Cumhuriyet’in en önemli eğitim hamlelerinden biri olarak kabul edilen Köy Enstitüleri, İzmir’in Karşıyaka ilçesinde düzenlenen özel bir etkinlikle anıldı. Çağdaş Eğitim ve Köy Enstitüleri Derneği (ÇEKED) ile AŞKEFZA Derneği iş birliğinde, Deniz Baykal Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen “Köy Enstitülerine Saygı” gecesi, yoğun katılımla gerçekleşti. Eğitimciler, köy enstitülülerin yakınları, öğrenciler ve çok sayıda yurttaşın katıldığı etkinlikte Anadolu aydınlanmasının izleri türküler eşliğinde yeniden canlandırıldı.
ENSTİTÜLERİN KURULUŞ HİKAYELERİ ANLATILDI
Programda, 17 Nisan 1940’ta 3803 sayılı yasayla kurulan ve sayıları 21’e ulaşan Köy Enstitüleri tek tek ele alındı. Sunucu Aynur Kılıç’ın anlatımıyla Hasanoğlan’dan Düziçi’ne, Akçadağ’dan Arifiye’ye kadar tüm enstitülerin kuruluş hikâyeleri, coğrafi yapıları ve eğitim anlayışları sinevizyon gösterimleriyle aktarıldı. Enstitülerin mimarları İsmail Hakkı Tonguç ve Hasan Âli Yücel öncülüğünde şekillenen “iş içinde eğitim, üretimle öğrenme” modeli de gecenin ana temasını oluşturdu. Etkinlikte sahne alan AŞKEFZA Türk Halk Müziği Korosu, Şef Sevim Taşçı Coşkun yönetiminde her enstitünün bulunduğu bölgeden seçilen türkülerle dinleyicilere duygu dolu anlar yaşattı. Türküler, yalnızca müzikal bir dinleti değil, aynı zamanda Köy Enstitülerinin kültürel belleğini yaşatan bir anlatı olarak öne çıktı.
ÖZGÜN BİR MODEL YARATILDI
Gecenin açılış konuşmasını yapan ÇEKED Başkanı Uzm. Dr. Mustafa Torun, Köy Enstitülerinin yalnızca eğitim kurumu değil, bir uygarlık projesi olduğunu vurguladı. Torun, enstitülerin köylüyü hem bilimle hem sanatla buluşturan özgün bir model yarattığını belirterek, bu mirasın kapatılmış olsa da toplumsal hafızadan silinmediğini söyledi. “Köy Enstitülerinin aydınlanma ışığı sönmedi, gönüllerden çıkmadı. O ışık karanlığa inat büyümeye devam edecek” sözleri salondan büyük alkış aldı. Etkinlikte ayrıca ÇEKED ve AŞKEFZA yönetim kurulu üyesi, TRT sanatçısı Köksal Coşkun da kendi eseriyle sahne alarak geceye katkı sundu. Yaklaşık iki saat süren program, koronun hep birlikte seslendirdiği “Menşure” türküsüyle sona erdi. Final bölümünde, Köy Enstitülerinin karma eğitim, bilimsel ve laik eğitim ile üretim odaklı öğrenme anlayışının bugün eğitim sistemindeki sorunlara hâlâ çözüm üretebilecek bir model olduğu vurgulandı. Gece, yalnızca bir anma değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in aydınlanmacı mirasına sahip çıkma çağrısı olarak değerlendirildi.