İzmir Büyükşehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kentler üzerindeki etkileriyle mücadele kapsamında yürüttüğü çalışmaları uluslararası platformlarda anlatmayı sürdürüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’nda (COP31) İzmir’in iklim krizi karşısındaki deneyimlerini ve uygulamalarını aktardı.
Rusya Pavyonu’nda düzenlenen “Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” başlıklı oturumda konuşan Okyay, iklim değişikliğiyle mücadelede yerel yönetimlerin üstlendiği role dikkat çekti. Mahalle düzeyinde dayanışmanın güçlendirilmesi ve kentler arasında uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesinin önemini vurgulayan Okyay, iklim krizinin toplumsal eşitsizlikleri daha da derinleştirebildiğini ifade etti.
“DİRENÇLİ BİR İZMİR DİRENÇLİ MAHALLELERLE MÜMKÜN”
Yerel yönetimlerin vatandaşların günlük yaşamında doğrudan etkili olduğunu belirten Okyay, iklim krizinin özellikle kırılgan gruplar üzerindeki etkisini yaşlı bir kadın üzerinden örneklendirdi. Tek başına yaşayan, sağlık sorunları bulunan ve aşırı sıcaklarda evini serinletmekte güçlük çeken bir kadının durumunu katılımcılara anlatan Okyay, “En yakın yeşil alana yürüyerek ulaşamıyor. Telefonuna gelen aşırı sıcak uyarısını okuyabilse bile ne yapacağını ya da kimden yardım isteyeceğini bilmiyor. Peki, onun kapısını kim çalacak?” dedi.
İklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal bir sorun olduğuna işaret eden Okyay; düşük gelir, dil engelleri, bakım yükümlülükleri ve yalnızlık gibi faktörlerin insanların kamu hizmetlerine erişimini zorlaştırabildiğini söyledi. Bu nedenle iklim politikalarının mahallelerin ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirilmesi gerektiğini belirten Okyay, “Bu nedenle, dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” dedi.
İKLİM MÜCADELESİNDE “TEK SAĞLIK” YAKLAŞIMI
İzmir'de iklim değişikliğine yönelik çalışmaların Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde ele alındığını aktaran Okyay, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini vurguladı.
Su kaynaklarının azalması, toprak yapısının bozulması ve aşırı sıcaklıkların tüm canlıları etkilediğine dikkat çeken Okyay, “Su kıtlığı, toprağın bozulması ve aşırı sıcaklar, aynı çevreyi paylaşan bütün canlıları etkiler. Sağlığımızı korumak için bu ilişkileri belediyenin planlarına, hizmetlerine ve kaynak kullanımına yansıtmamız gerekir” diye konuştu.
İzmir'de koruyucu sağlık hizmetlerinin mahalle ölçeğine taşındığını belirten Okyay, sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programlarının yerel ihtiyaçlara göre düzenlendiğini ifade etti. Hizmetlerin vatandaşların kolayca ulaşabileceği noktalarda verilmesinin, daha önce belediye hizmetlerinden yararlanmayan kesimlere erişimi de kolaylaştırdığını söyledi.
Mahalle bostanlarının da iklim ve sağlık politikalarının önemli bir parçası olduğunu dile getiren Okyay, ortak üretimin toplumsal ilişkileri güçlendirdiğini belirterek, “Birlikte gıda üretmek, insanların hem gıdayla ve toprakla hem de birbirleriyle kurdukları bağı güçlendiriyor. Bu bostanları yaygınlaştırırken suyu nasıl kullandığımızı ve toprağı nasıl koruduğumuzu da dikkatle ele almamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.
AFETLERE HAZIRLIKTA MAHALLE DAYANIŞMASI ÖNE ÇIKIYOR
Okyay, İzmir'de faaliyet gösteren Dayanışma Noktalarının vatandaşlarla belediye hizmetleri arasında önemli bir bağlantı oluşturduğunu belirtti. Bu alanların yalnızca hizmet sunulan noktalar olmadığını, aynı zamanda insanların destek alabildiği ve güven ilişkileri kurabildiği merkezler olduğunu kaydetti. Afetlere karşı hazırlık çalışmalarında mahalle sakinlerinin aktif rol üstlenmesinin önemine de değinen Okyay, Mahalle Afet Gönüllülerinin yerel risklerin belirlenmesi ve afetlere müdahale kapasitesinin geliştirilmesindeki katkısını anlattı.
Okyay, “Komşularını tanıyan, yerel riskleri bilen ve gerekli eğitimleri almış kişiler, afetlere hazırlığın vazgeçilmez bir parçasıdır. Belediyenin görevi ise onları güçlü kamu hizmetleriyle, eğitimle ve koordinasyonla desteklemektir” diye konuştu.
“KATILIM, ÇALIŞMALARIN MERKEZİNDE YER ALIYOR”
İklim politikalarının hazırlanmasında vatandaşların görüş ve deneyimlerinin karar alma süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan Okyay, İzmir'de oluşturulan İklim Yurttaş Meclislerinin bu açıdan önemli bir işlev üstlendiğini ifade etti. Bu meclisler aracılığıyla vatandaşların yaşadıkları çevreye ilişkin bilgi ve önerilerini doğrudan politika geliştirme süreçlerine aktarabildiğini belirtti.
Kentler arasındaki uluslararası iş birliklerinin iklim kriziyle mücadelede önemli fırsatlar sunduğunu söyleyen Okyay, deneyim paylaşımının yalnızca hayata geçirilen başarılı projelerin anlatılmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çekti.
Yağmur suyu sistemleri veya ekolojik koridorlar gibi uygulamalar aktarılırken maliyetlerin, bakım ihtiyaçlarının, karşılaşılan sorunların ve projelerden kimlerin yararlandığının da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Okyay, “Hangi çözümün hangi koşullarda işe yaradığını bilmek, başka bir kentin kendi gerçekliğine uygun adımı atmasını kolaylaştırır” diye konuştu.
Kentler arasında bilgi paylaşımının kalıcı ortaklıklara dönüşmesi için teknik ekiplerin saha ziyaretleri gerçekleştirmesi, ortak eğitim programları düzenlemesi ve küçük ölçekli pilot projeler geliştirmesi gerektiğini kaydeden Okyay, yerel yönetimlerin öngörülebilir finansman ve teknik destek mekanizmalarına erişiminin de önem taşıdığını vurguladı. İzmir'in uluslararası iş birliklerine açık olduğunu belirten Okyay, “İzmir, deneyimlerini paylaşmaya, karşılaştığı güçlükleri açıkça konuşmaya ve diğer kentlerden öğrenmeye hazırdır” dedi.
“HEDEFİMİZ DAHA GÜVENLİ MAHALLELER KURMAK”
Konuşmasının sonunda aşırı sıcaklarla mücadele eden ve tek başına yaşayan yaşlı kadın örneğine yeniden değinen Okyay, iklim dirençliliğinin yalnızca afet veya kriz yaşandığında vatandaşlara yardım ulaştırmak anlamına gelmediğini söyledi. Asıl amacın riskleri henüz ortaya çıkmadan azaltmak ve herkes için sağlıklı, güvenli yaşam alanları oluşturmak olduğunu belirten Okyay, geleceğin mahallelerinin iklim koşullarına uygun biçimde planlanması gerektiğine dikkat çekti.
Okyay, hedefledikleri yaşam alanlarını, “Tehlikeleri en baştan azaltan bir mahalle kurmak istiyoruz. Gölgelikli sokakları, daha serin evleri, yürüme mesafesinde yeşil alanları ve bu yeşil dokuyu yaşatacak su kaynakları olan bir mahalle” ifadeleriyle anlattı.