Üretici tarladan, toprak tohumdan kopuyor

KEMAL ÖZKURT Güzlük ekim dönemi yaklaşırken, çiftçiler hem yükselen girdi maliyetleri hem de ağırlaşan borç yüküyle karşı karşıya. Bir yandan hızla tırmanan üretim masrafları, diğer yandan tarladaki ürünün değer bulmaması, üreticinin belini büküyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) yıllık yüzde 27,62 artıp gübre maliyetleri yüzde 33,07 tırmanırken, üretici fiyatlarını gösteren Tarım-ÜFE’nin Eylül’de aylık yüzde 1,99 gerilemesi çiftçinin gelirini eritti. Sektörün bankalara olan borcunun 1 trilyon 492 milyar TL’ye dayandığı ve kredi erişim koşullarının zorlaştığı bu tabloda, yeni ekim dönemi üretici için tam bir belirsizliğe dönüştü. Yeni ekim dönemi öncesinde çiftçinin artık tohum, gübre, mazot ve tarla hazırlığı masraflarını karşılayamaz duruma geldiğini belirten Çiftçi-Sen Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu, üreticinin gelecekten umudunu kestiğini söyledi. Çiftçinin üzerinde kayıtlı arazileri satmaya çalıştığını ve borçlanmaktan korktuğunu vurgulayan Çobanoğlu, son yıllarda bütün çabaların çöpe gitmesi nedeniyle üreticinin artık üretim planı bile yapamadığını ifade etti. TÜİK verilerinin gerçek enflasyonu yansıtmadığına dikkat çeken Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi eski Başkanı Ferdan Çiftçi ise yüksek girdi maliyetleri nedeniyle her geçen gün üretimden kopan çiftçi sayısının arttığını belirtti. Çiftçi, bu durumun tarımda bir rutin haline geldiğini ve önümüzdeki süreçte arazilerin el değiştirmesi ile ürün deseninin zorunlu olarak değişmesine yol açacağını dile getirdi.

İKTİDAR GÖRMEZDEN GELİYOR

Çok yıllık ve tek yıllık ürün üreten çiftçilerin yaşadığı zorluklara dikkat çeken Çobanoğlu, “İktidar çok yıllık ürün üreten çiftçiler için; ‘nasıl olsa onlarca yıllık ağaçlarını, asmalarını köklemezler, üretimlerini devam ederler’ diye düşünüyor olmalı ki bu durumu düzeltmeye dönük olumlu hiçbir adım atmıyor, görmezden geliyor. Ama tek yıllık bitkilerin üretimini yapan üreticiler ertesi yıl üretim yapmayabiliyor. İktidar onların da üretimden vazgeçmelerini zorlamak için yönetmelikler/yasalar çıkartıyor. 2 yıl üst üste işlenmeyen tarım arazilerini yönetmeliklerle el koyup kiraya verebiliyor. Bu zorlamalara rağmen üretimden vazgeçen çiftçiler çoğalıyor. Çünkü üretime devam etmeleri demek daha fazla borçlanma ve zarar etmek demek” diye konuştu.

ÇİFTÇİ GELECEKTEN UMUDUNU YİTİRDİ

Çiftçinin masraflarını karşılayamaz hale geldiğini ve borç yükü altında ezildiğini vurgulayan Çobanoğlu, “Yetiştirdiği ürünlerin satışından elde ettiği para çoğu kez eski borçlarını bile kapatamıyor. Çiftçi artık tohum, gübre, mazot ve tarla hazırlığı masraflarını karşılayamaz durumda. Üzerinde kayıtlı birkaç arazisi varsa birisini satmaya çalışıyor. Yeni borçlanmalardan da korkuyor. Çünkü gelecekten umudu kalmamış durumda. Kaldı ki aldıkları eski kredilerini ödeyememiş olanlar yeni kredi olanaklarına da erişemiyor. Eskiden en azından eşinden, dostundan borç alırdı veya o tarlasına ipotek verip bankalardan kredi çekiverirdi, şimdi eşinde dostunda da yok. Çiftçi artık üretim planı yapamıyor. Son yıllarda bütün üretim planları ve çabaları çöpe gitti çünkü” ifadelerini kullandı.

