KEMAL ÖZKURT / Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) Yönetim Kurulu Başkanı Emre Uygun ve yönetim kurulu üyeleri, düzenlenen basın buluşmasında sektörün güncel durumu, ihracat performansı ve yeni döneme ilişkin hedefleri değerlendirdi. Başkan Uygun, sektörün ihracat performansından yeni sezon beklentilerine, maliyet baskılarından Avrupa Birliği kotalarına kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu. Sektör ihracatında yaklaşık yüzde 34 düşüş yaşandığını ancak Türkiye'nin tarihinin en yüksek rekoltelerinden birine hazırlandığını belirten Uygun bu ürün bolluğunun, doğru politikalarla yönetilmediği takdirde üretici için bir fiyat krizine, ihracatçı için ise stok yüküne dönüşebileceğini belirtti. Uygun, yüksek rekoltenin fırsata dönüşebilmesi için tüm ihracat kanallarının açık tutulması, üretici desteklerinin artırılması ve üretici fiyatlarını koruyacak mekanizmaların devreye alınması gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye uyguladığı00 tonluk kotanın artırılması gerektiğini vurgulayan Uygun, hedeflerinin sektör ihracatını yeniden milyar dolar seviyesinin üzerine taşımak olduğunu söyledi.
İHRACAT GELİRLERİNDE YÜZDE 34 DÜŞÜŞ
Sektörün güncel ihracat verilerini paylaşan Uygun, zeytinyağı ihracatında ciddi bir daralma yaşandığını belirtti. Uygun, "31 Mayıs 2026 sonu itibarıyla netleşen sezon verilerimize göre toplam sektör ihracatımız 260 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Geçtiğimiz sezonun aynı dönemiyle kıyasladığımızda, küresel fiyatlardaki gerileme ve iç piyasaya yönelik idari tedbirlerin birikimli etkisiyle toplam ihracat gelirlerimizde yaklaşık yüzde 34 oranında bir düşüş yaşandığını görüyoruz. Bu süreçte sofralık zeytin ihracatımız72,5 milyon dolarla güçlü seyrini korurken, zeytinyağı ihracatımız değer bazında yüzde 62'lik bir düşüşle 69 milyon dolara gerileyerek hem miktar hem de değer bazında ciddi bir daralma ile karşı karşıya kalmıştır. Katma değerli ve ambalajlı ihracat elbette her zaman nihai hedefimizdir; ancak küresel rakiplerimizle rekabet edebilmemiz için dökme ve ambalajlı ürün dengesini yasaklarla değil, serbest piyasa koşullarının işlediği öngörülebilir politikalarla yönetmek zorunda olduğumuz bu rakamlarla bir kez daha açıkça ortaya çıkmıştır" dedi.
EN YÜKSEK REKOLTEYE HAZIRLANIYORUZ ANCAK...
Türkiye'nin tarihinin en yüksek zeytin ve zeytinyağı rekoltelerinden birine hazırlandığını belirten Uygun, ürün bolluğunun doğru politikalarla yönetilmesi gerektiğini söyledi. Uygun, "Ağaçlarımızdaki verimlilik ve doğa, bizlere muazzam bir ürün bolluğunun müjdesini vermektedir. Ancak bu ürün bolluğu, doğru politikalarla yönetilmediği takdirde üretici için bir fiyat krizine, ihracatçı için ise stok yüküne dönüşebilir. Bu devasa rekolteyi katma değere dönüştürebilmemiz için dökme, varilli veya ambalajlı ayrımı yapılmaksızın tüm ihracat kanallarının açık kalması sektörümüzün geleceği için çok önemlidir. İhracatçının önünü görebilmesi ve uluslararası alıcılarla uzun vadeli büyük tonajlı kontratlar imzalayabilmesi için bu güvence hayati önemdedir. Bolluk döneminde iç piyasada üretici fiyatlarının maliyetlerin altına düşmesini engelleyecek, aynı zamanda dış pazarlarda rekabetçi fiyatlarla agresif bir pazarlama yapmamızı sağlayacak esnek mekanizmalar devreye alınmalıdır. Bununla birlikte, tarlada zorlu şartlar altında üretim yapan çiftçimizin korunması adına zeytin ve zeytinyağına yönelik üretici desteklerinin acilen artırılması da bu sürecin en kritik parçasını oluşturmaktadır" dedi.
