Market enflasyonundaki 2025 fırtınası yeni yılda dinecek

KEMAL ÖZKURT - ÖZEL HABER - Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Aralık ayı enflasyon verileriyle birlikte yılın son fiyat tablosu netleşirken, İzmir’de market raflarındaki fiyat artışının ivme kazandığı Ege Perakendeciler Derneği’nin (EGE PERDER) çalışmasıyla ortaya çıktı. TÜİK’e göre 2025 Aralık ayında enflasyon aylık bazda yüzde 0,89, yıllık bazda ise yüzde 30,89 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde EGE PERDER’in İzmir genelinde 176 yerel marketten derlediği ve 285 ürünü kapsayan verilere göre, kentte Kasım ayında yüzde 19,75 olan market enflasyonu Aralık ayında yüzde 23,32’ye yükseldi. Gıda, bakliyat ve unlu mamuller başta olmak üzere temel ürün gruplarında yaşanan artışlar, yılın son ayında market sepetindeki fiyat baskısının belirgin biçimde hızlandığını gösterdi. Ortaya çıkan tabloyu değerlendiren EGE PERDER Yönetim Kurulu Başkanı Feyzi Başdaş, Aralık ayındaki yükselişin önemli bölümünün Kasım ayında yapılan yoğun indirimlerin gecikmeli etkisinden kaynaklandığını belirtti. 2025 yılı genelinde market enflasyonunun ortalama yüzde 29 seviyesinde gerçekleştiğini ifade eden Başdaş, bu oranın TÜİK verilerinin yaklaşık 2 puan altında kaldığını vurguladı. 2026 yılına ilişkin beklentilerini de paylaşan Başdaş, gıda enflasyonunun bir bölümünün yapay olduğunu savunarak, yıl sonunda market enflasyonunun yüzde 15 bandında dengelenmesini beklediklerini kaydetti.

DIŞ ETKENLER NEDENİYLE YÜKSELİYOR

Aralık ayında yaşanan yükselişi değerlendiren Başdaş, “Kasım ayında hemen her sektörde inidimler yapıldı. Biz de aynı şekilde indirimler yaptık. BİRAZ fazla kaçırdık galiba. Bu rakamlar Kasım ayındaki rakamlara yansıyınca enflasyon yüksek çıkmış oldu” dedi. 2025 yılının genel market enflasyonu hakkında da değerlendirmelerde bulunan Başdaş, “2025 yılı ortalama market enflasyonu yüzde 29 bandında. TÜİK’in 2 puan altında. Gıda enflasyonu şu anda ülkemizde yüksek çünkü girdi maliyetleri artınca bu direkt olarak gıdaya yansıyor. Bunun yanı sıra bazı fırsatçı marketler fiyatları yukarı çektikleri için bu da enflasyonu olumsuz etkiliyor. Öte yandan personel giderleri artıyor ve personel verimsiz çalışıyor. Çünkü çalışanlar demoralize olmuş durumda ve bu durum iş performanslarını etkiliyor. Böyle olunca da biz işlerimizi yürütebilmek adına daha fazla personel çalıştırmak zorunda kalıyoruz ve giderlerimiz artıyor” diye konuştu.

YÜZDE 15 SEVİYESİNDE KAPATIRIZ

2026 yılında market enflasyonu beklentilerini de paylaşan Başdaş, “Gıda enflasyonun yüzde 10’u bana göre köpüktür. Giderlerin biraz kısılarak ve fırsatçılara engel olunarak bu yüzde 10’luk kısmın hızlıca düşebileceğini düşünüyorum. 2026 yılının sonunda ise market enflasyonun yüzde 15 bandında kapatmayı bekliyoruz. Çünkü insanlarımız da artık fırsatçılık yapan marketleri görüyor ve oradan alışveriş yapmıyor. Buna dikkat etmek lazım bir markaya bağlı kalarak alışveriş yapılmamalı. Fırsatçılık yaptığını fark ettiğimiz marketlerden vatandaşımız alışveriş yapmamalı. Böyle olunca market enflasyonun bir dengeye oturacağını düşünüyorum. İnşallah 2026 yılı enflasyonun düştüğü üreticinin de tüketicinin de memnun mutlu olduğu bir yıl olur” dedi.

BAKLİYATTA ARTIŞ HIZLANDI

Kasım ayında bakliyat grubuna giren mercimek, nohut, pirinç, bulgur ve bakliyat türevlerinde fiyat artışları ürün bazında yüzde 13 ile yüzde 65 arasında değişti. Açık mercimek, açık bakliyat ve bakliyat paket ürünlerinde yüksek oranlar dikkat çekti. Bu ürünlerin ortalaması alındığında, Kasım ayında bakliyat grubunda yaklaşık yüzde 30–33 bandında bir artış eğilimi oluştu. Aralık ayında ise bu ürün bazlı artışlar, grup geneline net biçimde yansıdı. EGE PERDER verilerine göre bakliyat grubunda yıllık artış yüzde 39,48 olarak hesaplandı.

