GÜNDEM

Merkezi yönetim bütçe dengesini açıkladı: Eylülde dev açık!

Merkezi yönetim bütçesi eylül ayında 532,2 milyar lira açık verdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın açıkladığı bütçe uygulama sonuçlarına göre; ocak-eylül döneminde bütçe giderleri 13,9 trilyon liraya ulaşırken, toplam bütçe açığı 1 trilyon 840 milyar lirayı geçti.
Yazı Boyutu

Eylül ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri 1 trilyon 253,1 milyar lira, giderleri ise 1 trilyon 785,4 milyar lira olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayına kıyasla giderlerdeki %34,1'lik artış dikkat çekerken, 9 aylık dönemde gelirler %34,5 yükseliş gösterdi.

EYLÜLDE GİDERLER GELİRLERİ AŞTI

Eylül ayında bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 22,7 artarak 1 trilyon 253 milyar 149 milyon Türk Lirası oldu. Bütçe giderleri ise aynı dönemde yüzde 34,1 artışla 1 trilyon 785 milyar 391 milyon Türk Lirası’na çıktı.

Böylece eylül ayında bütçe giderleri, bütçe gelirlerini 532 milyar 242 milyon Türk Lirası aştı.

9 AYLIK BÜTÇE AÇIĞI 1,84 TRİLYON TÜRK LİRASI

Ocak-eylül döneminde bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34,5 artarak 12 trilyon 107 milyar 800 milyon Türk Lirası’na ulaştı.

Bütçe giderleri ise aynı dönemde yüzde 36,4 yükselerek 13 trilyon 948 milyar 130 milyon Türk Lirası oldu. Dokuz aylık dönemde gelir ve giderler arasındaki fark 1 trilyon 840 milyar 330 milyon Türk Lirası olarak kaydedildi.

Faiz hariç bütçe giderleri, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 36,7 artarak 11 trilyon 697 milyar liraya çıktı. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı yüzde 72 olarak hesaplandı.

Personel giderleri, söz konusu dönemde yüzde 40,2 artışla 3 trilyon 841 milyar 30 milyon lira olurken personel giderleri için bütçede öngörülen 4 trilyon 907 milyar 309 milyon lira ödeneğin yüzde 78,3'ü kullanıldı.

Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, bu dönemde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 44,3 artarak 484 milyar 741 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 599 milyar 691 milyon lira ödeneğin yüzde 80,8'i kullanılmış oldu.

Ocak-eylül döneminde, mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 1 trilyon 249 milyar 568 milyon lira ödeneğin yüzde 76,7'si harcandı. Bu dönemde yüzde 45 yükselişle 958 milyar 93 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.

Cari transferler, yüzde 32,1 artarak 5 trilyon 30 milyar 822 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 6 trilyon 870 milyar 794 milyon lira ödeneğin yüzde 73,2'si kullanıldı.

Söz konusu dönemde, 883 milyar 19 milyon lira sermaye gideri, 222 milyar 668 milyon lira sermaye transferi yapıldı. Borç verme giderleri 276 milyar 627 milyon lira olarak hesaplandı.

Faiz giderleri, yüzde 35,4 artarak 2 trilyon 251 milyar 130 milyon lira oldu.

Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise geçen yılın ocak-eylül döneminde 9 trilyon 4 milyar 924 milyon lira iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı. Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin ocak-eylül dönemi gerçekleşme oranı 2025'te yüzde 70,3 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 74,4'e yükseldi.

Vergi gelirleri tahsilatı, söz konusu dönemde geçen yılın ocak-eylül dönemine göre yüzde 34,2 artarak 10 trilyon 401 milyar 981 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 75,2 olarak kayıtlara geçti.

Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri de yüzde 38,1 artarak 1 trilyon 390 milyar 478 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 244 milyar 777 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 70 milyar 564 milyon lira olarak belirlendi.

Vergi türleri itibarıyla ocak-eylül döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre gelir vergisi yüzde 48,5, kurumlar vergisi yüzde 45,3, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 37,3, özel tüketim vergisi yüzde 3,1, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 36,2, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 30,2, damga vergisi yüzde 50,7, harçlar yüzde 65,9 ve diğer vergi gelirleri yüzde 26,7 arttı.