İzmir Barosu’ndan yeni adli yıl mesajı: Talimatla hukuk, telkinle adalet olmaz

Merve AĞRIÇ - Yeni adli yılın başlamasıyla birlikte İzmir Barosu tarafından basın açıklaması düzenlendi. İzmir Barosu Başkanı Av. Sefa Yılmaz, açıklamasında Türkiye’de yargı bağımsızlığı, hukuk devleti, avukatların karşı karşıya kaldığı sorunlar ve adalete erişim konularına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yargı kararlarının uygulanmamasının hukuk güvenliğini zedelediğini vurgulayan Yılmaz, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının bağlayıcılığına dikkat çekti. Yılmaz, avukatların mesleki faaliyetleri nedeniyle soruşturma ve kovuşturmalara maruz bırakıldığını belirterek, savunma hakkının korunması gerektiğini ifade etti. Açıklamasında ekonomik krizin adalete erişim üzerindeki etkilerine de değinen Yılmaz, “Talimatla hukuk, telkinle adalet, baskıyla bağımsız yargı olmaz” mesajını verdi.

KARARLAR UYGULANMADIĞINDA HUKUK GÜVENCESİ ORTADAN KALDIRILMIŞ OLUR

Yargının anayasal düzen içerisinde bağımsız ve tarafsız bir güç olmak yerine siyasi bir aparat haline geldiğini ifade eden Yılmaz, “Yargı kararları üzerinden yurttaşların, siyasetçilerin, gazetecilerin, akademisyenlerin, öğrencilerin, sendikacıların ve hukukçuların özgürlükleri kısıtlanmakta; siyasal nitelik taşıyan dosyalarda yargı makamlarının bağımsızlığı ve tarafsızlığı artık tartışılır bir vaziyet dahi taşımamaktadır. Buradan tüm kesimlere sesleniyoruz: Yargı, siyasi iktidarın talimatlarını yerine getiren bir aygıt değildir. Hakim ve savcıların görevi, herhangi bir siyasi iradenin beklentisine göre karar vermek değil; Anayasa’ya, kanuna, hukuka, vicdani kanaate ve insan haklarına bağlı kalmaktır. Talimatla hukuk, telkinle adalet, baskıyla bağımsız yargı olmaz. Bugün ülkemizde en ağır sorunlardan biri, toplumun önemli bir bölümünde oluşan ‘kararın hukuktan mı, yoksa başka bir yerden mi çıktığı’ kuşkusudur. Bu kuşku dahi tek başına hukuk devleti bakımından ciddi bir alarmdır. Ülkemizde her gün alarm zilleri çalmaktadır. Bir ülkede yurttaşlar adliyeye girdiklerinde haklarını değil, kararın kimin tarafından istendiğini düşünmeye başlıyorsa; orada yalnızca yargı değil, toplumsal adalet duygusu da yara almış demektir. Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanıp uygulanmayacağının tartışmaya açıldığı; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının ise yok sayılabildiği bir hukuk düzeninde hukuk devletinden söz edilemez. Baroların, avukatların; ülkenin diğer ‘hukukçularına’ Anayasa’nın 153’üncü maddesini yani Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağladığı hükmünü hatırlatmaktan dilinde tüy bitmiştir. Aynı şekilde Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve AİHM kararlarının bağlayıcılığı da tartışmasızdır. Bir mahkemenin, Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararını uygulamaması; yalnızca bir yüksek mahkeme kararına karşı çıkmak değildir. Yurttaşın anayasal hakkını etkisiz hale getirmektir. AİHM kararlarını uygulamamak ise Türkiye’nin kendi imzaladığı uluslararası hukuk düzenine sırt çevirmesidir. Hukuk devletinde mahkemeler kararları beğendikleri için değil, hukuk düzeninin gereği olduğu için uygularlar. AYM ve AİHM kararlarının uygulanmadığı yerde yurttaşın başvurabileceği son hukuk güvencesi de ortadan kaldırılmış olur” diye aktardı.

“YOKSULLUK ADALETE ERİŞİM MESELESİ”

Çok sayıda meslektaşlarının avukatlık faaliyetleri nedeniyle soruşturma ve kovuşturmalara maruz bırakıldığını belirten Yılmaz, “Bazı meslektaşlarımız özgürlüklerinden mahrum bırakılmaktadır. Avukatlık faaliyetinin suçlama konusu haline getirildiği, müvekkili ile özdeşleştirilen avukatın kriminalize edildiği bir düzende savunma hakkından söz edilemez. Avukatın görevi, müvekkilinin haklarını savunmaktır. Savunma yaptığı için avukatı sanık sandalyesine oturtmak, yurttaşın savunma hakkını cezalandırmaktır. İzmir Barosu olarak ülkenin çeşitli cezaevlerinde bulunan meslektaşlarımızı ziyaret ederken de gördüğümüz gerçek budur: Hukuk mücadelesi veren avukatların özgürlüğü, savunmanın özgürlüğünden ayrı düşünülemez. Can Atalay’dan Selçuk Kozağaçlı’ya, Doğa İncesu’dan Yunus Emre Işık’a, Mehmet Pehlivan’a kadar özgürlüğünden mahrum bırakılan meslektaşlarımızın durumunu yalnızca birer bireysel dosya olarak görmüyoruz. Onların özgürlüğü, savunmanın özgürlüğüdür. Türkiye aynı zamanda ağır bir ekonomik ve sosyal kriz yaşamaktadır. Yüksek enflasyon, gelir kaybı, işsizlik, barınma sorunu ve giderek derinleşen yoksulluk milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkilemektedir. Yoksulluk yalnızca ekonomik bir mesele değildir. Yoksulluk, aynı zamanda adalete erişim meselesidir. Geçimini sağlamakta zorlanan yurttaşın hakkını arayabilmesi, dava açabilmesi, avukatla çalışabilmesi ve hukuki güvencelere ulaşabilmesi giderek güçleşmektedir. Adaletin satın alınabilir bir hizmete dönüşmesine izin veremeyiz. Hukuk devletinin görevi, güçsüzün de hakkını arayabileceği mekanizmaları ayakta tutmaktır” dedi.

