Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), Çeşme ve Karaburun kıyılarında yeniden orkinos ölümlerinin yaşandığını açıkladı. Dernek, geçen yıl meydana gelen toplu balık ölümlerinin ardından alınan numunelerin laboratuvar sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasını talep ederken, kıyıya vuran ölü ya da yaralı balıklara temas edilmemesi ve tüketilmemesi yönünde uyarıda bulundu. Çeşme ve Karaburun sahillerinde geçen yıl çok sayıda orkinosun kıyıya vurmasıyla gündeme gelen balık ölümleri, bu yıl da tekrar ortaya çıktı. ÇEŞÇEP tarafından yapılan açıklamada, geçen yıl aynı dönemde yaklaşık bin 500 orkinosun ölü olarak kıyılara vurduğu hatırlatıldı. Ölümlerin ardından farklı noktalardan balıklardan numuneler alınarak Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı laboratuvarlara gönderildiği belirtilen açıklamada, yapılan incelemelerin sonuçlarına ilişkin kamuoyunu kapsamlı biçimde bilgilendiren bir açıklamanın bugüne kadar yapılmadığı ifade edildi.
ORKİNOS ÖLÜMLERİNİN NEDENİ BAKTERİYE BAĞLANDI
Dernek, yeni ölümlerin görülmesiyle birlikte geçen yıl alınan numunelere ilişkin analiz sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. ÇEŞÇEP ayrıca, olası sağlık riskleri nedeniyle vatandaşların kıyıya vuran ölü veya yaralı balıklara dokunmaması ve bu balıkları kesinlikle tüketmemesi gerektiğini belirtti. Dernek, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesinden bir araştırma ekibinin yürüttüğü ve 2026 yılında uluslararası hakemli ‘Frontiers in Cellular and Infection Microbiology’ dergisinde yayımlanan çalışmaya dikkat çekti. Açıklamada, araştırmada orkinos ölümlerinin başlıca nedeni olarak ‘kapsüllü Lactococcus garvieae’ isimli bakterinin tespit edildiği kaydedildi. Söz konusu bakterinin deniz suyu sıcaklığının yaklaşık5-16 derecenin üzerine çıkmasıyla etkili hale geldiği, Ege Denizi’nde yaz aylarında sıcaklığın 22-25 dereceye ulaşmasının hastalığın yayılmasına uygun ortam hazırladığı ifade edildi. Hastalığın önce kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organları etkilediği; ilerleyen aşamalarda ise balıkların derisinde yaralar ve pul dökülmeleri görüldüğü aktarıldı.
KÖRFEZLERDE ATIK BİRİKİMİ ENDİŞESİ
Açıklamada, orkinos çiftliklerinin yoğunlaştığı Gerence ve Ildır körfezlerinin su dolaşımının sınırlı olduğu görece kapalı alanlar olduğuna işaret edildi. Yemleme sırasında ortaya çıkan artıkların ve organik atıkların körfezlerde birikebildiği belirtilerek, araştırmada yem atıklarının hastalığı doğrudan bulaştırdığına yönelik kesin bir kanıt bulunmadığı vurgulandı. Bununla birlikte artan deniz suyu sıcaklığı ile kirliliğin birleşmesinin, bakterinin güçlenmesine ve daha geniş bir alana yayılmasına dolaylı şekilde katkı sağlayabileceği değerlendirildi. Ağlara çarpma ihtimali araştırılıyor Serbest yaşayan orkinosların çiftliklerden sızan yemlere ulaşmak amacıyla kafeslere yaklaştığı ve bu sırada ağlara çarptığı yönündeki iddialara da değinildi. ÇEŞÇEP, bunun mekanik olarak mümkün olduğunu ancak incelenen balıklarda iddiayı kesin biçimde kanıtlayan bir bulguya henüz rastlanmadığını bildirdi. Hastalık nedeniyle zayıflayan ve yön bulma yeteneğini kaybeden balıkların ağlara ya da kayalıklara çarpmasının, ölümleri ağırlaştıran ek bir etken olabileceği belirtildi.
DERNEKTEN BAKANLIĞA İNCELEME ÇAĞRISI
ÇEŞÇEP, ortaya çıkan tablonun ısınan deniz suyu, çiftliklerden kaynaklanan kirlilik ve hastalığa yol açan bakterinin birbirini beslemesi sonucunda oluştuğunu savundu. Dernek, Tarım ve Orman Bakanlığı ile İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü geçen yıl ve bu yıl alınan numunelerin sonuçlarını şeffaf biçimde paylaşmaya çağırdı. Bağımsız bilim insanlarının inceleme sürecine dahil edilmesini ve körfezlerdeki su kalitesinin düzenli olarak denetlenerek sonuçların kamuoyuna açıklanmasını isteyen ÇEŞÇEP, “Halkımız kıyıya vuran ölü ya da yaralı balıklara dokunmamalı ve bu balıkları kesinlikle tüketmemelidir” uyarısında bulundu.