Türkiye zeytin ve zeytinyağı sektörü, iklim krizinin rekolteye olumsuz yansımaları, yüksek üretim maliyetleri, geçmiş dönemdeki ihracat kısıtlamaları ve uluslararası piyasalardaki talep daralması nedeniyle 2026 yılının ilk altı ayında87 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Sektör, yeni sezona yüksek rekolte beklentisiyle hazırlanırken üretim gücünü markalı ve katma değerli ihracata dönüştürmek için dijital altyapı ve öngörülebilir politikaları önceliğine aldı. Sektörün ilk altı aylık performansını değerlendiren Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, şu ifadeleri kullandı: “2026 yılının ilk altı ayında Türkiye geneli zeytin ve zeytinyağı sektör ihracatımız miktar bazında yaklaşık 59 bin ton, değer bazında ise87 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Geçen yılın aynı dönemine göre toplam sektör ihracatımızda miktar ve değer bazında yüzde 30 oranında bir gerileme yaşanmıştır. Bu gerilemenin temelinde, küresel ölçekte yaşanan iklim krizlerinin rekolte üzerindeki olumsuz yansımaları, artan üretim maliyetleri, geçmiş dönemlerde uygulanan ihracat kısıtlamalarının pazar payımızda yarattığı etkiler ve uluslararası piyasalardaki genel talep daralmaları yatmaktadır.”
EN KESKİN DÜŞÜŞ ZEYTİNYAĞINDA
İhracatın alt kalemlerindeki kırılımları açıklayan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, en büyük kayboluşun zeytinyağında yaşandığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Yeşil zeytin ihracatımız ise miktar bazında yüzde 22 azalışla 9 bin 780 ton, değer bazında yüzde5 azalışla 28 milyon dolar olarak kaydedilmiştir. En belirgin daralma zeytinyağı ihracatımızda yaşanmış; miktar bazında yüzde 52 azalışla yaklaşık1 bin ton ihracat yapılırken, bu ürün grubundan elde edilen döviz geliri yüzde 48 azalışla 57 milyon dolar seviyesinde kalmıştır. Prina yağı ihracatımız ise yüzde 50 azalışla 5 bin 21 ton olmuş,4 milyon dolar gelir elde edilmiştir.”
"YENİ SEZONDA İYİMSERİZ”
Gelecek dönem beklentilerinin oldukça yüksek ve iyimser olduğunu ifade eden Emre Uygun, rafta kalıcı olabilmek adına eski destek mekanizmalarının tekrar açılması gerektiğine işaret ederek şöyle konuştu: “Mevcut görünüm, zeytin ve zeytinyağında yüksek bir rekolteye ve daha güçlü bir üretim sürecine işaret etmektedir. Bu tablo, ülkemizin sahip olduğu kapasiteyi etkin değerlendirmesi, pazarlarda sürekliliği sağlaması ve Türk ürünlerinin uluslararası konumunu güçlendirmesi açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. Bu nedenle yeni sezonda üretim gücümüzü doğru pazarlama stratejileri, öngörülebilir politikalar ve güçlü tanıtım faaliyetleriyle desteklememiz büyük önem taşımaktadır. Sektörümüzün geleceği açısından rekabet gücümüzü koruyabilmemiz ve hedeflerimize ulaşabilmemiz adına bazı başlıkların ivedilikle çözüme kavuşturulması gerektiğine inanıyoruz. Öncelikle, markalı ürünlerle doğrudan nihai tüketiciye ulaşmamız ve rafta kalıcı olabilmemiz için geçmişte uygulanan ihracat desteklerinin yeniden devreye alınması şarttır. Çünkü küresel rakiplerimizle eşit şartlarda rekabet edebilmemiz, ancak devletimizin sağlayacağı bu güçlü destek mekanizmalarıyla mümkündür.”
AB'DEN 60 BİN TONLUK KOTA TALEBİ
Avrupa Birliği'nin uyguladığı sembolik kotanın kaldırılması veya artırılmasının stratejik bir zorunluluk olduğunu vurgulayan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, şu değerlendirmelerde bulundu: “Güncellenecek Gümrük Birliği sürecinde, zeytinyağımıza en az 60 bin tonluk gümrüksüz kota tahsis edilmesi sektörümüz için hayati önem taşımaktadır. Aynı şekilde, Birleşik Krallık ile yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerinde zeytin ve zeytinyağı mutlaka stratejik ürün statüsünde değerlendirilmelidir.”
İSPANYA MODELİ GELİYOR
Sektörde belirsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile iş birliği yaptıklarını duyuran Emre Uygun, hedeflerinin "Yaklaşmakta olan büyük üretim dalgasını geleneksel tahminler yerine teknolojinin ışığında, kesin verilerle yönetebilmektir" diyerek sözlerini şöyle tamamladı: “Bu amaçla, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile bir araya gelerek ilk önemli adımı atmış bulunmaktayız. Enstitümüzün köklü kurumsal birikimiyle yürüttüğümüz verimli istişarelerde, tıpkı İspanya örneğinde olduğu gibi tarladan sıkım tesisine, depolardan ambalaja kadar uzanan tüm süreci şeffaf bir şekilde izleyebileceğimiz entegre bir "Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi"nin kurgulanması üzerine mutabık kaldık.” Dijital takip sisteminin hayata geçmesiyle birlikte kayıt dışılığın engelleneceğini belirten Uygun, gerçek stokların anlık izlenebilmesi sayesinde aşırı fiyat dalgalanmalarına karşı yasaklayıcı değil, tamamen veri odaklı ve öngörülebilir politikaların geliştirileceğini kaydetti.