Uyuşturucuyla mücadele operasyonlarının sıklaşması ve kurumsal risk yönetimi ihtiyacı, iş dünyasını harekete geçirdi. Başta Tüpraş, TCDD ve savunma sanayi devleri olmak üzere birçok kuruluş; stajyerlerden kıdemli çalışanlara kadar herkes için "madde testi"ni zorunlu kriter haline getirdi. 2.200 TL’den başlayan test ücretleri ve "mobil numune ekipleri" ile laboratuvar sektörü yeni bir pazar alanına dönüşürken, uzmanlar uygulamanın hem iş güvenliği hem de hukuksal boyutuna dikkat çekiyor.
Şirketler uyuşturucu testi şartını yaygınlaştırıyor
Uyuşturucuyla mücadele operasyonlarının artması ve kurumsal risk yönetimi anlayışının güçlenmesi, iş dünyasında yeni uygulamaları beraberinde getirdi. Başta Tüpraş ve TCDD olmak üzere birçok büyük kurumun işe alımlarda madde testini zorunlu kriter haline getirdiği öğrenildi.
Savunma ve havacılık sanayiinde faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kuruluşlarda da hem yeni işe alımlarda hem de mevcut çalışanlara yönelik kontrollerin daha sistematik hale getirildiği ifade ediliyor.
Enerji, lojistik, ağır sanayi, güvenlik, sağlık ve yazılım sektörleri uygulamanın en hızlı yayıldığı alanlar arasında yer alıyor.
İstanbul’da günde 20 bin uyuşturucu testi talep ediliyor
Sektör temsilcilerine göre yalnızca İstanbul’da her gün 20 binden fazla işveren talepli madde tarama testi yapılıyor. Artan talep, laboratuvarlar arasında rekabeti de artırdı.
Birçok laboratuvar Google üzerinden reklam vererek üst sıralarda yer almaya çalışırken, bazı firmalar “SGK’lıya indirim” kampanyaları düzenliyor. Örneğin Galenlab isimli bir laboratuvarın bu başlıkla verdiği ilanlar, sektörün ulaştığı boyutu gözler önüne serdi.
Laboratuvarlar ayrıca kurumsal paketler, toplu test anlaşmaları ve “mobil numune ekipleri” hizmeti sunmaya başladı. Bu ekipler iş yerlerine giderek numune alımı yapabiliyor.
Test ücreti 2.200 TL’den başlıyor
Laboratuvar kaynaklarına göre bağımlılık yapıcı madde testlerinin piyasa fiyatı ortalama 2.200 TL seviyesinde. Ancak toplu anlaşmalarda fiyatların daha aşağı çekilebildiği belirtiliyor. Testler genellikle idrar, kan veya tükürük analizi yöntemiyle gerçekleştiriliyor.
Küresel ölçekte de benzer uygulamalar dikkat çekiyor. ExxonMobil, BP, UPS ve FedEx gibi şirketlerde madde testleri uzun süredir standart işe alım prosedürleri arasında yer alıyor.
Hukuki boyutu ne?
Uzmanlara göre işverenlerin adaylardan madde testi talep etmesi tamamen yasak değil. Ancak test talebinin işin niteliğiyle bağlantılı olması, adayın açık rızasının alınması ve sonuçların gizliliğinin korunması gerekiyor.
Test sonuçları, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında yalnızca test yapılan kişiye teslim ediliyor. İşverene iletilmesi için adayın açık onayı gerekiyor. Sonuçlar genellikle kapalı zarfla kişiye veriliyor veya dijital ortamda yalnızca kişisel erişime açılıyor.
Hukukçular, işyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulmasının İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında değerlendirilebileceğini ve bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı bulunduğunu hatırlatıyor. Yetkililer ise yapılan testlerin cezai bir işlem doğurmadığını, yalnızca işe uygunluk değerlendirmesinde kullanıldığını vurguluyor.
(Alındığı Kaynak: Sabah)