Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), yerel yönetimlerin ücret tarifelerindeki ayrımcı uygulamalara karşı resen başlattığı incelemelerde önemli bir karara imza attı. Çanakkale Belediyesi'nin Türk vatandaşları ile yabancı uyruklu kişiler için belirlediği fahiş fiyat farkını mercek altına alan kurul, belediyenin sunduğu ek mali yük ve idari yoğunluk savunmalarını somut verilere dayandıramadığına hükmetti. Uygulamanın ırk ve etnik köken temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini belirten TİHEK, belediyeye üst sınırdan para cezası uygulayarak evlenme hakkına erişimde orantısız kısıtlamalara geçit vermedi.
BELEDİYE EK MALİYETLERİ GEREKÇE GÖSTERDİ
İnceleme kapsamında belediyeden alınan yazılı görüşte, yabancı unsurlu evliliklerde İçişleri Bakanlığınca sağlanan e-Belediye Evlendirme Modülü'nün yabancı uyrukluları kapsamaması nedeniyle bazı belgelerin konsolosluk, elçilik, valilik veya kaymakamlıklar aracılığıyla ayrıca teyit edildiği belirtildi.
Belediye, söz konusu işlemlerin daha fazla personel, zaman ve idari kaynak gerektirdiğini savundu.
Ayrıca 2025 öncesinde nikah hizmetlerinin ücretsiz sunulması nedeniyle Türkiye'nin farklı illerinden yabancı uyruklularla evlenmek isteyen kişilerin yoğun başvuruda bulunduğu, bunun Çanakkale'de ikamet eden vatandaşların nikah işlemlerinde aksamalara neden olduğu belirtildi.
Belediye, hizmet sınırları içerisinde ikamet eden vatandaşlara öncelik verilmesi amacıyla ücret tarifesinde değişikliğe gidildiğini bildirdi.
TİHEK: ÜCRET FARKI SOMUT VERİLERLE GEREKÇELENDİRİLEMEDİ
TİHEK'in incelemesinde, yabancı uyruklulara uygulanan ücret farkını haklılaştıracak ölçüde ek mali yükün somut verilerle ortaya konulamadığı vurgulandı.
Kurul, yabancı uyruklu kişilerden Türk vatandaşlarına uygulanan standart nikah ücretine ek ücret alınmasını, karşılaştırılabilir durumdaki kişiler arasında farklı muamele olarak değerlendirdi.
Kararda, söz konusu uygulamanın ayrımcılık yasağını ırk ve etnik köken temelinde ihlal ettiği sonucuna varılarak Çanakkale Belediye Başkanlığı hakkında üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi.
‘ORANTISIZ BİR KISITLAMA’ DEĞERLENDİRMESİ
Kurul kararında, belediyenin belirttiği belge teyit işlemlerinin büyük ölçüde kısa süreli yazışmalar ile telefon veya e-posta görüşmelerinden oluştuğuna dikkat çekildi. Bu işlemlerin uygulanan ücret farkını haklılaştıracak ölçüde ek mali yük oluşturduğunun somut verilerle ortaya konulamadığı belirtildi.
Kararda ayrıca yabancı uyruklulara uygulanan ücret farkının, evlenme hakkına erişim bakımından orantısız bir kısıtlama oluşturduğu ifade edildi.
Belediyenin ücretsiz nikah uygulamasının yerel vatandaşların işlemlerinde aksamalara yol açtığı yönündeki savunmasının da somut verilerle desteklenmediğine dikkat çekildi.
Kurul, Çanakkale Belediye Meclisinin 2025 ve 2026 mali yıllarına ilişkin ücret tarifelerinde yabancı uyruklular için öngörülen ek nikah ücretinin, nikah hizmetine erişim bakımından haklı ve makul bir gerekçeye dayanmadığı sonucuna vardı.