Türkiye’de meteorolojik afetler 20 yılda ikiye katlandı: İlk sırada yağmur ve sel var

Türkiye’de meteorolojik koşullarla doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı doğal afetlerdeki artış dikkat çekiyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri, fırtına, hortum, dolu, aşırı sıcaklar, yoğun kar yağışı ve sel gibi olayların yıllar içerisinde önemli ölçüde arttığını ortaya koydu. Özellikle şiddetli yağış ve sel olayları, son yıllarda meteorolojik afetlerin büyük bölümünü oluşturdu.

METEOROLOJİK AFETLERDE 2023 YILINDA REKOR KIRILDI

Meteorolojik ekstrem olayların sayısı 2014 yılında 500’e ulaşırken, 2015’te 959 olarak kaydedildi. 2016 yılında 1313 olay yaşanırken, 2017’de bu sayı 598’e geriledi. 2019’da 935, 2020’de 984, 2021’de ise 1024 meteorolojik ekstrem olay meydana geldi.

Yıllık olay sayısı 2021’de ilk kez 1000’i aşarken, 2022’de 1030’a yükseldi. 2023 yılında 1475 olayla yeni rekor kırıldı. Meteorolojik ekstrem olayların sayısı 2024’te 1257, 2025’te ise 1011 olarak kayıtlara geçti.

2026 yılının ilk 9 ayında toplam 1329 olayın kaydedilmesi, meteorolojik afetlerin güncelliğini koruduğunu gösterdi.

EN SIK GÖRÜLEN AFETLER YAĞIŞ VE SEL OLDU

Yıllara göre meteorolojik afetlerin dağılımı incelendiğinde, şiddetli yağış ve selin birçok yılda ilk sırada yer aldığı görüldü. 2014, 2017 ve 2021 yıllarında fırtına ve hortum öne çıkarken, 2016’da sıcak hava dalgası en fazla görülen olay türü oldu. 2015, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024 ve 2026’da ise şiddetli yağış ve sel ilk sıralarda yer aldı. 2022’de şiddetli yağış, 2025’te ise fırtına öne çıktı.

2014 yılında olayların yüzde 36’sını fırtına ve hortum, yüzde 35’ini şiddetli yağış ve sel oluşturdu. Dolu yüzde 15, kuvvetli kar yüzde 5, yıldırım yüzde 4 ve don olayları yüzde 3 pay aldı.

2015 yılında şiddetli yağış ve sel yüzde 26 ile ilk sırada yer alırken, fırtına yüzde 25, dolu yüzde 12 ve sıcak hava dalgası yüzde 11 oranında kaydedildi.

SICAK HAVA DALGASI VE FIRTINALAR DA ETKİLİ OLDU

2016 yılında meteorolojik ekstrem olayların yüzde 43’ünü sıcak hava dalgaları oluşturdu. Fırtına yüzde 22, şiddetli yağış ve sel yüzde 11, dolu ise yüzde 12 oranında gerçekleşti. Aynı yıl yoğun hava olaylarıyla bağlantılı çeşitli afetlerde can kayıpları yaşandı. Lodos nedeniyle bazı illerde karbonmonoksit zehirlenmeleri meydana gelirken, sel, yıldırım, heyelan ve çığ olayları da can aldı.

2017’de fırtına ve hortum yüzde 36, şiddetli yağış ve sel yüzde 31 oranında görüldü. 2018’de şiddetli yağış ve sel yüzde 39, fırtına yüzde 28, dolu ise yüzde 16 pay aldı.

2019 yılında şiddetli yağış ve sel yüzde 36 ile ilk sırada yer alırken, fırtınanın payı yüzde 27 oldu. Dolu yüzde 18, yıldırım yüzde 7 ve şiddetli kar yüzde 5 oranında kaydedildi.

SEL FELAKETLERİ CAN KAYIPLARINA YOL AÇTI

2020 yılında meteorolojik ekstrem olayların yüzde 30’unu şiddetli yağış ve sel, yüzde 27’sini fırtına, yüzde 23’ünü dolu oluşturdu. Aynı yıl Van’daki çığ olayında 41 kişi, Giresun ve Bursa’daki sellerde ise 10 kişi hayatını kaybetti.

2021’de fırtına ve hortum yüzde 40 ile ilk sıraya yerleşti. Şiddetli yağış ve sel yüzde 28, dolu yüzde 13, yoğun kar yağışı yüzde 7 oranında görüldü. Kastamonu, Sinop ve Bartın’da meydana gelen sel felaketlerinde 97 kişi yaşamını yitirdi. Orman yangınlarında da can kayıpları yaşandı.

2022’de şiddetli yağışların payı yüzde 33,6 olurken, fırtına yüzde 21,4, dolu yüzde 18,5 ve kar yağışı yüzde 11,7 oranında kaydedildi.

2023 VE 2024’TE ŞİDDETLİ YAĞIŞLAR ÖNE ÇIKTI

2023 yılında meteorolojik ekstrem olayların yüzde 38’ini şiddetli yağış ve sel oluşturdu. Fırtına yüzde 23, dolu yüzde 16, yıldırım ve şiddetli kar yüzde 6’şar oranında gerçekleşti. Heyelan yüzde 5, hortum ise yüzde 2 pay aldı. Şanlıurfa’da yaşanan sel felaketinde 21 kişi hayatını kaybetti.

2024 yılında da şiddetli yağış ve sel yüzde 35 ile ilk sırada yer aldı. Fırtına yüzde 20, dolu yüzde 18, kar yüzde 9 ve yıldırım yüzde 8 oranında kaydedildi. Heyelan, hortum ve don olayları da yıl boyunca görülen meteorolojik afetler arasında yer aldı. Antalya’daki selde bir kişi yaşamını yitirdi.

2025’TE FIRTINA İLK SIRAYA YERLEŞTİ

2025 yılında meteorolojik ekstrem olayların dağılımında fırtına yüzde 27 ile ilk sırada yer aldı. Şiddetli yağış ve sel yüzde 23, dolu yüzde 17, kar yüzde 11 ve don yüzde 7 oranında kaydedildi. Yıldırım düşmesi yüzde 5, heyelan ve hortum ise yüzde 2’şer pay aldı.

Çığ, orman yangını, sis ve kum fırtınası gibi diğer olayların her birinin toplam içindeki payı yüzde 1 veya daha düşük seviyelerde kaldı.

2026’NIN İLK 9 AYINDA 1329 OLAY KAYDEDİLDİ

2026’nın ocak-ağustos döneminde kaydedilen 1263 meteorolojik ekstrem olayın yüzde 33’ünü şiddetli yağış ve sel oluşturdu. Fırtınalar yüzde 20, dolu yüzde 17, heyelan yüzde 10, yoğun kar yağışı yüzde 8 oranında gerçekleşti. Yıldırım düşmesi ve çığ olaylarının payı ise yüzde 4 olarak açıklandı.

Eylül ayında 24 şiddetli yağış ve sel, 16 fırtına, 9 heyelan, 7 dolu ve 7 yıldırım olayı olmak üzere toplam 66 meteorolojik olay kayıtlara geçti. Ayrıca iki orman yangını ve bir kum fırtınası meydana geldi. Eylül ayında kaydedilen meteorolojik afetlerin yaklaşık yüzde 36’sını şiddetli yağış ve sel oluşturdu.

Veriler, Türkiye’de meteorolojik ekstrem olayların sayısının uzun vadede arttığını ve şiddetli yağış, sel ile fırtına gibi olayların önemli bir risk oluşturmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.