Vakfıkebir Belediye Başkanı Fuat Koçal, ilçede yaklaşık 120 yıldır geleneksel yöntemlerle ve el emeğiyle hazırlanan “Vakfıkebir kara kilidi”nin Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendiğini duyurdu. Vakfıkebir ekmeği ve külek peynirinin ardından kara kilidin de tescil almasıyla ilçenin coğrafi işaretli ürünlerinin sayısı 3’e yükseldi.
Kendine has kilit sistemi ve büyük demir anahtarlarıyla öne çıkan kara kilit, geçmişten günümüze usta eller tarafından üretiliyor. Daha çok ev, samanlık, serendi ve merek kapılarında kullanılan bu geleneksel kilidin, sağlam yapısı ve karmaşık mekanizması nedeniyle deneyimli çilingirler tarafından bile açılmasının zor olduğu belirtiliyor.
‘MUTLAKA ANAHTARINI BULMAK ZORUNDASINIZ’
Vakfıkebir’e üçüncü coğrafi işaretli ürünü kazandırmanın mutluluğunu yaşadıklarını dile getiren Koçal, tescilin kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması noktasında son derece önemli olduğunu belirtti.
Koçal konuya ilişkin yapmış olduğu açıklamasında, “Çok mutluyuz. Bir ürünümüzü daha tescillemiş olduk. Kültürümüzü gelecek nesillere aktarmak adına bir ürünü daha tescilledik. İnşallah devamı da gelecek. Kara kilidimiz çok önemlidir. 120 yıldır burada üretimi ve ihracatı yapılıyor. Ticari anlamda da yoğun talep oluyor. İnşallah başka ürünlerimizin de tescilini alacağız. Kara kilidi sadece kendi anahtarı açabiliyor. Onun haricinde hiçbir çilingir o kilidi açamaz. Mutlaka anahtarını bulmak zorundasınız. Böyle bir ürünü gelecek nesillere aktarmak ve kültürümüzü yaşatmak adına tescil aldığımız için mutluyuz. Biz coğrafi işaret için başvurumuzu 13 Ocak 2026 tarihinde yapmıştık; ürünümüz tescillendi. 120 yıldır devam eden ve usta el işçiliği ile yaşattığımız bu ürünümüze bugün tescillemiş olduk. Çok mutluyuz” ifadelerini kullandı.
VAKFIKEBİR’İN TESCİLLİ ÜRÜNLERİ NELER?
Trabzon’un Vakfıkebir ilçesi, yöresel mutfağı ve geçmişten günümüze aktarılan zanaatlarıyla ön plana çıkıyor. İlçeyle özdeşleşen Vakfıkebir Ekmeği ve Vakfıkebir Külek Peyniri, coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alınan yerel değerler arasında bulunuyor. Yaklaşık 120 yıllık bir geçmişe sahip olan Vakfıkebir Kara Kilidi de coğrafi işaret tescili alan ürünler arasına girdi. Böylece ilçenin geleneksel lezzetleri ve el emeğiyle üretilen kültürel mirası daha fazla tanınma fırsatı buldu.
Vakfıkebir’in öne çıkan üç tescilli ürünü şöyle sıralanıyor:
1. VAKFIKEBİR EKMEĞİ
Vakfıkebir’in simgesi haline gelen yöresel ekmek, iri boyutlu somunları ve bayatlamadan uzun süre dayanabilmesiyle tanınıyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu ekmek, ilçenin gastronomi kültüründe önemli bir yere sahip. Vakfıkebir Ekmeği, 3 Ağustos 2018 tarihinde coğrafi işaretle tescil edildi. Tescil işlemi Vakfıkebir Belediyesi tarafından gerçekleştirildi.
2. VAKFIKEBİR KÜLEK PEYNİRİ
Vakfıkebir’in yöresel tatları arasında yer alan Külek Peyniri, kendine has hazırlanışı ve uzun süreli olgunlaştırma süreciyle diğer peynirlerden ayrılıyor. İnek ya da koyun sütünden elde edilen peynir, çökelekle birlikte ahşap küleklerin içerisine kat kat yerleştiriliyor. Daha sonra geleneksel yöntemlerle toprak altında veya fındık kabukları arasında 3 ila 6 ay boyunca olgunlaşmaya bırakılıyor.
Yöreye özgü bu peynir, 25 Mayıs 2021 tarihinde coğrafi işaret tesciliyle koruma altına alındı.
3. VAKFIKEBİR KARA KİLİDİ
İlçenin geleneksel demircilik kültürünü yansıtan Vakfıkebir Kara Kilidi, yaklaşık 120 yıldır el işçiliğiyle üretiliyor. Özellikle İshaklı Mahallesi’nde geçmişten beri yapılan bu kilit, farklı mekanizması ve iri demir anahtarıyla dikkat çekiyor.
Geçmişte evlerin, samanlıkların ve tarımsal ürünlerin muhafaza edildiği yapıların kapılarında kullanılan kara kilit, ustadan çırağa aktarılan üretim geleneğiyle günümüze ulaştı. Coğrafi işaret tesciliyle birlikte bu geleneksel zanaat ürününün yöreyle olan bağı ve kültürel değeri de koruma altına alınmış oldu.