İşten çıkarıldı, geçmişe dönük TİS hakları verilmedi: AYM’den  işçi için ihlal kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), Bursa’da bir fabrikada çalışırken sendika yetki uyuşmazlığı nedeniyle geciken Toplu İş Sözleşmesi'nin (TİS) imzalanmasından yararlanamayan işçiyi haklı bularak, sendika hakkı ihlali nedeniyle tazminata hükmetti. İşçi, 2014 yılında işten çıkarılmasının ardından, 2015'te imzalanan TİS'ten faydalanamayacağını belirterek başvuruda bulunmuştu. Yüksek Mahkeme, bu durumu anayasal bir hak ihlali olarak değerlendirerek işçiye 34 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Karar, benzer durumda olan binlerce işçi için önemli bir emsal oluşturdu.

İŞÇİYE 34 BİN LİRA MANEVİ TAZMİNAT ÖDENMESİ

Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, Bursa'daki bir iş yerinde 2007'de çalışmaya başlayan işçi, 2014'te işten çıkarıldı. İşten çıkarılmasının haklı bir sebebinin bulunmadığını belirten işçi, işe iade davası açtı ancak "diğer işçilere sataşma" kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle davası reddedildi.
İş yerinde faaliyet gösteren iki sendika arasındaki yetki anlaşmazlığı nedeniyle 2012 ile 2014 arasını kapsayan dönemde TİS imzalanamadığını, işten atılmasından sonra 2015'te TİS imzalandığını belirten işçi, geriye dönük haklarının verilmesi isteminin de reddedilmesi üzerine hak ihlali iddiasıyla AYM'ye başvurdu.

Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, başvurucu işçinin Anayasa'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Bursa 4. İş Mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Ayrıca işçiye 34 bin lira manevi tazminat ödenmesi kararlaştırıldı.

KARARIN GEREKÇESİNDEN

AYM'nin kararında, Anayasa'nın 53. maddesinde ekonomik ve sosyal durum ile çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla işçiler ve işverenlerin TİS yapma hakkına sahip olduğu kaydedildi.

TİS yapma hakkının sendikalar vasıtasıyla kullanılabileceğine işaret edilen kararda, "işçilerin kısmen veya tamamen TİS'ten yararlanamamasına yol açan uygulama veya yorumların Anayasa'ya aykırı olduğu" vurgulandı.

Kararda, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereği, TİS'in imza ve yürürlük tarihleri arasında iş sözleşmesi sona eren işçilerin de iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar yararlanma hakkının olduğu bildirildi.

Başvuru konusu olayda, anayasal ve yasal güvencelere aykırı olarak başvurucu işçinin 2012 ile 2014 arasındaki döneme ait TİS'in 2015'te imzalanması nedeniyle haklarından faydalandırılmadığı belirtilen kararda, bunun TİS'e eklenen "sadece iş yerinde çalışanların yararlanabileceği" yönündeki hüküm olduğu ifade edildi.

Mevcut durumun Anayasa'ya aykırı olduğu ve hak ihlali sonucunu doğurduğuna dikkati çekilen kararda, şu ifadeler yer aldı:

"Başvurucu, kapsam dışı bırakılarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihe kadar olan TİS hükümlerinden yararlandırılmamıştır. Buna karşın mahkemelerce ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya konulmadan başvurucunun davasının reddedilmesi, sendika hakkının gerektirdiği etkili yargısal inceleme bağlamında devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."