GIDA FİYATLARI DAHA NET

Kasım ayında gıda grubuna giren süt ürünleri, yağlar, içecekler, şekerleme, yumurta, hazır gıdalar ve temel mutfak ürünlerinde fiyat artışları oldukça parçalı bir yapı sergiledi. Ürün bazında artışlar yüzde 20 ile yüzde 55 bandında yoğunlaşırken, bazı kalemlerde düşüşler de görüldü. Bu tablo, Kasım ayında gıda grubunda yaklaşık yüzde 26-28 bandında bir ortalama artışa işaret etti. Aralık ayında gıda grubunda yıllık artış yüzde 31,72 olarak ölçüldü.

UNLU MAMULLER YÜKSELDİ

Kasım ayında unlu mamuller grubuna giren ekmek, un, makarna, erişte, hamur işi ve unlu paket ürünlerinde fiyat artışları yüzde 22 ile yüzde 64 arasında değişti. Bu ürünler baz alındığında Kasım ayında unlu mamuller için yaklaşık yüzde 30-32 bandında bir artış eğilimi oluştu. Aralık ayında bu eğilim korunmakla kalmadı, hızlandı. EGE PERDER verilerine göre unlu mamuller grubunda yıllık artış yüzde 35,29 olarak hesaplandı.

KASAPTA YÜKSEK SEVİYE

Kasım ayında dana, kuzu, işlenmiş et ve et türevlerinde ürün bazında fiyat artışları yüzde 30–50 bandında seyretti. Dana ürünleri ve kuzu ürünlerinde yüksek oranlar öne çıktı. Bu ürünler birlikte değerlendirildiğinde kasım ayında kasap grubunda yaklaşık yüzde 28–30 bandında bir artış eğilimi oluştu. Aralık ayında kasap grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 25,02 olarak ölçüldü. Bu tablo, Kasım’daki sert ürün artışlarının Aralık’ta bir miktar dengelenmiş olsa da yüksek seviyesini koruduğunu ortaya koydu.

ŞARKÜTERİDE KALICI ARTIŞ

Kasım ayında sucuk, salam, sosis ve şarküteri ürünlerinde fiyat artışları ağırlıklı olarak yüzde 29–44 bandında gerçekleşti. Ürün bazında yapılan hesaplamada kasım ayında şarküteri grubunda yaklaşık yüzde 30–32 bandında bir artış eğilimi oluştu. Aralık ayında şarküteri grubunda yıllık artış yüzde 28,08 olarak hesaplandı. Bu oran, Kasım’daki ürün bazlı artışların Aralık’ta büyük ölçüde korunarak grup geneline yayıldığını gösterdi.

TÜTÜNDE ÜRÜNLERİNDE YÜKSEK SEYİR

Kasım ayında tütün ürünlerinde fiyat artışları ürün bazında yüzde 31 civarında seyretti. Bu oran, Kasım ayı için tütün grubunda zaten yüksek bir seviyeye işaret ediyordu. Aralık ayında tütün grubunda yıllık artış yüzde 31,13 olarak ölçüldü. Böylece tütün ürünlerinde Kasım’dan Aralık’a geçişte yüksek artış seviyesi korunmuş oldu.

GIDA DIŞI ÜRÜNLERDE DÜŞÜŞ

Kasım ayında gıda dışı ürün grubunda tablo oldukça sertti. Pet bakım ürünleri yüzde 103,67, sabun tozları yüzde 108,42, temizlik ve bakım ürünlerinde üç haneli artışlar yaşanırken; bazı ambalaj ve temizlik kalemlerinde ciddi düşüşler görüldü. Kasım ayında gıda dışı grupta yaklaşık yüzde 30–35 bandında bir eğilim ortaya çıktı. Aralık ayında ise bu sert dalgalanma törpülendi ve gıda dışı ürünlerde yıllık artış yüzde 12,11 olarak hesaplandı.

MANAV FİYATLARI SINIRLI KALDI

Kasım ayında manav sebze ve yeşillik grubunda fiyatlar ağırlıklı olarak düşüş yönlü seyretti. Sebze grubunda yüzde -26, yeşillikte yüzde -1 seviyelerinde gerilemeler görülürken, meyve tarafında artışlar yaşandı. Bu tablo Kasım ayında manav grubunda yaklaşık yüzde 5–7 bandında sınırlı bir artış eğilimine işaret etti. Aralık ayında manav grubunda yıllık artış yüzde 5,94 olarak ölçüldü. Böylece manav grubu, Kasım’dan Aralık’a geçişte market sepetini dengeleyen nadir başlıklardan biri olmayı sürdürdü.