Yüksek kira artışları aileleri aynı çatıya taşıdı

KEMAL ÖZKURT – ÖZEL HABER  / TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre hesaplanan kira artış oranı mayıs ayı itibarıyla yüzde 32,43 olarak belirlendi. Buna göre Mayıs ayında kira sözleşmesi yenilenecek konut ve iş yeri sahipleri, kiralarına en fazla bu oranda zam uygulayabilecek. Geçen ay yüzde 32,82 seviyesinde olan bu oran, kademeli düşüşünü sürdürürken, İzmir Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Mesut Güleroğlu piyasadaki durgunluk ve değişen barınma alışkanlıklarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Piyasada konuta yatırımın durma noktasına geldiğini ve sadece nakit gücü olanların alım yapabildiğini belirten Güleroğlu, kredi faizlerinin yüksekliği nedeniyle piyasanın hareketlenemediğini ifade etti. Ekonomik şartların İzmir’deki yerleşim haritasını değiştirdiğini vurgulayan Güleroğlu, “Son iki yıldır durağan seyreden fiyatlar artık basamak basamak yükselmeye başladı. Bu ekonomik baskı, insanları merkezden uzaklaştırırken aile birleşmelerini de beraberinde getiriyor. İnsanların kısabileceği tek kalem kira oldu; kimi köyüne dönüyor, kimi ailesinin yanına yerleşiyor. Tek başına hayat sürmek artık hayal oldu” dedi.

KONUTA YATIRIM YOK

Piyasadaki durgunluğa ve fiyat artış beklentisine değinen Mesut Güleroğlu, “Şu anda konuta yatırım yok. Sadece cebinde nakit parası olan kişiler konuta ulaşabiliyor. Piyasanın hareketlenmesi için konut kredi faiz oranlarının düşmesi ve kredi limitlerinin yukarı çıkması gerekiyor. Şu an döviz üzerinde bir baskı ve dünyada dalgalı bir piyasa var. Savaş sürecinin yansımalarını önümüzdeki aylarda daha net göreceğiz. Genel yapıya bakacak olursak, kira ve fiyat artışlarında yukarıya doğru giden bir trend başladı. Son iki yıldır düz giden çizgi artık basamak basamak yukarı çıkıyor. Dövizdeki bir artış ve piyasalardaki dalgalanma konut fiyatlarına inanılmaz derecede yansır. Mart olmaz, Nisan olur, Mayıs olur ya da Haziran olur ama bir dövizdeki artış ve piyasalardaki bir dalgalanma konuta inanılmaz derecede yansıyor” dedi.

KONKORDATOLAR ARTIYOR

İnşaat firmalarının yaşadığı finansal sıkıntılara ve üretim duraksamalarına dikkat çeken Mesut Güleroğlu, “Konut sürecinde zaten bir artış bekliyoruz, fiyatlar yeteri kadar baskılandı. Dikkat edin, hem büyük markalar hem de büyük inşaat firmaları konkordato ilan etmeye başladı. Bunun nedeni konut üretememeleri ve ürettikleri konutu satamamalarıdır. Sonuç itibarıyla inşaat şirketleri batmıyor, birileri devralıp işe devam edecek ancak zenginlik ve para el değiştirmiş oluyor. Hükümetimizin gayrimenkul sektöründe daha kolaylaştırıcı bir süreci devreye alması gerekiyor. Aksi takdirde bu konkordatolar maalesef daha da artacak” şeklinde konuştu. 

