Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilmesinin ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi.
Üç ülke arasında savunma ve güvenlik alanlarında ortak bir işbirliği zemini oluşturmayı amaçlayan anlaşmaya göre, taraflardan birine dışarıdan gerçekleştirilecek silahlı saldırı, diğer ülkelere de yapılmış kabul edilecek.
Anlaşma kapsamında üç ülkenin egemenlik haklarının, bağımsızlıklarının ve sınır bütünlüklerinin korunması için birlikte hareket etmesi hedefleniyor. Ayrıca tarafların karşılaşabilecekleri muhtemel güvenlik tehditlerine karşı ortak adımlar atması öngörülüyor.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI NEDİR?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ağustos ayında Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzalayarak savunma alanında önemli bir işbirliğine imza attı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, dikkat çeken hükümler içeriyor. Anlaşmanın temel maddelerinden birine göre, ittifak içerisinde bulunan ülkelerden herhangi birine yönelik gerçekleştirilecek silahlı saldırı, diğer iki ülkeye karşı da yapılmış sayılacak.
Yetkililer, söz konusu işbirliğinin yalnızca savunma odaklı olduğunu ve herhangi bir üçüncü ülkeyi hedef alma amacı taşımadığını vurguluyor.
Anlaşma doğrultusunda taraflar, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51. maddesinde güvence altına alınan meşru müdafaa hakkı kapsamında, saldırıya maruz kalan ülkeye destek verebilecek. Bu desteğin askeri imkan ve kapasite paylaşımını da kapsaması öngörülüyor.
EN AZ 10 YIL YÜRÜRLÜKTE KALACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda, tarafların anlaşmadan ayrılma koşullarına ilişkin hükümler de bulunuyor.
Buna göre üç ülke, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk 10 yıl boyunca çekilme hakkını kullanamayacak. Bu sürenin tamamlanmasının ardından ise anlaşmadan ayrılmak isteyen taraf, en az 3 ay öncesinden yazılı bildirimde bulunarak çekilme sürecini başlatabilecek.
Anlaşmanın maddeleri şu şekilde:
MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.
MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir. Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.
MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.
MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler.
MADDE 6: Savaşta ve barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurar. Komite taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. Tarafların liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir.
MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.
MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.
MADDE 11: Uluslararası hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.
MADDE 12: Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
MADDE 13: Taraflar, anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler. Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.
MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür.
Madde 15: Anlaşma çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
MADDE 16: Anlaşma, her bir tarafın tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir