Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan kasım ayı verileri, ekonomide farklı yönlerdeki hareketliliği ortaya koydu. Tüketici güven endeksi bir önceki aya göre yüzde 2,4 artışla 86,8 seviyesine çıkarken, imalat sanayisinde mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı 0,2 puan azalarak yüzde 74,1'e indi. Veriler, tüketicilerin gelecek döneme ilişkin beklentilerinde iyileşmeye işaret ederken sanayide üretim kapasitesinin kullanımında sınırlı bir gerileme yaşandığını gösterdi.
TÜKETİCİ GÜVENİNDE YÜKSELİŞ SÜRÜYOR
TÜİK'in açıkladığı tüketici güven endeksi, ekim ayında 84,8 seviyesindeyken kasımda yüzde 2,4 artarak 86,8'e yükseldi. TÜİK ve TCMB işbirliğiyle gerçekleştirilen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarından hesaplanan endekste, özellikle gelecek 12 aya ilişkin beklentilerdeki artış dikkat çekti. Mevcut dönemde hanenin maddi durumunu gösteren endeks, aylık yüzde 0,04'lük sınırlı artışla 68,3'ten 68,4'e çıktı. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi endeksi ise yüzde 3,4 yükselerek 86,4'ten 89,4'e ulaştı. Genel ekonomik duruma ilişkin beklentilerde de artış kaydedildi. Ekim ayında 81,7 olan gelecek 12 aylık döneme ilişkin genel ekonomik durum beklentisi endeksi, kasımda yüzde 2,9 artışla 84,1 olarak hesaplandı.
HARCAMA YAPMA İSTEĞİ ARTTI
Tüketicilerin dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcama eğiliminde de yükseliş görüldü. Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi endeksi, ekimdeki 102,7 seviyesinden kasımda yüzde 2,5 artışla 105,3'e çıktı. Böylece kasım ayında tüketici güven endeksinin alt kalemlerinin tamamında artış yaşandı. En belirgin yükseliş ise yüzde 3,4 ile gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisinde gerçekleşti.
İMALAT SANAYİSİNDE KAPASİTE KULLANIMI DÜŞTÜ
Tüketici güvenindeki yükselişin aksine imalat sanayisinde kapasite kullanım oranları kasım ayında geriledi. TCMB verilerine göre, mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı (KKO-MA), bir önceki aya kıyasla 0,2 puan azalarak yüzde 74,1 oldu. Söz konusu oran, geçen yılın aynı ayındaki seviyesini korudu. Mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranı da ekime göre 0,1 puan düşerek yüzde 74,4 olarak kaydedildi. Bu oran da geçen yılın kasım ayıyla aynı seviyede gerçekleşti. Veriler, imalat sanayisinde kapasite kullanımının yıllık bazda önemli bir değişim göstermediğini, aylık bazda ise sınırlı gerileme yaşandığını ortaya koydu.
DAYANIKLI TÜKETİM VE YATIRIM MALLARINDA GERİLEME
İmalat sanayisindeki kapasite kullanım oranları mal gruplarına göre farklılık gösterdi. Kasım ayında tüketim mallarında kapasite kullanım oranı yüzde 72,3'ten yüzde 72,6'ya yükseldi. Dayanıksız tüketim mallarında yüzde 73,1'den yüzde 73,6'ya, ara mallarda ise yüzde 74,4'ten yüzde 74,5'e çıktı. Buna karşılık dayanıklı tüketim mallarında kapasite kullanım oranı yüzde 68,5'ten yüzde 67,7'ye, yatırım mallarında ise yüzde 73,4'ten yüzde 72,5'e geriledi.
Geçen yılın aynı ayıyla yapılan karşılaştırmada tüketim mallarında kapasite kullanımı yüzde 71,9'dan yüzde 72,6'ya, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 72,4'ten yüzde 73,6'ya yükseldi. Yatırım mallarında da yüzde 71,8'den yüzde 72,5'e artış görüldü. Aynı dönemde dayanıklı tüketim mallarında oran yüzde 69,9'dan yüzde 67,7'ye, ara mallarda ise yüzde 75,2'den yüzde 74,5'e düştü.
EN YÜKSEK ORAN TÜTÜN SEKTÖRÜNDE
Kasım ayında sektörler arasında en yüksek kapasite kullanım oranı yüzde 85,4 ile tütün ürünleri imalatında ölçüldü. Bu sektörü yüzde 83,6 ile ağaç ürünleri, yüzde 83,1 ile kağıt ve yüzde 80,4 ile eczacılık ürünleri imalatı takip etti. En düşük kapasite kullanım oranı ise yüzde 62,7 ile deri sektöründe kaydedildi. Deri sektörünü yüzde 64,1 ile makine ve ekipman, yüzde 68,4 ile içecek imalatı izledi.
Diğer sektörlerdeki kapasite kullanım oranları ise şöyle gerçekleşti:
- Diğer ulaşım araçları: yüzde 78,8
- Elektronik: yüzde 77,5
- Kurulum ve onarım: yüzde 76,0
- Mobilya: yüzde 75,5
- Giyim: yüzde 75,1
- Ana metal: yüzde 75,0
- Gıda: yüzde 73,0
- Motorlu kara taşıtları: yüzde 73,0
VERİLER 1960 İŞ YERİNDEN TOPLANDI
Kasım ayına ilişkin kapasite kullanım oranları, imalat sanayisinde faaliyet gösteren 1960 iş yerinin 2-13 Kasım tarihleri arasında İktisadi Yönelim Anketi'ne verdiği yanıtlar doğrultusunda hesaplandı. Açıklanan veriler, kasım ayında tüketicilerin gelecek döneme ilişkin maddi durum ve ekonomik beklentilerinde iyileşme yaşandığını, buna karşılık imalat sanayisinde kapasite kullanımının aylık bazda sınırlı ölçüde gerilediğini ortaya koydu.