Aşkı için zirveye tırmandı: Düldül Dağı’nda keşfedilen yeni çiçeğe eşinin adını verdi!

Osmaniye’nin Düziçi ilçesinde yer alan Düldül Dağı'nın sarp kayalıklarında, bilim dünyası için tamamen yeni bir bitki türü keşfedildi. Mali Müşavir, doğasever ve amatör botanikçi Mehmet Çelik tarafından 2019 yılından bu yana takip edilen ve Ege Üniversitesi (EÜ) Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yürütülen ortak çalışmalarla literatüre kazandırılan bu eşsiz çiçeğe, keşfi yapan Mehmet Çelik'in eşi Sumru Çelik'e ithafen 'Saxifraga sumruae' adı verildi. Türkçe bilimsel adı 'Düldül Taşkıranı' olan ve dünyada yalnızca 250 kökü kalan bu benzersiz bitki, aynı zamanda bölgedeki kontrolsüz teleferik çalışmaları nedeniyle daha keşfedilir keşfedilmez yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

DÜNYADA SADECE O DAĞIN ZİRVESİNDE

Biyolojik çeşitlilik açısından Türkiye'nin en önemli dağ silsilelerinden biri olan Amanos Dağları’nın bir uzantısı konumundaki Düldül Dağı, bu keşifle birlikte dünya literatüründe yerini sağlamlaştırdı. Bitkinin keşif süreci ve popülasyon detayları hakkında önemli bilgiler veren Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yeni türün sarp kayalıkların çatlaklarında, zirveye yakın bin 800 ile 2 bin 200 metre aralıklardaki kalker kayalıklarda tutunduğunu belirtti. Taşkıranların dünya genelinde yaklaşık 480-500 tür olarak yayılış gösterdiğini söyleyen Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Türkiye'deki zenginliğe dikkat çekerek şu verileri paylaştı: "Ülkemizde yaklaşık olarak 23 türü vardı, bu türle beraber sayısı 24'e çıktı. Düldül Taşkıranı ile beraber bunlardan 5 tanesi ülkemize endemik olan bitkiler olarak listeye girdi. Düldül Dağı, biyoçeşitlilik açısından çok önemli bir nokta. Üzerinde barındırdığı onlarca endemik bitki türü bulunmaktadır. Bunlardan 7 tane endemik ise dünyada sadece Düldül Dağı'nda yayılışı olan nokta endemikleridir. Düldül Taşkıranı'nın keşfi ile Düldül Dağı'na has endemik sayısı 8 oldu. Bu 8 endemiğin hemen hepsi dağın zirvesinde" 

"TELEFERİK ÇALIŞMALARI HABİTATA ÇOK CİDDİ ZARAR VERİYOR"

Yeni keşfedilen bu nadide türün geleceği, insan eliyle yürütülen projeler ve küresel sorunlar nedeniyle büyük bir risk altında. Dağın zirve hattındaki doğal dengenin bozulmaması gerektiğine vurgu yapan Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yerel yönetimlere ve koruma kurullarına şu sözlerle acil çağrıda bulundu: "Teleferik çalışmaları esnasında bu habitatlar çok ciddi zarar görmekte. Bu bitkinin tür kök sayısına baktığımızda 250 kadar bireye rastladık. Burada küçük bir alanda bile yapılan bir tahribat bitki de çok önemli bir sıkıntıya neden olabilecek düzeydedir. Bu anlamda teleferik çalışmaları esnasında çalışmayı üstleniciler, yerel yönetim ve milli parklar açısından bu dağa has olan 8 endemik türle beraber koruma altına alınması oldukça önemli. Çünkü tehlike altında olan bir bitki. 250 köke sahip olması ve sadece dağın zirvesinde bulunması, bir de insan tehdidinin bulunması bitkinin her an neslinin tükenebileceğini göstermektedir. Küresel iklim krizi de özellikle yüksek dağdaki bu bitkilerin popülasyonları üzerine çok ciddi etkiler göstermekte. Zaten küresel ısınma tehdidi varken bir yandan da teleferik nedeniyle habitatlarının bozulması ciddi anlamda bitkinin neslini tehlike altında bırakıyor"

"GÖRÜLMEYE DEĞER BİR BİTKİ"

Düldül Dağı'nın zorlu coğrafyasında adeta bir iğneyle kuyu kazarak bu bitkiyi dünyaya tanıtan Mali Müşavir, doğasever ve amatör botanikçi Mehmet Çelik, bitkiyi ilk gördüğü andan beri yaşadığı heyecanı ve bitkinin karakteristik yapısını şu sözlerle aktardı: "Uzun süre araştırdıktan sonra Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yeni bir tür olarak kazandırdık. Bitki sarp kayalıkların çatlaklarında yetişiyor, Türkçe adı Taşkıran. Çalışmalar sonucunda bitkiye eşime ithafen 'Saxifraga sumruae' adını verdik. Türkçe adını Düldül Taşkıran koyduk. Bitki taşların kayaların arasında altında, sert bir yaprak yapısı var, onun üzerinde 5-6 cm yüksekliğinde boy veren çiçekler açan bir bitki. Ulaşılması ve görülmesi zor ama görülmeye değer bir bitki."