“BİR MESLEKTAŞIMIZIN DAHA ÖLDÜRÜLMESİNİ BEKLEMEYECEĞİZ”

Avukatlık mesleğinin ağır bir ekonomik ve sosyal kuşatma altında olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Özellikle genç meslektaşlarımız düşük gelir, yüksek ofis giderleri, ağır çalışma koşulları, güvencesizlik ve mesleki geleceğe ilişkin belirsizliklerle karşı karşıyadır. Avukatlar, bir yandan adaletin gerçekleşmesi için mücadele ederken diğer yandan kendi ekonomik varlıklarını sürdürebilme mücadelesi vermektedir. CMK ve adli yardım hizmetlerinde ödenen ücretlerin emeğin karşılığını vermemesi, avukatlık asgari ücret tarifesinin ekonomik gerçeklikten kopması, ücretlerin tahsil edilmesindeki sorunlar ve avukatın mesleki faaliyet alanının giderek daraltılması artık ‘bıçak kemikte’ dedirtmektedir. Milyonlarca insan gibi avukatlar da bu sömürü düzeninin dayattığı ağır yoksulluk şartlarında dünyanın en riskli, en özen ve dikkat gerektiren mesleklerinden birini yapmaya çalışmaktadır ve bu devran bu şekilde artık dönmemektedir. Bugün avukatlar ekonomik ve sosyal şiddetin yanında fiziksel şiddet sorunuyla da boğuşmaktadır. Avukatların saldırıya uğraması, tehdit edilmesi, katledilmesi sıradanlaştırılmaya çalışılmakta, cezasızlık politikaları ile bu şiddet sarmalı cesaretlendirilmektedir.  Bir avukatın yalnızca görevini yaptığı için öldürülmesi, münferit bir olay değildir. Avukatlara yönelik şiddet; mesleğin itibarsızlaştırılmasının, savunmanın hedef gösterilmesinin ve cezasızlık kültürünün sonucudur ve bu durum tamamen politiktir. Bir meslektaşımızın daha öldürülmesini beklemeyeceğiz” diye belirtti.

“TÜRKİYE’DE HAK ARAMANIN BEDELİ ÇOK AĞIR”

Sözlerinin devamında ise Yılmaz, şu ifadelere yer verdi: “Avukata yönelik şiddetin önlenmesi için etkin, sürekli ve bağlayıcı tedbirler alınması; saldırıların cezasız kalmaması ve avukatların görevleri nedeniyle özel olarak korunması mücadelemizi sonuna kadar götüreceğiz. Bugün Türkiye’de farklı düşünmenin, itiraz etmenin, örgütlenmenin ve hak aramanın bedeli çok ağırdır. Gazeteciler, öğrenciler, akademisyenler, sendikacılar, siyasetçiler, insan hakları savunucuları ve avukatlar üzerindeki baskılar, demokratik toplum düzeninin sınırlarını daraltmaktadır. İfade özgürlüğünün, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının, örgütlenme özgürlüğünün ve siyasal katılım hakkının kullanılması suç gibi muamele görmemelidir. İktidarı eleştirmek, muhalif olmak, hakkını aramak, avukatlık yapmak suç haline getirilmek istenmektedir. Altını önemle çiziyoruz; hukukun görevi, iktidarı korumak değil; iktidar karşısında yurttaşı korumaktır. Son olarak, bu açılışı neden yargının diğer unsurlarıyla birlikte yapmadığımızı açıklamak isteriz: Geçtiğimiz adli yılın açılışında da yargının kurucu unsuru olan avukatların ve baroların söz hakkı engellenmişti. Bugün de İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen Adli Yıl Açılış Töreni’nde, kimseye söz hakkı verilmemesini kabul etmiyoruz. Bir adli yıl açılışında hukuk konuşulması istenmiyorsa, sorun konuşanın sözünde değil, hukukun geldiği noktadadır. Barolar, yargının dışından gelen bir unsur değildir. Avukatlar, yargının misafiri değildir. Savunma, protokol sırasındaki bir nezaket unsuru değildir. Dolayısıyla avukatların sözünü keserek yargının bağımsızlığından söz edilemez. Ne var ki, İzmir Barosu susmaz. Bunu herkes çok iyi bilir. Sözümüz bir makamın iznine bağlı değildir. Yeni adli yılın; hukukun üstünlüğünün, bağımsız yargının, özgürlüğün ve adaletin yılı olmasını diliyoruz.”