar kuzu var. Kira olarak buraya iki tane yer tuttum, 280 bin lira verdim. Biz yetiştiriciyiz, bu hayvan buraya gelene kadar maliyetler çok fazla, geçen yıllara göre daha fazla maliyet var. Yemlerden zaten herkes şikayetçi, yemler öyle ucuz değil. Geçen yıl 600-650 liraya aldığımız yem bu sene bin00 lira falan oldu. Bu sene ise 35 bin liraya kuzuyu satamıyoruz yani. Hayvana yaptığın maliyet belki iki kat arttı ama satış fiyatı çok büyük bir artış göstermedi, yerinde saydı gibi bir şey. Genç nesilden gelip hayvan alan hiç yok. Genelde gelenler yaşlı kesim, orta yaşlı, bizim yaşlarımızda. Genç çocukların inançları mı azaldı bilmiyorum, bu iş artık eskisi gibi rağbet görmüyor. Dün buraya bir müşteri geldi, pazarlık yaptı, yaşlı bir koyun aldı. Sonra bir baktım altındaki arabaya, bugün 2.5-3 milyon lira değeri var. Yani 3 milyonluk arabaya biniyor,5 bin liralık koyun alıyor. Gücü olmadığından da değil yani, başka bir şeyden ötürü. Valla bu işi bittiği yere kadar diyoruz, 30 senedir bu işe bulaştık. Çocuklar derseniz; oğlum veteriner ama bu işi yapmayı düşünmüyor. Eğer gücümüz yeterse bir çiftlik gibi bir şey yapıp büyükbaş alırım biraz, niyetim öyle. Yapabilirsem onu yapacağım, ondan sonra zaten pek ben kendim bu işi yapmayı düşünmüyorum, emeklilik istiyorum. Rahatsızlığım var, kalp sıkıntım var, bazı şeyleri artık yapamıyoruz, geçti bizden” dedi.
BALCI: İNSANLARA TATİL TATLI GELİYOR
İnsanların eskisi kadar dini inançlara sahip olmadığını ve gelenekler yerine tatil yapmayı tercih ettiklerini aktaran Yetiştirici Sedat Balcı, “Bu seneki durgunluğun nedenini ben sana söyleyeyim insanların biraz inançsızlığı oluştu. Bir de devlet tatili uzattı. İnsanlar kurbana harcayacağı parayı, gidiyor 20 bin lira LÖSEV’e veya Türk Hava Kurumu’na bağışlıyor; üstüne de gidip 8-10 gün tatil yapıyor. Bütün sıkıntı o aslında. İnsanlara tatil daha tatlı geliyor, onu tercih ediyorlar. Eğer bayram izni sadece 4 gün olsa belki gitmeyecekler, burada kurbanlık kesip ibadetlerini yapacaklar” ifadelerini kullandı.
ALKAN: O PARAYA PİSLİĞİNİ VERMEM
Kurum ve kuruluşların açıkladığı hayvan fiyatlarının çok düşük olduğunu vurgulayan Yetiştirici Mehmet Alkan, açıklanan paraya hayvanın gübresini bile veremeyeceklerini belirtti. Kurban pazarının fiziki durumundan yana eksikliklerini de dile getiren Alkan, “140 bin lira kira veriyoruz. Hilton Oteli’nde kalsak bundan ucuz. Mesela arkadaş geldi0 gün önce.0 gün içinde sefer banyo yaptı. Ulaşımda sıkıntılı şu pazara gelecek bir otobüs yok. Geçen yıl da grev yapıyordu şoförler. Geçen yıl da zaten bunun sıkıntısını çektik. Bir taksi Çiğli’den buraya 500 lira yazıyor. Geçen yıl mesela 20’ye hayvanı sattık, diyelim ki0 bin lira para kazanıp bu yıl 50’ye satıyoruz, yine0 bin lira kazanıyoruz ama0 bin lira ne bu arkadaşı tatmin ediyor ne bizi tatmin ediyor. Mesela bir markete gidiyoruz, geçen geldiğim gün ben Çiğli’ye, manava gittim. Aynı, değişen bir şey yok. 3 tane domates aldım50 lira. Diyanet açıklamış ya. İşte 35 kiloluk kuzu9 bin lira... Alsın kardeşim Diyanet İşleri Başkanı bana9 bin liraya kuzuyu, ben alayım, satayım, para kazanayım. Bunu yetiştireceğim diye uğraşmayayım. Bir vakıf da 6 bin 500 lira olarak açıklamış. Ben bir yıl boyunca çıkan pisliğini vermem 6 bin 500 liraya bu kuzunun. Şurada yırttığımız pantolonla eskittiğimiz ayakkabıyı geri yerine alamıyoruz. Maliyetler çok yüksek” diye konuştu.