Vatandaşlık maaşı ne kadar, şartları neler? Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) nedir, şartları neler?

Dar gelirli ailelere yönelik yeni sosyal destek modeli Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” adıyla gündeme geldi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütüldüğü belirtilen çalışmanın, hane gelirini belirlenen seviyeye tamamlaması ve ihtiyaç sahiplerine farklı alanlarda destek sağlaması amaçlanıyor.

Taslakta, Türkiye genelinde yaklaşık 2,5 milyon hanenin sistemden yararlanması ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL seviyesine ulaşması öngörülüyor. Söz konusu rakamlar ve uygulama takvimi ise resmî düzenlemelerle kesinleşecek.

VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane halkının toplam geliri belirlenen sınırın altında kaldığında ihtiyaç duyulan alanlarda destek sağlanmasını hedefleyen bir sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.

Model kapsamında yalnızca nakit ödeme değil; barınma, kira, elektrik, doğal gaz, gıda ve çocuk yardımı gibi farklı desteklerin de sunulması planlanıyor. Yardımların, hanelerin gelir durumları ve ihtiyaçları dikkate alınarak şekillendirilmesi amaçlanıyor.

VATANDAŞLIK MAAŞINI KİMLER ALABİLECEK?

Taslak çalışmaya göre sistemden yararlanmanın temel ölçütü, aynı hanede yaşayan kişilerin toplam aylık geliri olacak. Hane gelirinin 23 bin 552 TL olarak belirtilen sınırın altında kalması durumunda destek kapsamına alınma ihtimali bulunacak.

Sistemden emeklilerin de yararlanabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte, yalnızca gelir sınırının altında olmak tek başına kesin hak sahipliği anlamına gelmeyebilir. Nihai şartların ve değerlendirme ölçütlerinin resmî açıklamalarla netleşmesi gerekiyor.

VATANDAŞLIK MAAŞI KAPSAMINDA HANGİ YARDIMLAR VERİLECEK?

GETAD kapsamında hanelerin ihtiyaçlarına göre farklı destek türlerinin uygulanması planlanıyor. Taslakta yer alan yardım başlıkları şöyle:

Konut desteği: Elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak giderlerine yönelik yardımlar

Kira desteği: Kirada yaşayan ve gelir şartlarını karşılayan hanelere destek

Çocuk yardımı: Çocuk bulunan ailelerin ihtiyaçlarına yönelik yardım

Fatura desteği: Elektrik ve diğer abonelik giderlerine katkı

Gıda yardımı: Temel gıda ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik destek

Yardımların miktarlarının ve hangi koşullarda verileceğinin uygulama esaslarıyla belirlenmesi bekleniyor.

YARDIMLAR HANGİ KRİTERLERE GÖRE BELİRLENECEK?

Taslakta, sosyal yardım değerlendirmelerinde mevcut kurumsal verilerden yararlanılması öngörülüyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının kayıtlarının yanı sıra gelir ve mülkiyet bilgileri gibi farklı verilerin değerlendirilmesi planlanıyor.

Hanenin toplam geliri, kira durumu, çocuk sayısı ve bakım ihtiyacı gibi unsurların yardım türünün belirlenmesinde etkili olması bekleniyor.

Desteklerin bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaşması da planlanan modelin başlıkları arasında yer alıyor. Büyükşehirlerde kira desteğinin, kış şartlarının ağır olduğu illerde enerji yardımının, kırsal bölgelerde ise gıda desteğinin öncelik kazanabileceği belirtiliyor. Yaşlıların, sürekli hastalığı bulunanların ve bakıma ihtiyaç duyan kişilerin yaşadığı hanelerin de öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi öngörülüyor.

VATANDAŞLIK MAAŞI KAÇ HANEYE VERİLECEK?

Çalışmaya ilişkin paylaşılan tahminlerde, GETAD kapsamında yaklaşık 2,5 milyon haneye ulaşılması hedefleniyor. Program için öngörülen toplam destek tutarının ise 1,5 trilyon TL seviyesinde olduğu belirtiliyor.

Bu rakamlar, sistemin hayata geçirilmesine ilişkin tahminleri yansıtıyor. Kesin yararlanıcı sayısı ve bütçenin uygulama sürecinde netleşmesi bekleniyor.

VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURULARI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Taslak takvime göre pilot uygulamanın yürütüleceği illerin Aralık 2026'ya kadar açıklanması, ilk destek ödemelerinin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması öngörülüyor.

Pilot uygulamadan elde edilecek sonuçlara göre sistemin 2027 yılı içinde 81 ile yaygınlaştırılması planlanıyor. Ancak bu takvim, resmî açıklamalarla kesinlik kazanacak.

VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURUSU NEREDEN YAPILACAK?

Taslakta başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması öngörülüyor. Başvuruların nasıl yapılacağı, gerekli belgeler ve değerlendirme sürecine ilişkin ayrıntıların uygulama kılavuzuyla açıklanması bekleniyor.

Sisteme kabul edilen hanelerin gelir durumlarının düzenli olarak kontrol edilmesi de planlanan uygulamalar arasında bulunuyor. Gelir sınırının aşılması halinde desteğin sona erip ermeyeceği ve bunun hangi usulle uygulanacağı ise kesinleşecek kurallara bağlı olacak.

Önemli not: GETAD kapsamındaki gelir sınırı, yardım miktarları ve başvuru takvimi bu metinde aktarılan taslak bilgilere dayanıyor. Kesin hak sahipliği koşulları ve ödeme tutarları resmî duyurularla doğrulanmadan kesinleşmiş bilgi olarak değerlendirilmemeli.