MALİYETLER VE FİNANSMAN BASKISI ARTIYOR
Üretici ve ihracatçıların artan maliyetler nedeniyle zor bir süreçten geçtiğini ifade eden Uygun, sektörün en önemli taleplerinden birinin finansmana erişim olduğunu belirtti. Uygun, "Enerji, işçilik, sulama, hasat, ambalaj, lojistik ve finansman giderlerindeki durdurulamaz yükseliş; üreticilerimiz, sanayicilerimiz ve ihracatçılarımız üzerinde ağır bir maliyet baskısı oluşturmaktadır. Bu maliyet artışlarının döviz kuru gelişmeleriyle dengelenemediği dönemlerde, ihracatçılarımızın uluslararası pazarlarda rekabetçi fiyat sunabilmesi imkânsız hale gelmektedir. Özellikle önümüzdeki büyük rekolteyi dünyaya pazarlarken rakiplerimizle fiyat savaşına girebilmemiz için öngörülebilir bir kur politikası şarttır. İhracatçının mevcut pazarlarını koruyabilmesi ve yeni rekolteye pazar bulabilmesi için maliyet-kur dengesinin sektörün ihtiyaçları gözetilerek acilen yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir" diye konuştu.
ZEYTİNYAĞINDA DİJİTAL TAKİP SİSTEMİ ÇAĞRISI
Sektörün veri temelli yönetilmesi gerektiğini vurgulayan Uygun, dijital takip sistemi için çalışma başlattıklarını açıkladı. Uygun, "Tarımda tahminlerle değil, verilerle yönetilen bir döneme geçmek zorundayız. Eksik veya hatalı rekolte verileri, sektörümüz açısından telafisi güç zararlar doğurabilecek yanlış politikaların temelini oluşturmaktadır. Bu amaçla Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile geçtiğimiz günlerde bir araya gelerek ilk önemli adımı attık. Tıpkı İspanya’daki örnekte olduğu gibi tarladan sıkım tesisine, depolardan ambalaja kadar uzanan tüm süreci şeffaf bir şekilde izleyebileceğimiz entegre bir Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi'nin kurgulanması üzerine fikir alışverişinde bulunduk. En yakın zamanda hazırladığımız taslağı Tarım Bakanlığı’na sunacağız" ifadelerini kullandı.
AB KOTASI 60 BİN TONA ÇIKARILMALI
Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye uyguladığı zeytinyağı kotasının yetersiz olduğunu belirten Uygun, desteklerin artırılması çağrısında bulundu. Uygun, "Avrupa Birliği, Kuzey Afrika'daki rakip üretici ülkelere on binlerce tonluk gümrüksüz giriş avantajı sağlarken, ülkemize yıllık yalnızca sembolik00 tonluk bir kota uygulamaktadır. Bu açık negatif ayrımcılığın ortadan kaldırılması için, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi süreçlerinde bu kotanın en az 60 bin tona çıkarılması yönünde devlet düzeyinde kararlı bir ticaret diplomasisi yürütülmelidir. Dünyanın ikinci büyük üreticisine00 ton kota, ticaretin ruhuna da gerçeklerine de uygun değildir. Firmalarımızın rekabet gücünü koruyabilmesi için, 2022 yılında kaldırılan ihracat sübvansiyonlarının yeni bir destek yöntemi ile acilen yeniden devreye alınmasını hayati önemde görüyoruz. Temel hedefimiz sektör ihracatımızı yeniden milyar dolar seviyelerine ve üzerine çıkarmaktır" dedi.