PET şişelerde yeni dönem! Eskisi gibi görünmeyecekler

Avrupa Birliği’nde tek kullanımlık plastiklerin kullanımını azaltmaya yönelik düzenlemeler kapsamında PET şişelerin üretiminde de yeni bir döneme geçiliyor. Daha önce 3 litreye kadar olan belirli tek kullanımlık içecek ambalajlarında kapakların şişeye bağlı kalması şartı getirilirken, yeni uygulamalar bu kez şişelerin üretiminde kullanılacak geri dönüştürülmüş plastik miktarına odaklanıyor.

PET ŞİŞELERDE GERİ DÖNÜŞÜM HEDEFİ YÜKSELTİLİYOR

Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi doğrultusunda, 2025 yılından itibaren ana hammaddesi PET olan içecek şişelerinde en az yüzde 25 oranında geri dönüştürülmüş plastik kullanılması hedefleniyor.

Ancak bu oran her şişe için tek tek hesaplanmıyor. Hedef, düzenlemenin geçerli olduğu bir AB ülkesinde piyasaya sunulan ve kapsam dahilindeki PET içecek şişelerinin tamamı üzerinden ortalama oran olarak değerlendiriliyor.

Dolayısıyla raflarda bulunan her PET şişenin içerisinde ayrı ayrı yüzde 25 oranında geri dönüştürülmüş plastik bulunması zorunlu değil. Üreticiler ve ürünler arasında kullanılan geri dönüştürülmüş malzeme miktarı farklılık gösterebiliyor.

2030 yılı itibarıyla ise plastik içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş plastik kullanım oranının yüzde 30'a çıkarılması planlanıyor.

ŞİŞELER DAHA GRİ VEYA SARI GÖRÜNEBİLİR

Geri dönüştürülmüş PET kullanımının artması, bazı şişelerin dış görünüşünde farklılıklara neden olabiliyor. Kullanılan geri dönüştürülmüş hammaddenin yapısı ve üretim yöntemleri nedeniyle plastik ambalajlarda grileşme, sararma veya şeffaflığın azalması görülebiliyor.

Ancak mevcut düzenleme, PET şişelerin belirli bir renkte ya da daha az şeffaf üretilmesini şart koşmuyor. Görsel farklılıklar, kullanılan geri dönüştürülmüş plastiğin özellikleri ile üretim teknolojisine bağlı olarak ortaya çıkabiliyor.

HER PET ŞİŞEDE GEÇERLİ DEĞİL

Tüketicilerin merak ettiği konulardan biri de yüzde 25'lik hedefin her şişe için geçerli olup olmadığı. Düzenlemede belirlenen oran, tek tek ambalajlar üzerinden değil, toplam piyasaya arz miktarı üzerinden ortalama olarak hesaplanıyor.

Bu nedenle aynı ülkede satılan farklı markalara ait PET şişelerde geri dönüştürülmüş plastik oranları birbirinden farklı olabilir. 2030 yılında uygulanması planlanan yüzde 30'luk hedef de yine toplam ortalama üzerinden değerlendirilecek.

ŞİŞENİN RENGİ İÇECEĞİN KALİTESİNİ GÖSTERMEZ

PET şişenin daha mat, renkli veya şeffaflığının azalmış olması, içerisindeki içeceğin kalitesinin düşük olduğu anlamına gelmiyor.

Gıdayla temas edecek şekilde kullanılacak geri dönüştürülmüş malzemelerin belirli güvenlik şartlarını karşılaması gerekiyor. Bu kapsamda geri dönüştürülen PET'in üretim sürecinde ortaya çıkabilecek kirleticilerin giderilmesine yönelik işlemler de önem taşıyor.

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıdayla temas eden malzemelerde kullanılacak geri dönüştürülmüş PET'e ilişkin güvenlik değerlendirmeleri gerçekleştiriyor. Bu değerlendirmelerde, kullanılmış ambalajlardan gelebilecek olası kirleticilerin ortadan kaldırılmasına yönelik geri dönüşüm süreçleri de inceleniyor.

KAPAKLAR İÇİN DE ŞİŞEYE BAĞLI OLMA ŞARTI GELMİŞTİ

AB'nin tek kullanımlık plastiklerle ilgili önceki düzenlemelerinden biri de içecek şişelerinin kapaklarına yönelik olmuştu. Belirli şartları taşıyan ve 3 litreye kadar kapasiteye sahip tek kullanımlık plastik içecek kaplarında, kapakların kullanım sırasında şişeden ayrılmaması gerekiyor.

Böylece plastik içecek ambalajlarına yönelik değişiklikler yalnızca kapakların şişeye bağlı tutulmasıyla sınırlı kalmıyor. Geri dönüştürülmüş plastik kullanımının artırılması hedefiyle birlikte, PET şişelerin üretiminde kullanılan malzemelere ilişkin de yeni standartlar devreye giriyor.