MERKEZDEN KAÇIŞ VAR

İzmir’de kiralık konut piyasasındaki yeni eğilimleri ve bölge tercihlerini açıklayan Mesut Güleroğlu, “Merkezden bir kaçış var. Raylı sistem ne tarafa doğru gidiyorsa o tarafa doğru bir yönelim oluyor. Fransa’daki banliyö sistemi gibi; insanlar araçlarıyla evden gelip raylı sisteme ulaşıyor ve iş yerlerine gidiyorlar. Türkiye’de de sistem böyle olmaya başladı. Menemen ve Asarlık gibi bölgeler bu sayede gelişmeye başladı. Başlangıçta buralarda kiralar ucuzdu ancak talep artınca rakamlar orada da yükselmeye başladı. Şu anda kendi ofislerime baktığımda kiralık sayısı oldukça fazla. Normalde bu dönemde böyle olmaması gerekirdi; hem kiralar yüksek hem de boş ev çok. Bu durum bize hem göçün durduğunu hem de ailelerin artık birleşmeye başladığını gösteriyor. Eskiden geniş aileler bir arada otururdu, sonra 1+1 evlere kadar düştük. Ancak şimdi giderler artınca geriye doğru bir dönüş başladı. İnsanların kısabileceği tek yer kira oldu. Kimisi köyüne dönerek ters göç yapıyor, kimisi de aile yanına dönüyor. Boşanmaların artması da bu süreci tetikliyor; anne veya aile yanına dönüşler yaşanıyor. Tek başına bir hayat sürmek artık biraz hayal gibi” ifadelerini kullandı. 

ENFLASYON DÜŞERSE SIKINTI ÇIKMAZ

Kira artış oranlarındaki değişimin piyasaya etkilerini yorumlayan Mesut Güleroğlu, “Bu ülkede enflasyon var. Süreç içerisinde mal sahipleri yüksek kira almak istiyor, kiracılar da doğal olarak düşük ödemek istiyor; iki taraf da haklı. Bu süreçte daha bu kavgaları göreceğiz gibi duruyor. Ancak enflasyon gerçek anlamda düşüyorsa bir sıkıntı yaşanmaz. Biz geçmişte yüzde 9, yüzde 10 ve yüzde 15 gibi kira artışlarını da gördük, yüzde 90’ları da yaptık. Bu nedenle, enflasyonun düştüğü bir senaryoda piyasada bir sıkıntı çıkmaz” diye belirtti. 

FİYATLAR DÜŞMEZ

Türkiye’de fiyat istikrarının sağlanmasının zorluğuna ve konutun yatırım aracı olarak konumuna değinen Mesut Güleroğlu, “Tüm Türkiye’de fiyat istikrarı diye bir şey olmaz. Çünkü bizde gayrimenkul bir yatırım aracıdır. Avrupalı sadece oturacağı evi alır, parasını ise borsa gibi güvenli limanlarda değerlendirir. Ancak bizde 50 hatta 100 tane dairesi olan kişiler var ve bu sayı azımsanmayacak kadar fazla. İnsanların parayı ekonomiye döndürebilmeleri için enflasyonun ve piyasaların hareketli olması lazım ki süreç o yöne evrilsin. Gayrimenkul hala bizde bir yatırım aracı olarak görüldüğü için fiyatlar hiçbir zaman düşmez” dedi.

YATIRIM ODAĞI RAKAMLARI ARTIRIYOR

Konut sorununa küresel bir pencereden bakan Mesut Güleroğlu, “Avrupa ülkeleri bile bu süreci tam olarak aşabilmiş değil. Ülkemizde konut bir yatırım aracı olarak görüldüğü için rakamlar çok yüksek seyrediyor; ciddi bir konut açığı var ve bu da fiyatları artırıyor. Bu sorunun sadece TOKİ ile çözülmesi, özellikle İzmir gibi yerlerde zor. Örneğin Çeşme’de bir devlet memurunun mevcut kiralarla yaşaması mümkün değil. TOKİ konutları yapılsa bile, orayı alanlar yine yüksek kira isteyecektir. Kira üst sınırı gibi müdahaleler akla gelebilir ancak Anayasamızdaki mülkiyet hakları nedeniyle devlet vatandaşın mülkü üzerinde bu tür bir tasarrufta bulunamaz” diye konuştu.