DESTEKLER TOHUM ŞİRKETLERİNE 

Açıklanan tarımsal desteklerin çiftçinin maliyetlerine olumlu bir yansıması olmadığını belirten Çobanoğlu, “Sayılar ortada; çiftçilerin maliyetlerine hiçbir şekilde olumlu yönde etkilemiyor. Çünkü bu desteklerin bazıları şarta bağlı. Örneğin sertifikalı tohum kullanılırsa ek destek veriliyor. Sertifikalı tohum kullanmazsa desteğin bu kısmını alamıyor. Hal böyle olunca destek aslında tohum şirketine verilmiş oluyor” dedi.

GERÇEK ENFLASYON ÇOK ÜZERİNDE

Çiftçinin uzun zamandır yüksek girdi maliyetleriyle üretim yapmaya çalıştığını ifade eden Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi eski Başkanı ve Ziraat Yüksek Mühendisi Ferdan Çiftçi, “Çiftçi çok uzun zamandır yüksek girdi maliyetleri altında üretim yapmaya çalışıyor. Bu veriler gerçek artışları da yansıtmıyor ne yazık ki. TÜİK verilerinin güvenilirliği sorununu düşündüğümüzde sorunun boyutu daha da artıyor. Gerçek enflasyon bunun çok üzerinde. Çiftçi yine son yıllarda olduğu gibi bir ekim dönemine daha zor koşullarda giriyor. Üretimden kopan çiftçi sayısı her gün artıyor ne yazık ki. Bu tarım sektörünün bir rutini haline geldi ve önümüzdeki dönemde bu giderek daha da ağırlaşacak ve tarım sektöründe arazilerin el değiştirmesini üretim deseninin değişmesine yol açacak gelişmelere neden olacak” diye konuştu.

İÇİN KOOPERATİFLER BANKASI ŞART

Tarım sektöründe kredi erişiminin zorlaştığını ve borç yükünün arttığını vurgulayan Çiftçi, “Tarım sektöründe üreticilerin bankaları olan borcu ve ödenemeyen krediler her yıl giderek artıyor. Bu veriler sorunun boyutunu ciddi anlamda göz önüne seriyor. Ne yazık ki her Çiftçi krediye kolay ulaşamıyor. Çünkü kredileri ödemekte zorlanıyor ve piyasaya borçlanıyor. Tarım sektörünün temel sorunu bu zor koşullarda uygun finansmana ulaşma zorluğu. Bu yapısal bir sorun ve bunun çözülmesi gerekiyor. Kooperatifler üzerinden kurulacak bir kooperatifler Bankası ve benzeri modelle bunun çözülmesi gerekiyor. Bunu yapmadığımız zaman bu kısır döngü devam edecek ve üretimden kopuş hızlanacak. Temel olarak enerji maliyetindeki artışlar üretimi sadece üretimde kullanılan enerji maliyeti üzerinden etkilemiyor. Enerji aynı zamanda hayatın her alanını etkilediği gibi tarımsal girdilerin üretimlerindeki fiyat artışlarını da ve maliyetleri de etkiliyor. Bu bir zincirin halkası” ifadelerini kullandı.

DESTEKLER BİNDE BİRİ BİLE BULMADI

Tarımsal desteklerin yetersizliğine ve yeni tarım politikalarına olan ihtiyaca dikkat çeken Çiftçi, “Tarım sektörünün en önemli sorunlarından birisi tarımsal destekler. AK Parti iktidarının 25 yıllık döneminde destekler sürekli bir değişiklikle devam etti ancak hiçbir zaman için yeterli bir seviyeye ulaşmadı. Zamanında ödenmedi ve üreticinin yarasına merhem olmadı. Tarım kanunu 21. maddesine göre tarımsal destekler gayri safi milli hasılanın yüzde birinden az olamaz hükmünü içerirken ne yazık ki çıktığı günden bugüne hiç uygulanmadı ve binde 4’le binde 6 arasında değişen oranlarda bu destekler verildi. Yasayı çıkaranın yasaya uyması gerekiyor. Girdi maliyetleri ve bunu önleyen destekler miktar olarak artırılsa bile ne yazık ki küresel iklim değişikliği ve diğer etkenler nedeniyle özellikle zirai mücadele ve gübreleme alanında maliyetler çok yükseliyor ve sağlıksız üretim devam ediyor. Bu hem insan sağlığı hem Toprak sağlığı ve bitki sağlığı açısından da son derece önemli ve bunun değişmesi için bir yeni politikaya ihtiyaç var. Bunun için agroekolojik yöntemlere çok daha fazla destek ayrılması ve buna planlı bir geçişin yapılması gerekiyor” dedi.