İzmir Körfezi’nde binlerce yıllık deprem izleri gün yüzüne çıkıyor

Ege Üniversitesi (EÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Altun’un yürütücülüğünü üstlendiği “İzmir Körfezi Kıyılarında Paleosıvılaşma İzlerinin Çok Disiplinli Karakterizasyonu” adlı proje, TÜBİTAK-ARDEB 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenecek. Proje, İzmir Körfezi çevresinde geçmişte meydana gelen depremlerin zemin üzerindeki etkilerini modern ve bütüncül yöntemlerle analiz ederek, gelecekteki olası deprem risklerine ışık tutmayı hedefliyor. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, yapay zekâdan ileri geoteknik analizlere kadar pek çok çağdaş yöntemi bir araya getiren projeyle TÜBİTAK desteği almaya hak kazanan Prof. Dr. Selim Altun ve disiplinlerarası ekibini tebrik ederek, çalışmalarında başarılar diledi.

TARİHSEL DEPREM KAYITLARINDAKİ BOŞLUKLAR DOLDURULACAK

Proje hakkında bilgi veren Prof. Dr. Selim Altun, tarihsel ve aletsel deprem kataloglarının bazı durumlarda sıvılaşma gibi ciddi zemin problemlerine yol açan deprem parametrelerini belirlemede yetersiz kaldığını vurguladı. Altun, “Bu proje, ‘paleo-sıvılaşma’ olarak tanımlanan geçmiş dönem deprem izlerini inceleyerek bu eksikliği gidermeyi amaçlıyor. Türkiye’de ilk kez farklı disiplinlerin bütüncül bir yaklaşımla paleo-sıvılaşma üzerine birlikte çalışacağı bir araştırma yürütülecek” dedi.

GEÇMİŞ BÜYÜK DEPREMLERİ İNCELENECEK

Araştırma kapsamında Holosen ve Geç Pleyistosen dönemlerine ait paleo-sıvılaşma izlerinin saha çalışmaları ve yaşlandırma yöntemleriyle analiz edileceğini belirten Altun, elde edilecek verilerle geçmiş büyük depremlerin zamanlamasına dair daha net sonuçlara ulaşılmasının hedeflendiğini ifade etti.

GEÇMİŞ DEPREMLERİN ZAMAN ÇİZELGESİ OLUŞTURULACAK

İzmir Körfezi kıyı şeridinde gerçekleştirilecek çalışmalarda geniş bir teknolojik altyapı kullanılacak. Deprem kaynaklı sıvılaşmaların daha önce yaşandığı bilinen alanlarda; drone görüntülerinin yapay zekâ ile entegrasyonundan elde edilen haritalar, sismik yöntemler ve sondaj verileri birlikte değerlendirilecek. Açılacak araştırma çukurlarından alınan numuneler C14 ve optik lüminesans (OSL) yöntemleriyle yaşlandırılarak geçmiş depremlerin zaman çizelgesi oluşturulacak. Proje kapsamında zemin örneklemesinde örselenmeyi en aza indiren yöntemler tercih edilecek. Piezokoni penetrasyon deneyi (CPTu) ile sıvılaşma derinlikleri belirlenecek; numune alımında ise GEL-PUSH ve Shelby tüp (UD) yöntemleri kullanılacak. Numuneler üzerinde yapılacak dinamik üç eksenli deneyler ve geriye dönük analizler sayesinde, bölgeyi etkileyen paleo-depremlerin büyüklükleri ve pik yer ivmeleri tahmin edilebilecek.

DİSİPLİNLERARASI GÜÇLÜ EKİP

Yürütücülüğünü Prof. Dr. Selim Altun’un yaptığı projede; Yaşar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden Dr. Öğr. Gör. Ş. Çağlar Tuna, Dokuz Eylül Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümünden Öğr. Gör. Zülfikar Erhan ve Özkan C. Özdağ araştırmacı olarak yer alıyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Hasan Sözbilir ve Doç. Dr. Mustafa Softa ise projeye danışman olarak katkı sunuyor.