“Çerçeve yasa nedir, neleri kapsar?” sorusu, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemindeki kapsamlı kanun teklifleriyle birlikte merak edilen başlıklar arasında yer alıyor. Birden fazla kanunda değişiklik yapılmasını öngören düzenlemeler, kamuoyunda çoğu zaman “çerçeve yasa” olarak ifade ediliyor. Peki Çerçeve Yasa nedir, hangi düzenlemeleri içeriyor? Çerçeve yasanın TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilmesinin ardından kapsamı ve işleyişine ilişkin detaylar araştırılmaya başlandı. İşte çerçeve yasa hakkında bilinmesi gerekenler...
ÇERÇEVE YASA NEDİR? ÇERÇEVE YASA NELERİ KAPSIYOR?
PKK/KCK ve bağlantılı yapılanmaların silah bırakması ve fiili faaliyetlerinin sona erdiğinin tespit edilmesi halinde uygulanacak hukuki sürece ilişkin yeni düzenlemenin ayrıntıları netleşti. Teklifte, belirli suçlar bakımından devam eden soruşturma ve davalar ile kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazının belirli sürelerle ertelenmesine yönelik hükümler yer alıyor.
Düzenleme; örgütü kurma veya yönetme, örgüt üyeliği, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası gibi suçların yanı sıra örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen bazı suçları ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki fiilleri de kapsıyor.
Teklifte, uygulamanın PKK/KCK'nın faaliyetleriyle bağlantılı suçlarla sınırlı tutulması öngörülüyor. Örgütün silah bırakmasının ve fiili varlığının sona erdiğinin tespit edilmesinin ardından soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerine ilişkin özel bir hukuki mekanizma oluşturulması amaçlanıyor.
"BAĞLI BÜTÜN" İFADESİ DEĞİŞTİRİLDİ
Teklifin ikinci maddesinin görüşmeleri sırasında AK Parti ve MHP milletvekillerinin sunduğu önerge kabul edildi. Bu değişiklikle birinci fıkranın (a) bendindeki “bağlı bütün” ifadesi, “bununla bağlantılı her türlü” şeklinde yeniden düzenlendi.
Böylece düzenlemede geçen “örgüt” kavramının PKK/KCK ile bağlantılı her türlü yapılanmayı kapsaması, “Kurul” ifadesinin ise teklifin ilerleyen maddelerinde oluşturulması öngörülen kurulu ifade etmesi sağlandı.
KASTEN ÖLDÜRME SUÇU DÜZENLEME DIŞINDA
Teklifte belirli mahkumiyetler için infaz ertelemesi öngörülürken örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları kapsam dışında bırakıldı.
Buna göre, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik birimlerince belirlenmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla Resmi Gazete'de yayımlanması şartıyla bazı hükümlüler için infazın ertelenmesi gündeme gelecek.
Ancak örgüt faaliyetleri kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar bu kapsamdan yararlanamayacak.
Toplam cezası5 yıl veya daha az olanların infazının 5 yıl,5 yıldan fazla hapis cezası bulunanlar ile müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların infazının ise0 yıl süreyle ertelenebilmesi öngörülüyor. Bu kararlar infaz hakimince verilecek.
Erteleme döneminde yeniden terör suçu işlenmesi halinde karar kaldırılacak ve cezanın infazına devam edilecek.
ERTELEME KARARINA İTİRAZ HAKKI
İnfazın ertelendiği süre boyunca dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ve deliller korunmaya devam edecek.
Müsadere kapsamında bulunan eşya ve mal varlıkları için tasfiye kararı alınabilecek ve elde edilen gelir Hazine'ye aktarılacak.
Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından verilen erteleme kararlarına karşı iki hafta içinde sulh ceza hakimliklerine itiraz edilebilecek.
Ayrıca MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenmiş ve düzenleme kapsamında bulunan suçlara yönelik, bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların Kurul iznine tabi olması öngörülüyor.
TUTUKLAMA VE ADLİ KONTROL YENİDEN DEĞERLENDİRİLECEK
Erteleme kapsamına giren suçlarla bağlantılı olarak uygulanmış tutuklama ve adli kontrol tedbirleri, yetkili mahkeme, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından yeniden ele alınabilecek.
Şartların oluşması halinde bu tedbirlerin kaldırılması mümkün olacak. İstinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar bakımından bozma kararı verilerek dosyaların yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesinin de önü açılabilecek.
YENİ TERÖR SUÇU İŞLENİRSE ERTELEME SONA ERECEK
İnfaz erteleme kararları özel bir kayıt sisteminde tutulacak. Bu kayıtlara yalnızca soruşturma veya kovuşturma kapsamında Cumhuriyet savcısı, hakim ya da mahkemenin talebi doğrultusunda erişilebilecek.
Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde karar kaldırılacak ve ilgili soruşturma veya dava kaldığı yerden devam edecek.
Yeni suç nedeniyle mahkumiyet verilmesi halinde önceki cezanın infazı da ertelenmeyecek ve mahkumiyetin tüm hukuki sonuçları uygulanacak.
Buna karşılık erteleme süresinin yeni bir suç işlenmeden tamamlanması halinde soruşturma aşamasındaki dosyalar için kovuşturmaya yer olmadığı, dava aşamasındaki dosyalar için ise düşme kararı verilmesi öngörülüyor.
SÜRECİ YENİ KURUL TAKİP EDECEK
Düzenlemenin uygulanmasını takip etmek ve kurumlar arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması planlanıyor.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.
Kurul gerektiğinde alt komisyonlar kurabilecek ve ilgili kamu kurumlarının temsilcilerini toplantılara çağırabilecek.
Örgütün tasfiyesine ilişkin gelişmeleri düzenli aralıklarla değerlendirecek olan kurul, ihtiyaç halinde adli, idari veya yasal düzenleme yapılmasını talep edebilecek.
Ayrıca infazı ertelenen kişilerin durumunu takip edecek kurul, belirli sürelerin tamamlanmasının ardından soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyetlerden kaynaklanan hak yoksunluklarının kaldırılması için ilgili yargı mercilerine başvurabilecek.
Kurul çalışmalarına ilişkin TBMM'ye düzenli bilgi verilmesi ve Meclis bünyesinde ayrıca bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor.
TESLİM EDİLEN SİLAH VE MALZEMELER KAYDA ALINACAK
Düzenleme kapsamında örgüt mensupları tarafından teslim edilen veya beyan edilen silah, mühimmat, araç, ekipman, patlayıcılar ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Bu kayıt ve işlemlerin nasıl yürütüleceğine ilişkin ayrıntılar, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri ve Milli Savunma bakanlıkları tarafından belirlenecek.
BAŞVURU İÇİN 6 AYLIK SÜRE
Düzenlemeden yararlanmak isteyen kişiler için başvuru süresi de belirlendi. MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içerisinde ilgili kişiler bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı başvuru yapabilecek.
GÖREV YAPANLARA HUKUKİ KORUMA
Teklifte, uygulamanın yürütülmesinde görev alacak kamu görevlilerinin hukuki durumuna ilişkin de düzenleme bulunuyor.
Kanunun amaçları doğrultusunda kendilerine verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumlulukla karşı karşıya kalmaması öngörülüyor.
Düzenlemenin kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi ve hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesi planlanıyor.
Teklifin TBMM Genel Kurulu'nda0 Ağustos Pazartesi günü görüşülmesi bekleniyor.